تیل و ادبیّات

تیل و ادبیّات

علمی،ادبی،تیلشناسلیک،حکایه،قصّه،درامه،رمان

اؤزبیک تیلی وادبیّاتی مساءله لری بؤیچه سؤراقلرینگیز بؤ لسه جواب قیله میز.

منبع نی کؤرسه تیش بیلن موضوع ومقاله لردن فایده له نسنگیز بؤله دی .

:: آرشيو مطالب

:: پروفایل مدیر وبلاگ

:: پست الكترونيك

:: RSS

:: ادبی نقد

:: کتابلر اویی

:: sara hikoyalar

:: سره غزللر

:: ینگیلیکلر

:: مقاله لر

:: نوایی‌نامه

:: انتالوژی

:: دوستلر صحیفه سی

:: سوال و جواب

:: تورکی مشایخلر

:: اؤزییک تیلی

تیل- تیل اؤزلیک دیمک

تیل اؤزلیک دیمک

تیل فقط گینه فکرالمه شیش قورالی، اؤز ارا- علاقه واسطه سی بؤلیب قالمی، او فلسفی ماهیتگه هم ایگه دیر. کیشی نینگ کیملیگی، ملتی، اؤزلیگی و بارلیگی هم تیلدن باشله نه دی اصلیده. یامان بؤلسه- آدم یامان بؤله دی؛ تیل ایمس البتته! تیلدن یاووزلیک، عیب إیزلش تؤغری إیش ایمس. بیر تیلگه منسوبلیک اولوغوارلیک بؤلمه گنی کبی؛ اونگه منسوبلیک کملیک، اؤکسیکلیک علامتی هم ایمس. هر کیم اؤزی إیسته گن تیلیده سؤزلش، تحصیل آلیش و إیش یوریتیش حقوقیگه ایگه. بو بیزنینگچه مقصدلی، منفعتلی إیش و عقلی فعالیت نینگ گؤزه ل شکلیدیر. بیراق، بونینگ یانیده انسان بیلن ایش/همراه، عایله ده، آنه نینگ قؤئینیده، معین بیر جماعه ده کسب قیلینگن تیل هم بار. بونگه آنه تیلی دیب یوریتیله دی. آنه تیلی حمایه گه، قراوگه، پرورشگه محتاج، اؤز سؤزلاووچیلریدن مهر، حرمت و مسولیت طلب ایته دی. اگر شونده ی بؤلمسه بیلینگ که، نوایی تعبیری بیلن ائتگنده: باقمسه دهقان چمنین تون و کون نخل ِ ترین انگله قوروغان اؤتون.

ائریم تیللر نیگه رواجلنمی قالگن؟

اهمیت قره ته یاتگن بؤلسنگیز جواب سؤراق نینگ اؤزیده. آیدینلیلری، عالملری، تیلشناسلری پرورشلب، تدقیقاتلر آلیب بارگن، اوستیده چوقور علمی إیشلر قیلگن تیللر رواجنگن، بو تیللر اولکن متن و تفکّر میدانیگه ایگه بوُلگن؛ عکسی هم خودّی شونده ی. تیلنی ایگه لری کمیبغل قیله دی، قشّاقلیکّه مبتلا ایته دی. دیمک، افغانستان اؤزبیکلریده مسولیتلی ضیالیلری بؤلمه گن، دردلی شاعر، عالم همده جانکویر تیلشناسلری بؤلمه گن که، اؤزبیک تیلیمیز رواجنلمی قالگن. گپ نینگ جانی انه شو یرده. تیل

تیل هم مسولیت طلب ایته دی

ترقّی تاپگن دولتلر تجربه سیدن کیلیب چیقیب ائتیش ممکن که، هر إیشده، هر ساحه ده مسولیت بؤلگنی اوچونگینه جمعیت برقرارلیکّه، قانون استوارلیگیگه ایریشیلگن. رهبر و خادم، باشلیق هم إیشلاووچی هم، آلووچی هم، ساتووچی هم، اؤقووچی، اؤقیتووچی، جمعیت نینگ برچه قتلملری بیر- بیریگه؛ قاله بیر سه قانون آلدیده مسول دیرلر. اگر إیش، ریجه بیتمی قالگن بؤلسه، یاکه قنده یدیر إیش- حرکتدن بیران- بیر شخصگه زیان - ضرر یتگن بؤلسه، دیمک مسولیتگه یخشی عمل قیلینمه گن. بونده ی حالتده قانون اره لشه دی. قانون آلدیده جوابگرلیک بؤله دی. قانون ایسه ترازوونی تینگ توتیب، عدالتلی حکم چیقره دی. افغانستانده تیلیمیز قانونن حمایه لنمه گن بؤلسه، انسانده وجدان، إیچکی حس و سیزیم دیگن بیر عالی تویغو بار -کو، انه اؤشه إیشگه توشماغی ضرور. اؤتگن یریم عصر إیچیده اؤزبیکلر کذا- کذا رهبر، حاکم-تؤره، وزیر، وکیل...لرنی تقدیم قیلدی. لیکن، بولرده زیغیرچه بؤلسین آنه تیلگه حرمت، عشق و محبت و مسولیتی اویغانمه دی. بیگانه تیلده گپله شیشدن چیکینمه دیلر. بو گروه آدملر دایما تیلنی بوزیشگه کمر بسته بؤلیب قاله بیردیلر.

