اوخله مس شهرنینگ توشلری
---------------------------------
تورانتودن نیویارکّچه
4
هلی چیگره گه توتش شهردن جیلگه نیمیز یؤق. میگا بَس یاقیلگنجه جاییده غیرغیللب توره بیردی. هیداووچیمیز حرکتله نیشگه چاغله نه یاتگندی. شهر کیچکینه ایسه-ده، بَفولاده موترلر قتناوی کوچه ئیگن پئیت. پیاده لر یؤل کیسیب، هر تامانگه حرکتله نه یاتگندی. ترافیک چیراقلری شهرگه اؤزیگه خاص ترتیب و انتظام بغیشله گن. آسمان اؤپر بنالر شهر کؤرکیگه کؤرک بغیشلب کیله دی. تؤرت-بیش دقیقه إیچیده یؤلگه توشه میز.
میگا بَس سالونیده گی ساووتگیچلر بیر مرامده إیشله ماقده. هوا إیسق و دیم ایدی. آلدین راق کؤکده یاغدو تره تیب تورگن قویاش اؤرکچ-اؤرکچ بولوتلر آرتیگه یشینیب آلدی. سؤنگ، خودّی تام تیریقیشیدن سیزیب توشه یاتگنده ی، ماما قویاش قاپ-قاره بولوتلر آره سیدن، یم-یشیل شهر اوزره اؤزی نینگ تَره م- تَره م نورلرینی ساچیه باشله دی. کیئین، آسمان یته گیده گی طرفه شکللرنی اؤزیگه آلگن اؤشه قه لین بولوتلر دؤمه لب- دؤمه لب، تؤلغنه - تؤلغنه قویاش نینگ قیزغیش و یللیغ یوزینی قاپلب آلدی. تَغین کؤکده کیمه گه اؤخشب به هیبت سوزیب کیله یاتگن قویوق بولوتلر ماما قویاشنی کون باترگه تامان سیکن- سیکین یتکلب، آلیب توشه بیردی و آفتاب نهایت افقّه باشینی قؤئیدی. کیچقورونگی سلقین و مَئین ایسین( نسیم) لرگه چه ئیقه له یاتگن یامغیر تامچیلری، بایه گی بولوتلر کؤزیدن مرجانده -مرجانده ی تؤکیله کیتدی. اونینگ کیئنیدن قیسقگینه قیلیب یاغیب هم بیردی. قویوق بولوتلر تؤسگه نی، یاریتگیچلرنینگ کوچلی پارله شیدن کؤکده گی یولدوزلرنی یخشی کؤریب بؤلمه یدی.

شونده کؤنگلیمنی غریب بیر حس چولغـَب آلدی. اؤتیرگن جائیمده تؤیقوسدن خیال دیگن اوچر قوش، مین توغیلیب اؤسگن دربدر یورتگه قره ب اوچدی. اخ!!- دیدیم إیچیمده. شو پئیت، تینچگینه سفرده دلنی ویران قیلیب، مییه منی آلغاو-دالغاو قیلیش کیره کمیدی؟- دیگن سؤراق کؤنگلیمدن اؤتدی...بونده ی حالتلرگه اختیار یؤق آدمده. و اؤزیمچه اؤیله ی باشله دیم.
نخوات، اوقیانوس آرتیده تینچلیک، آسایشته لیک حکم سورسه، مملکت تا باره گللب- چقنب بارسه، یورت آبادانلشتیریلسه؛ اوقیانوسلر، دینگیزلر، کؤل و دریالر انسان و طبیعیتگه مصفالیک بغیشلب تورسه، سؤلیم حیات بلقیب یاتسه، باغ-بوستانلر منگو یشنب قاله بیرسه، تؤقلیک، فراونلیک...آزادلیک طنطنه قیلسه -یو، مینینگ وطنیمده اوروش، اؤلیم، بختسیزلیک، کسل-بیمارلیک، جهل و نادانلیک و مینگ بیرعلت وحشت سالیب یاته بیرسه؟! شونده ی هم بؤلسینمی؟! بویاقلرده دنیانی شادلیک سرایی، دیب اونینگ نازو نعمتیلریدن بهره مند بؤلیشیب، توشونیب یشه سه لر؛ بیزنینگ ویرانه یورتده آدملرنینگ دیندن باشقه إیش- یوموشی، کسلی بؤلمه سه-یه؟ شو داستان اوچون بیر-بیرینی قیریب یاته بیریشسه-یه؟! نخوات!- دئیمن، نخوات!
