تیل و ادبیّات

اؤزبیک تیلی وادبیّاتی مساءله لری بؤیچه سؤراقلرینگیز بؤ لسه جواب قیله میز.

منبع نی کؤرسه تیش بیلن موضوع ومقاله لردن فایده له نسنگیز بؤله دی .

:: آرشيو مطالب

:: پروفایل مدیر وبلاگ

:: پست الكترونيك

:: RSS

:: تیل

:: شعریت

:: نثر

قلم نینگ دردی بار؛ نانی یؤق

قلم نینگ دردی بار؛ نانی یؤق

مقاله گه شونده ی دیب نام بیریشیم بی سبب ایمس. افغانستاندیک قالاق یورتده، قلم آرقه سیده نان تاپیب، باله-چقه باققن قلمکش، شاعر یؤق دیسم مبالغه بؤلمه یدی. قلم توتماقچی بؤلیب تورگن برماقلر، دَیدی اؤقلر پیشقیریغیدن تیتره ب زیرقیره ماقده. شاعرنینگ کؤزی ایمس یوره گی أیغله یدی. چیندنم، مینگته شعرینگنی بیتّه نانگه آلمه یدیلر؛ شور پیشانه! تقدیر دیگنی شو بؤلسه کیره ک-ده. شونی بیله توریب، اؤلیم سلطنت قوریب آلگن بو یورتده قلمکشلر آچ قالسه هم جانینی تیشیده قیسیب، قلمنی محکم اوشلب، « تیلیم، ایلیم، یورتیم!»- دیب، یوره ک کویدیریب، قؤللریدن کیلگنچه ایجاد قیلیب کیله دیلر. ایزگولیکنی ترغیب قیلیب، یاووزلیکّه قرشی کؤکره ک کیرگنلر هم شولردیر. اؤزلیگیدن ائریلیب، اؤزگه لرگه ایم بؤلیشدن هم شولر کؤپراق هَدیک سیره یدی. قلمی خوار مملکت نینگ ایرته سی یؤق، پیشانه سی یاریمه یدی. نه چاره، شاعرلر شونده ی قسمتگه مبتلا بؤلسه لر. شاعرلردن یازگن اثرلری چاپ یوزینی کؤرمَی اؤتگنلری کیم قنچه دیئسیز! کیئنگی اؤن أیللکنی حسابگه آلمه سک، بیر معناده اتاقلی اؤزبیک شاعری استاد متین اندخویی انه شونده ی ایجادکارلرسیره سیگه کیره دی. کمینه یقیندن بیلر ایدیم. دامله متین نینگ پیاشنه سی یاریمی کیتدی، کابل نینگ زخ اؤتاقلریده توننی کونگه اولب عمر کیچیردی. « بؤدنه نینگ جایی یؤق، قی گه بارسه پیت پیلیق» دیگن مقال عینن دربدر شاعرگه اتب ائتیلگن و بیتیلگنده ی. استاذ تاپگنی اوی کیره دن آرتمی، کسل-بیمارلیک عذابی إیله حیاتی نینگ کتّه قسمینی خوارلیکده اؤتکزیشگه مجبور بؤلدی. بی ثمر اوروشلردن سویکلی فرزندینی آمان آلیب قالیشگه تیش- تیرناغی بیلن کوره شگه نیگه اؤزیم شاهد بؤلگنمن. او بیر سؤز بیلن ائتگنده متانتلیک، أراده سی میتین ادیب ایدی. یالبریب-ایگیلیب یششدن کؤره کتابلر چنگینی یوتیب عمر گذرانلیک قیلیشنی افضل تاپدی استاد. تؤغری، داملا متین یاشی نینگ آخریده بیرآز اعتبارگه آلیندی، ایلکه سیگه شمال تیکّنده ی بؤلدی. ائریم اثرلری چاپ یوزینی کؤردی، مکافاتلندی هم. خلقی، دوستلری، شاگردلر-یو، - مخلصلری نینگ عزت- حرمتینی قازاندی. وقتینچه بؤلسه ساغلیگینی هم بیرآز تیکلب آلدی. بیراق، قریلیک رنج و عذابی استادنی توشکده میخله گن کیزلر سخاوت، یاردم قؤللری سَلقی تارتدی، اقچه لر قه پی گن چؤتنکلرده بیقیب کیتدی. کؤمک و اعتبار ایشیکلری تقه-تق یاپیلدی. اگر قؤللب-قوتلاولر بؤلگنده ایدی میتن اندخویی نی یشه تیب قالسه بؤلردی. بوعزیزانسانی حقی ادا قیلینمه دی افسوس! همیشه گیدیک« اؤلگنگه کؤپراق حرمت»- دیگن بی معنی عادت و عنعنه اوستون کیلدی، قیناق حیات اوزره اؤرتوک( یاپینچیق) یائیب، حرمتلی شاعریمیز اندخویلیک متین نینگ کؤزلرینی اؤرتوکله دی، ابدیتگه تاپشیردی.