یازووچی و شاعرلر یاتلشسه چی؟

افغانستان اؤزبیکلریده قایلله تیب، دری تیلیده حافظانه، بیدلانه شعر یازی دیگنلر بار انچه - مونچه. بو آنه تیلی قرغه گورلرگه: ای برکه تاپگورلر تیلینگنی کله موش یدیمی سینینگ، مونچه یات تیلده سیره ی سن! تینمی یازه سن؟ دیگیم کیله دی. شو پئتگچه یازگن اؤزبیک تیللی شاعرلریمیزگه بیران بیر دری زبان تامانیدن قوروق رحمت نصیب بؤلگنی یؤق. قئته نگی، خام کله!- دیب اوستیدن کولیشگنلرو بوگون هم کولیشه دیلر. اگر اؤتگن یریم عصر إیچیده تنقلی شاعرلر و ضیالیلردن: ابوالخیر خیری، نظر محمد نوا، رضوانقول تمنا، قاری عظیمی، مولانا قربت، حامد فاریابی، پویا فاریابی، اسدالله حبیب، کریم نزیهی جلوه و باشقه لر تیش و تیرناغی بیلن آنه تیل حمایه سیگه بیل باغله گنده ایدی؛ بوگونگی اجتماعی، معنوی و علمی موقعیمیز بو احوالده قالمس ایدی. سیاسی لرنینگ بوباره گی ساووق قانلیگی، همه دن هم آشیب توشه دی. حاضرگی کونده هم چیت ایلده بؤلسین، إیچکریده بؤلسین زبردست قلم ایگه لری بار اؤزبیکلرده. دری تیلیده قایل مقام قیلیب یازه دیلر. نیمه بؤلدی؟ حیرانم! اولرنینگ اؤز آنه تیلیگه باغلب تورووچی مییه رشته لری قوریب قالگنمی یا؟ بای بایگه باقر، سو سایگه آقر دیگن اؤزبیک مقالی عینن شولرگه قره ته ائتیلگنگه اؤخشه دی ایمسمی؟

تیل نینگ حقیقی ایگه سی کیم؟

اؤزبیک تیلی نینگ حقیقی ایگه سی ضیالیلر، یازووچی، شاعر، عملدارلر هم ایمس؛ بلکه، قؤللری قداق، اویی- جایدن بدرغه، باله سینی ساتیب، کسل- بیمارینی آغزیده تیشلب، جان هاووچلب یورگن اؤزبیکلردیر. توشنچیغی یر، یاپینچیغی آسمان، یتم- یسیر، آچ - یالانغاچ، کونی اؤتمس دربدر اؤزبیکدیر بو معظّم تیل نینگ چینه کم ایگه لری. اؤزینی، باله - چقه سینی، کیله جگینی اؤیلمی، آدملرگه پول- دولت، منصب- مرتبه، عزّت - حرمت بیرگنلر هم انه شولر بؤله دی. ایلکه سی یغیر، حمایه سیز ، حیاتی اینچلی بو قتلم نینگ آوازی/رایی و کوچی حلال؛ اؤزلری ایسه - إیتقی تیلگن "حرام". همّه قیئین چیلکلر انه شو بایه قیش مظلوم و قشّاقلر ایلکه سیده. دولتده گیلرگه حرمت، منصب، تینچلیک بیریشگه محکوم؛ داعیش و طالبلرگه نان و جان بیریشگه بویوریلگن، حکم قیلینگنلردیر اؤزبیک تیلی نینگ حقیقی ایگه لری. هه، شور پیشانه اؤزبیک هه! بیله سیزمی؟ شولر آمان قالسه تیلیمیز سلامت قالگووچیدیر. یؤقسه، برچه میزنینگ زوالیمیز مقرر.

ارسال در تاريخ 2019/3/19 توسط ایشانج

.: Weblog Themes By Blog Skin :.