إیچ و بغریم ویران بؤلیب، راسه بیزاوته لندیم... کیپریکلریمگه قلقیب چیقّن یاشلر یوزلریمگه یوگیره آلمی، مدارسیزله نیب، جای- جاییده ده قاتیب قالدی...
گورگورلب، هواگه قئیناق بوغ پورکَب تورگن إیکّی قَوَتلی میگابوس قؤزغه لرکن، خیالیمنی اوچیردی. قیمیرلب سیلجی باشله دی، بیر آزدن سؤنگ إیلده ملشدی. مسافرلردن کیمدیر بیجیریمگینه اؤریندیغیده اؤتیرگنچه، لپ تاپی، تابلیتلرینی تیزه سیگه قؤئیب، گوگول فضاسیگه شونغیدی. کیملردیر گؤزه ل طبعیت نینگ پاریم و جوده گؤزه ل منظره لریگه کؤز قه ده ئیدی. یؤلاووچیلر یؤلنی سیر ائلب کیتماقده لر...
اؤشه ته نیشتیرگه نیم هیداوچی بیردن بَس إیچیده گی ساکینلیکنی اؤزیگه قره تیب، بیر نرسه لرنی تشونتیریب قؤئیدی.
- سیزگه کیچکی سلام، حرمتلی یؤلاووچیلر، خانوملر و جنابلر!
نیوراکّه سفرینگیز خوش کیچسین. یؤل و حرکت بیلن باغلیق بیر -إیکّی قاعد-قانونی توشونتیریب قؤئیشگه اجازه ت بیرگی سیز. سفر دوامیده بَس إیچیده حرکتله نیش، جیکیش، الکول إیچیش، آوقتله نیش، بلند تاووشده گپیریش و یوقاری آهنگده موسیقه تینگلشگه رخصت ایتیلمه یدی. بیرار مشکلینگیز، إیش و سؤراغینگیز بؤلسه، میندن سؤره نگیزلر. یؤلیمیز دوامیده معلوم شهرلرگه قیسقه مدتگه تؤختب-تؤختب اؤته میز. بو نرسه لر سیزنینگ خوفسیزلیگینگیز اوچوندیر خلاص. برچه لرینگیز آمانلیک تیله یمن. آق یؤل!-دیدی.

بَفولا( چیگره گه توتش جای) شهری نینگ آقشامی آستیده شوخ-شوخ جلوه تره ته یاتگن طبعیت نینگ یاقیملی کؤرکیدن قره ب یؤلاوچیلر تؤئیمه یاتیرلر. چیراقلریدن نور ساچیب اؤتیب- قئته یاتگن افته اولاولر، آغیر-ینگیل ماشینلر تون نینگ پرده سینی أیرتگنچه حرکتده. عجایب و کؤریملی تون بغریده سوزیب باره یاتگن میگابَس نیویارکّه قره شلی کتّه-کیچیک شهرلرنی بیرین-کیتین باسیب اؤتماقده. یؤل نینگ یریمینی کیچدیک چمه سی. یؤلاووچیلرنینگ ائریملری پینه کّه کیتدی. چرچاقر هلی اونچه لیک تامیرلرگه یوگورگه نی یؤق. عمر یؤلداشی، قیز اؤرتاغی بیلن سفرگه چیقّنلر ایسه، موسیچه دیکّینه بؤلیشیب، بیر-بیری نینگ پینجیگه کیریب آرام آلماقده...
سفر دوامیده کؤرگه نیم واقعه لردن سؤزله سم. قیزیق، امیریکه شهرلریگه کیره یاتگنده، موترلر پول تؤلب کیریشر ایکن. هر بیر شهرگه کیریش نینگ موتر باشی بهاسی فرق قیله دی. 6$، 10$، 15$ 20$ اطرافیده. پول تؤلب شهرلرگه کیریشدن دولت جوده کتّه مقدارده اقچه قازانه دی. بیراق،امیریکه دن فرقلی اؤله راق، کانادا و بیز یشه یاتگن تورانتو شهرده بونقه شهرگه پول تؤلب کیریشلر یؤق اصلا.