استاد متنینی ایسلب

شیرین تگاب. « ظهیر فاریابی» آتلیق لیسه نینگ 7-صنفیده اؤقووچیمن. میمنه ده« فاریاب» آتلیق گزیته باسمه دن چیقه دی و بیزنینگ مکتبگه هم آلیب کیلینردی شولردن. « فاریاب» نشریگه عضو بؤلیش اوچون هر أیلی پول أیغیشه ردی. مین بؤلسم پولی یؤقلردن... مکتبیمیزگه باغلم-باغلم روزنامه کیلتیریشردی. « فاریاب» نشریگه پول تؤله مه گن بؤلسم-ده، صنفیمیزگه کیلگن گزیته لرنی اوزلوکسیز اؤقیب باره من. کؤپراق کونده لیکده گی نظم، شعریت دقتیمینی اؤزیگه تارته دی. اشعار ستونیگه کؤزیم إیلینردی. شاعرلرنینگ شعرلرینی قیزیقیش بیلن اؤقیر ایدیم. گزیته نی قؤلیمگه توتیب، مین هم شولرگه اؤخشب شعر و مقاله لر یازسم دیگن تویغو إیچی-إیچیمدن اؤتر ایدی. استاد متین اندخویینی إیلک بار انه اؤشنده اوچره تگنمن. شونگه هم اش-پش دیگونچه منه 46 أیل بؤلیبتدی. شعرنی یخشی توشونمسم-ده، نیگه دیر شاعرلر کؤزیمگه عادّی آدملردن فرق قیلووچی انسانلر بؤلیب کؤرینه دی. اولر خودّی غیبدن ساو( خبر) کیلتیرگووچی ده ی ایدی نظریمده. استاد متین بهانه اؤشه کونلرنی ایسله دیم؛ اؤیله سم باله لیک هوسلریم اوستیمگه نوره ب، اواقلنگن وجودیمنی غیژده لب، تریقده ی پرچه لب تشلبدی ایکن. منه اومه نچیم( آرزو-امید) اؤکینچگه ائلنگن کونلرنی باشدن کیچیرماقده من. کوئیب کیتدی-کو، بو بی حاصل عمر. مکتبیمیز بناسی گؤزه ل قیلیب قوریلگن، بوتون افغانستانده تینگی یؤق بیر مکتبخانه ایدی. اونی کؤمکؤک درختلر چولغب آلگن دیمی سیزمی؟ تعریفدن آرتیق کؤرکم! قیشین-یازین آق دریانینگ شرقیراق سولری قیه لر، تیپه لیکلر آشه سَرو سیمان آغاچلرنی سیراب قیلیب توره دی. ایشیتیشیمچه اوشبو گؤزه ل مکتبدن اوچوقنی هم قالمه بتدی. قاره کوچلر تاشینی کوکونگه ائلنتیریب، کولینی کؤکّه ساوریبتدی. آه! بو کول و کوکونلر آستیده نی-نی استعداد و شخصیتلر کؤمیلیب یؤق بؤلیتدی! مین اخلاص قؤئیلگن شاعر متین اندخویی مکتبیمیزگه کیلبتدی دیئیشدی. مکتب نینگ میدانچه سیده طرفه گللربؤی چؤزیب توره ر، قیئغاس آچیلگن چیچکلر إیپار تره تیب توریب دماغلرنی قیتیقلر ایدی. گللر آره سیده خوش بیچیم، مله راقدن کیلگن قیزیل یوزلی، اؤرته بؤیلی، کؤزلریگه عینک تقیب آلگن، ایگنیده زمانوی، آزاده کیئیم، قؤلیده قلم-دفتر توتگن بیر انسان صولت تؤکیب توریبتدی. باله لر غوژغان تؤپله نیشیب آلگن باله لر تیگره سیده سیده، کپلک سینگری ائله نیشر،« استاذ شاعر متین اندخویی»کیلیبتدی دیئشه یاتیر ایدی. اؤقووچیلر سلامله شیب، بیر- بیرین یازگن شعرلرینی کؤریب بیریشی اوچون توتقه زه یاتگندی. متین اندخویی بیتیلگن شعرلرنی تؤغریلب، اؤقووچیلرگه سؤز صنعتی و شعر حقیده معلوماتله شر، شعرنینگ قاعد-قانولری بؤیئچه توشونچه بیرماقده ایدی. مین هم کیلیله سالیب سلاملشدیم. قؤل بیریب سؤره