سیناودن اؤتگن بیتلر
----------------------
حرمتلی اؤقووچی، بوندن آلدینگی یازوولریمیزده اولوغ نوایی نینگ چقور معنالی بیتلرینی تنلب، اولر حقیده سؤز یوریتیب کیلماقده ایدیک. إیشیمیزگه کیچیک اؤزگرتیش کیریتیب، شو نرسه نی ایندی « سیناودن اؤتگن بیتلر» نامی آستیده بیریب باریشگه قرار قیلدیک. اوشبو رکنیمیز اوزاقّه چؤزیلیشی ممکن. زیرا، نوایی نینگ سیر معنا بیتلری بغایت کؤپ. مینگدن آشیق بیتنی تنلب، اولر حقیده سؤز یوریتیشگه کیریشه میز. بوندن تشقری نوایی غزللرینی تیلداشلریمیزگه آسانگینه یتکزیش مقصدیده، بو ذاتدن یعنی بویوک نوایی دن توشونیشی بیر قدر آغیر بؤلگن غزللرنی-ده، معنالش و شرحلش إیشیمیزنی هم دوام ایتتیریش نیتیده میز.

بیلگه نینگیزدیک، علیشیر نوایی نینگ هر بیر بیتی معناگه بای. معنالر تاووش و سؤزلر قالیبیگه شونده ی اوسته لیک بیلن قوئیب قؤئیلگن که، بو بیتلر کیشی ارده سینی اؤزیگه تارتمی قؤیمه یدی. تنله گه نیمیز بیتلر در واقع روحگه تیتیکلیک بغیشله یدی؛ یششگه اونده ئیدی؛ انسان عمری نینگ معنادار کیچیشیگه کؤمکله شه دی. راست! ایرته گه امیدلنتیرووچی بو بیتلر حیات سباغینی ته شیدی؛ اولر واقعه-حادثه لر ایله گیدن اؤتیب، تجربه مکبیگه ائله نگن.
بونده ی قیمتلی فکرلر ائنیقسه، اؤز آنه تیلینگده جره نگلب تورسه! شونینگ اوچون هم نوایی شعرلریگه تیز-تیز قئتیب، اولرنی حالیمیزگه یره شه معنالش، ایضاحلش و بعضن شرحلشگه توتینه میز. زیرا، بیر عمر بیگانه تیلده سواد چیقریب، اؤز معنوی باسطیدن محروم یشب کیلگن انسانلرمیز بونده ی بیتلرنی ایشتیش، توشینیشگه محتاج دیب اؤیله یمن. تیلداشلریمیز نوایی بیتلری معناسیدن ذوق و شوقّه تؤلیب، سباق آلیشگه إینتیله دیلر البتّه.
هر گل نوایی ایسیمگه توشنده، قویده گی بیر بیت تیلیمیده ائلنگه نی -ائلنگن.

ماضــی و مستقبــل احـــوالیــــن تکلّــــم ائـلمــــه،
نی اوچونکیم، دم بودمدور، دم بو دمدور، دم بودم.

بیت نینگ معناسی:
اؤتمیش و کیله جک احوالینی گپیریب اؤتیرمه. چونکه،( قئته -قئته ائته من)بوگون مهم-بوگون!
بویوک شاعر بو بیتی بیلن بیزگه اؤتیب بؤلگن کیچمیش، هلی قاره سینی کؤرستمه گن کیله جک احوالینی، قنده ی ایکنی و بؤلیشی حقیده گپیریب اؤتیرمه. چونکه، بوگونینگ مهم، شو یشب تورگن دمینگ غنیمت، دیماقده. یعنی شاعرگه کؤره، اوچ زماندن اؤتیب کیتگه نی یاخود کیله یاتگه نی مهم ایمس، بل حاضرگی زمانینگ مهم.
نوایی کؤزده توتگن اوچ زمانّی کینگ معناده توشونماق لازم. اؤتمیش بو نفس آلیب، سؤزلب توزگن وقتیمیزدن آلدینگیسی، بیر لحضه دن بیر نیچه مینگ أیلگه چه بؤلگن کینگ مسافه نی اؤز إیچیگه قمره ب آله دی. انسان یره لیشیدن تا بو دمگه چه سی مینگ-مینگلب تورلی ماجرا، واقعه-حادثه شاهدی بؤلگن. هر بیر شخصدن تا بیر خلق، ملّتگه چه، حیات سیناولریدن اؤتگن. أیقیلگن، قاقیلگن، سینگن؛ یوتگن، یوتقزگن آنلری جوده کؤپ بؤلگن. اولر بیلن یشش بیهوده لیکدن باشقه نرسه ایمس. اؤتمیشگه سیغینیش، اؤتمیشدن نجات کوتیش بی ثمر نرسه لردیر. اؤتمیشگه یاپیشیب آلیش خودّی افیونگه عادتله نیشده ی بیر گپ. جمعیتده خام خیال، توشگه اؤخشه گن راحت-فراغتدن عبارت الداولر و عمومن، بونده ی کیفلنتیرووچی آغولر آز ایمس. اعتقادلردن تارتیب، تا تاریخی شخصلرگچه بَری اؤتمیشدن قالگن، بیمار قیلگووچی نرسه لردیر. نوایی نینگ بو بیتیده اصلیده شو غایه بیرکیتیلگن.

بیز اؤزبیکلرگه تیگیشلی اؤنلری کؤپ بو شاه بیت نینگ. بو گون هیچ نرسه قیلمه ی، فقط إیشیمیز اؤتمیشنی مقتشدن عبارت بؤلسه، یششدن هیچ قنده ی -معنا یؤق. کیچمیشگه آسیلیب یشش بی بها وقتنی یاقیش و یاندیریشده ی بیر گپ!

نوایی نظریدن کیله جک هلی ایشیک قاقیب، بیزدن خبر آلگه نی یؤق. بو کاروان یخشی- یامان یوکلرنی کؤتریب، اویمیز ایشیگیگه بیر کون کیلیب چؤکه دی. شیرین -اچّیغینی ته تیب یششگه محکوم میز. کیلمه گن نرسه نینگ حسرتینی یئش هم تؤغری یشش و ساغلام فکرگه کیرمه یدی.

نوایی کؤز قره شیچه بوگون، بودم مهم! بوگوننی قورماق، اونی کؤرکم قیلیب بغریده یششده کتّه معنی بار. بوگوننی قوریش دیگنده، ساغلام محیطده، ساغلام شرایطده حیاتنی باشلب یوباریش دیمکدیر. بوگوننی قوریش دیگنی یشب تورگن حیاتنی معنالی قیلیب قوریش نینگ عینن اؤزیدیر. قارنینگ تؤقلیگی، توره ر جایگه ایگه بؤلیش، باله -چقه آرتیریش، اولرگه تعلیم و تربیه بیریشلر کیره دی. اوینی، قیشلاقنی و یورتنی آباد قیلیش: درخت ایکیش، اطرافنی کؤکلمزارلشتیریش، یؤل و کؤپریکلر برپا ایتیش بوگوننی قوریش نینگ مادّی تامانی بؤلسه، اونینگ معنوی تامانی: شاد یشه ماق، سیویب، سیویلیب عمر کیچیریش، بیلم اؤرگه نیش، هنر و صنعتی سیوماق، یورت پرور، مللتپرور بؤلیش، هر تامانلمه اخلاقی یوکسه لیش بؤله دی.