میگا بَس هر 2، 3 و 4 ساعتده معلوم بیر شهر یاکه شهرچه گه باریب تؤخته یدی. یؤلاوچیلر 10-15 دقیقه تنفس آلیشه دی. تمه کی خماری توتگنلر بیلگیلنگن جایلرده بورقیتیب چیکیشه دیلر. بیر آره لب چیقه ی، قنی نیمه قیزیق نرسه لر بار ایکن، دیه مین بیکده گی کیچیک بیر دوکانگه کیردیم. چمه سی 50 یاشلی کیشی ساتووچی قیزدن: « سگرت کیره ک»-دیه مراجعت قیلدی. شونده ساتووچی قیز قاشلرینی شیرینگینه چیمیریب« حجّتینگیزنی کؤرسه تینگ جناب»-دیب جیلمه یه توریب، آلاووچیدن التماس قیلدی. چیکیووچی حجّتینی قیزچه گه توتقز دی. حجّتنی بیر دفترگه یازیب آلدی ساتووچی. کاناداده بونقه ایمس. 20-18 یاشنی تؤلدیرمه گن یاشلر إیچیش، چیکیش ساتیب آله آلمه یدیلر. و کؤنگیل آچتی جایلرگه هم یاریشگه رخصت ایتیلمه یدی. ینه بیر فرقلی تامانی بار ایکن امیریکه بیلن کانادا نینگ. کاناداده الکول إیچیملیکلری دولت رخصت ایتیلگن جایلرده گینه منه پولیه اساسیده ساتیلسه، بیراق، امیریکه قؤشمه ایالتلریده إیسته لگن آذوق- آوقت دوکانلریده بی ملال ساتیماقده ایکن. یؤل بؤیلب إیچیب- گندیره کلب یورگنلر یؤق.
کانادا و امریکه مملکتلری بو گونگی کونده مهاجرلر وطنی حسابلنه دی. تورلی مللت، تورلی تیل و دین آدملرینی کؤریشینگیز ممکن. تورانتودن نیویارکّه بار گونچه یکّه-یریم حجابلی همده غاو قیلیب، ساقال اؤستیرگن ائریم مسلمانلر کؤزگه تشله نه دی. تورانتو شهریدن ینه بیر فرقلی تامانی شو ایکن که، او یرده( امیریکه) قاپ-قاره یاپینگن، کؤزلری قاره توئنیکدن بَقره یب تورگن حجابلی عیاللرنی اوچره مه یدی. توراتنوده ایسه بولر هر قدمده قاره ارواح سینگری هر یاقّه إیزغییب یوریشه دی. ماشینه هیده یاتگنده، اشترینگ آرتیده قاره مؤله ینگلیغ اؤتیر گن خاتینلر غلطی تصوّر توغدیره دی کیشیده.
هه! دموکراتیک دولتلرده شخص ایرکینلیگلری بار. سیزنینگ شخصی إیشینگیزگه هیچ کیم اره لشه آلمه یدی. نیمه یئیسیز، نیمه إیچه سیز، قنده ی کیئینه سیز، دینینگیز بارمی یؤقمی؟ بیراونینگ إیشی ایمس. هیچ کیم نینگ سؤره شگه حقی یؤق.حتا، که دولت و حکومت هم. بیراونینگ آزادلیگیگه، تینچیگه خلخت بیرمه سنگیز بؤلگه نی. بیراق، تیلگه آلگه نیم بو قاره کفنلر-او، سوپورگیده ی ساقاللر آستیده اؤلوم توزاغی یاتگه نی سیر قیئین ایمس. یاووز نیتلرینی سیزسه بؤله دی. یؤلده کیته یاتیب شونقه نرسه لرگه گواه بؤلدیک. نیویارکّده بؤلسه، باشقچه منظره. او حقیده اؤز جائیده گپیره میز.