شدیک شیکللی-انیق بیلمیمن. اؤشه زماندن ایسیمگه قالگنلری انه شولر. کابل. آره دن تخمین 10أیل اؤتیب، تقدیر مینی کابلگه یتکله دی. هلی بیتیکلریم پیشیب، قلمیم نینگ سویگی قاتگن ایمس. کون کیچیریش اوچون باشکینتده اؤزیمگه بیر إیش-یوموش تاپیشیم کیره ک ایدی. 22 یاشلی أیگیتچه بؤلیشیمگه قره می، إیچیمده اولکن إستک- ارمانلر باش کؤترگوده ی بؤلیب توره دی. حاضر هم شونده ی! کابلده اؤزبیک تیلیده « یولدوز»جریده سی إیشلب تورگه نیدن خبردارمن. سؤره ی - سؤره ی قیدیریب تاپدیم. میکروریانده إیش یوریتر ایکن بو نشریه. خلص، آخری، مینی إیشگه آلینگیز، دیه « یولدوز»جریده سیگه باش سوقدیم. بارگه نیمده ی إیشگه آلیشمه دی... امیدسیزله نیب، آرقه مگه تیسه ریلیب دهلیزگه چیقدیم. قره سم، نی بخت که، اؤشه مین کؤرگن متین اندخویی زینه دن پستگه توشیب کیله یپتدی. اؤزیمنی یقین آلیب، سلام استاذ دیدیم. مینی ته نیمه سدی؛ کونده کؤریب یورگنده ی قیزیق- پیشیق معامله قیلدی. « اؤزبیگیم باله سی»دیگنده ی قیلیب، بغریگه آلیب، قؤل بیریب قویوق سؤره شدی. قی یرلرده سیز استاد؟ دیه سؤره دیم دامله دن. تیپه گه باش إیرغیب،« انیس»گزیته سیده إیشلب تورگه نینی بیلدیردی مینگه. گوده سیگه کؤز سالیب، یخشیلب تیکیلدیم، کؤزلریمگه إیشانمه دیم، اوچره تگنیم انقلابدن آلدینگی مین کؤرگن شاعر میتن اندخویی ایمس؛ انچه یئن سؤلغین، یوزلریگه اجین یوگیرگن، دلی ویران، اؤزینی انچه آلدیریبتدی. کیئیم باشی هم مین کؤرگن آنلردن فرق قیله دی. اوی سیزلیک، تیریکچیلیک غمی، اورش، مسافرچیلیک، قارین و روزغار تشویشلری وجودینی سیم تیکنده ی اؤره ب آلگنی شونده ی کؤرینیب توریبتدی. میمنه دن عسکرلیکنی بیتیریب کیلدیم، دیه باشدن کیچیرگنلریمنی ائتدیم. استاذگه یوره ک دردیمنی تؤکیب سالدیم. او کیشی خوش قرشیله دی، محبت بیلدیریب یوره گیمنی کؤتردی. سؤنگ مینی إیشگه آلیشمه یپتدی دیدیم. استاد متین نینگ دلالتی و ینه بیر کیشی سبب« یولدوز»جریده سیگه إیشگه کیردیم. مین إیکّینچی قبتده، استاد ایسه اوچینچی قبتده. هر کون یانلریگه باریب دردلشه من، سوینچیغیم بؤلیب قالدی. گاهده یازگنلریمنی تیکشیریب بیرینگ، استاد، دیب مراجعت قیله من. بیتگن شعرلریم خام-ختله، اؤزبیکچه م هم هلی پیشمه گن. یازگن غزللریمنی علاجی باریچه صاف اؤزبیکچه سؤزلردن توزه من. کونلردن بیر کونی دومبول( خام) بیر شعریمنی کؤرستدیم، تؤغریلب بیردی استاذ. اؤشنده: « فارسی- دری سؤزلرنی إیشله تسنگ، شعرینگ شیرین کیله دی»-دیدی مینگه دامله. بیلگه نیچه اوگیت قیلدی، ادبی صحبتلرینی جان قولاغی إیله ایشیتیب یوردیم. یقین درد داشگه إیله ندیک. یاشی اولوغ بؤلگنیگه قره می، مینینگ درجه مگه توشیب، کمینه بیلن بی ملال سؤزلشردی استاد. اؤزبیک کلاسیکلریدن بیلگنلرینی ائتیب بیره ردی.

