شرق و غرب تورکومیدن

انسانلر قی یرده یشه مه سین؛ آلدینمه - کیئین تورلی- تومن روحی و جسمی بیمارلیکنی تجربه قیله دیلر و بیرته لی اجتماعی، اخلاقی ، معنوی قالاقلیک، یاووزلیک و توبنلیک کبی عللتلرنی آرتیره یب آلیشه دی. شو طفیلی ضدیت، اوروش و خونریزلیکلر گردابیگه باتیب یشه یبیره دیلر. اوشبو یاروق عالمده شرق هم غرب هم بو یره مس یؤللرنی باسیب اؤتگن و همان اؤتیب بارماقده. 
غرب اؤزی نینگ چقور و عالمشمول علمی بیلن روحی و جسمی فکری ساغلاملیک یؤلینی تنله دی. اولرده گی مینگلب أیللردن بیری حکمران بؤلیب کیله یاتگن« خدا مرکز» و« دین مرکز»فلسفی، اعتقادی دنیا قره ش« انسان مرکز» دیگن توشنوچه گه بؤشه تیب بیریلدی، ائنتیریلدی؛ انیقراغی« خدا مرکز»دن چیتلب اؤتیلدی. و نتیجه ده بولرنینگ اؤرنیگه گلابل« انسان مرکز» دیگن اجتماعی غایه میدانگه چیقیب آلدی و بؤی کؤرستدی. « خدا مرکز»دورلریده تنگری آدملر حمایه قیلیب کیلیندی. نتیجه ده انسان بیهوده جنگ و نزاعلر قربانیگه ائله نیشدی. انساننی خدانینگ آلدیده خوار و زار، تحقیرلنگن، کم سیتیلگن اؤله راق کؤرسه تیش - غربنی ترقیّاتدن آرقه ده اوشلب توردی، سیلجیگه نی قؤئیمه دی. بو اؤسل دنیاقره ش غرب اوچون اچّیق میوه بیردی. غرب متفکّرلری خدا اورنیده، انسانّی مرکزگه آلیب چیقدیلر. انسان معمّانی اؤز قؤلی بیلن یره ته دی؛ بشرنینگ روحی، جسمی درد و رنجینی انسان نینگ اؤزی برطرف ایته آله دی، دیگن خلاصه گه کیلندی. حاضرگی غربده برچه مثبت اؤزگریشلرنینگ زمینی انه شو جایدن باشله نه دی.

خاتین- قیزلرگه نیگه تنـفّر؟
--------------------------
بو شوم فینامین(حادثه)نینگ إیلدیزی جوده- جوده قدیمیدیر. خاتین - قیزلرگه تنفّرنی اساسن خدالر باشلب بیرگن، سؤنگ پیغمبرلر اونی« مقدس؟» کتابلرده مهرلب، دوام بیریب کیلگنلر. ایندیلیکده، ملا و آخوندلر شریعیت تابوتیگه سالیب، یاغلنگن شلاق إیله قؤرییب کیلماقده لر. 
بو یاروق عالمده اونداق جمعیت، اعتقادی مکتب بؤلمه گن که، عیالگه حرمت کؤزی بیلن قره گن بؤلسین. کتته - کتته فیلسوفلر، دیرلی برچه شرق عارف و شاعرلر( اؤزبیک دهّالری هم بوندن بی نصیب قالمه گن)یگچه بو کسللیک چه لینگلر. خاتین بیزارلیک اوستون تفکّرگه مقامیگه ایگه بؤلدی. 
شولردن کیئین، بشرنی آزادلیک دغه - دغه سی بیزاوته قیله باشله دی. نجات نینگ إیلتیلله گن نورلری رسانس زمانه سیده کؤرینه یازدی. سؤنگ غرب مدرنیته سی صنعت و علمی کشفیاتلر بیلن بیرگه دموکراسی و آزادلیک یلاوینی یوکسک راق کؤتردی. مدرنیته دوریده غرب فیمینیز(Feminism)می وجوگه کیلدی. انسان حقوقلری آره سیده خاتین- قیزلرنینگ اجتماعی، سیاسی، مدنی حق و حقوقی دیگن معتبر قدریت یوزه گه چیقدی. تینیم سیز کوره شلر نتیجه سیده غربده ایرکک - خاتینلر تینگلیگی قرار تاپتدی. و بو یؤلده هنوز کوره شلرگه دوام بیریلماقده. فیمنیزیم جوده اولکن مساله. شو اؤرینده إیکّیته مثال کیلتیره من:
1. بوندن تؤرت- بیش أیل آلدین فرانسه ده، مَدوموزیل(Mademoiselle) یعنی، باکره قیز دیگن سؤزنی رسمی إیله تیلمسلیک تکلیفی اؤرته آتیلگندی. قؤللب- قوّتلاولر سبب کؤپ اؤتمی، بو سؤز معامله دن چیقیب کیتدی. دیمک، بو لیکسیک بیرلیکّه فرهنگلرده اؤرین یؤق باشقه قئتیب. فرانسه ده خاتین- قیزلر آره سیدن معلوم بیر گروه قیزلرنی« باکره!؟» دیب اجره تیب، کؤرسه تیش و قره شگه سلبی حادثه صفتیده کؤریلدی. قیز کیشی باکره می، ایمسمی؟ بو انسان نینگ شخصی حریمی، خصوصی معلوماتی حسابلنه دی. بونی جمعیتده آدملر آره سیده فعال إیشله تیلیشی خاتین- قیزلرنینگ حق-حقوقینی آیاق آستی قیلیش، کم سیتیش سنه له یاتگن بؤلدی. انه بونگه آگاهلیک دیسه بؤله دی.
2. منه یقیندن باشلب کانادانینگ مدحیه سیگه هم اؤزگرتیریش کیریتیلدی. sons(اؤغلانلر)سؤزی کانادا مدحیه سیدن جای آلگنی فیمینستلرگه معقول کیلمه دی. ایندی sons اؤرنیده All of( برچه میز)دیگن سؤز إیشله تیله یاتگن بؤلدی. نیگه که، وطننی فقط ایرککلر ایمس، خاتین- قیزلر هم حمایه قیلیشه دی اولرنینگ نظریدن. بار حقیقت هم شو!
انیق را ائتگنده، All thy sons command( برچه اؤغلانلرینگه بویروق)- دیگن عباره جنسنی اجره تیب کؤرستگه نی اوچون شونده ی اؤزگریشگه دوچ کیلدی.
آلدین: True patriot love in all thy sons command؛
اؤغلانلریگه وطن دوستلیک نینگ حقیقی محبّـتی حکم سوره دی. 
ایندی بؤلدی: True patriot love in all of command
برچه میزگه وطن پرورلیک نینگ حقیقی محبّـتی حکم سوره دی.
کیئنگی مقاله میز« افغانستانده نیگه خاتین- قیزلر کم سیتیله دی؟» حقیده بؤله دی. هر کونگی خاتین- قیزلرنی کم سیتیشدن عبارت نقل و نبات سؤؤزلر چه؟