چومه لیده ی زحمتکش شاعر

متین اندخویی زمانه سی نینگ عنعنه وی بیلملرینی ایگلله دی. إیکّی تیلده تینمسدن پیاشنه تیری تؤکیب شعر یازدی، تحقیقی إیشلرگه هم قؤل اوردی. تاریخ قعریدن مهم معلوماتلرنی آلیب چیقیب، عامه اختیاریگه قؤئدی. اؤزبیک ادبیّاتیگه جان کویدیریب قلم تیبره تدی. داملا متین اؤز کوچیدن آرتیق قوّت صرفلب ایجاد قیلدی. اجتماعی عقوبتلرگه چیده ب، یاروغلیک و ینگی لیکّه بغرینی آچیب، دنیاویلیک کویچی سی بؤلیب یشه دی. استاد متین جمعیتمیزگه فایده سی تیکّوده ی درجه ده ایجاد قیلدی؛ یاش اولاد بی منت کلامیدن بهره آلیشدی. غربت دیاریده اوزاق مدتدن بویان یشب کیله یاتگه نیم باعث، داملا متین نینگ بیر قطار تدقیقاتلری و شعریتیدن ائرا توشدیم. اوشبو مقاله ده استاد متین نینگ معنوی میراثیگه بهاریشدن تیئیندیم. او کیشی نینگ ایجادی، ادبی فعالیتی تؤغریسیده گی فکرلریمنی کیله جککه قالدیردیم.

ایزگو خصلترگه آراسته استاذ

ایزگو خصلتلرگه بای ایدی استاد داملا متین اؤته کم سوقیم، کمترین، مهربان انسان ایدی. ایزگو صفتلرگه آراسته بو آدم بیر معناده کلاسیک شاعرلریمزنی ایسله تردی. بو عزیز انسان 15-عصردن زمانه میزگه آتیلگنده ی گویا. او نوایی، لطفی، گدایی، امیری، سکاکی، آتایی، خوارزمیلرده گی یخشی صفتلرنی دوریمیزده کؤتریب یورگنده ی ایدی. اولر بیلن زمانداش بؤلمسه- ده، کلاسیکلر نفسی بیلن یشه دی. ممتاز ادبیاتیمیز شعریتیگه اخلاصی بلندی ایدی. نوایی، فضولی و بیدلگه کؤنگیل قؤئیگن، شعرلریگه مخمس باغلب، زمانداشلرینی فکرلریگه آشنا قیلیب کیلدی. استادنینگ یادی قلبیمیزده ابدی قالسین دیه تیلک بیلدیره من. داملا متین نینگ خاطرلش تدبیرلریده باش- قاش بؤلگن عزیزلرگه هارمنگیز، تالمه نگیز، چرچه مه نگیز دیه خیرلشه من. حرمت إیله کانادادن إیشانچ تؤره

ارسال در تاريخ 2020/1/27 توسط ایشانج

.: Weblog Themes By Blog Skin :.

اسلایدر