ابو حیان الاندلسی کیم بؤلگن؟

 محمّد ابن یوسف ابن علی ابن حیان اثرالدین الغرناطی الاندلیسی جیانی ( 1256-1334) مشهور اؤرته عصر عرب فیلالوگ عالمی، فیلسوف، شاعر و ادیب همده مشهور تیلشناسلریدن بیری بؤلگن. شونینگدیک ابوحیان سنی مذهبلرنینگ اتاقلی دین عالمی هم حسابلنگن. اونینگ تفسیر، حدیث و ادبیّاتگه عاید جوده کؤپ اثرلری بار. ابو حیان غرناطیه شهریده دنیاگه کیله دی، سؤنگ مالقه کینتیگه مهاجرت ایته دی و اؤشه یرده یشب ثمره لی ایجادی فعالیت بیلن شغلله ن...دی. بیر مدتدن کیئین مصرگه کؤچیب کیلیشگه مجبور بؤله دی و شو یرده عالمدن کؤز یومه دی. اسلامی مملکتلرنینگ کؤپیگه سیاحت قیلیب، 450 دن آشیق معتبر استاذلر بیلیمیدن بهره مند بؤله دی. عرب ادبیّاتی بؤئیچه یوکسک صلاحیتلی عالم بؤلگنی اوچون اونگه: «شیخ النحاة» یاخود «امام النحاة»، «شیخ المحدّثین» و «رئیس العلماء» کبی لقب و عنوانلر بیریلگن. او کؤپلب شاگردلرنی تربیه لب وایه گه یتکزدی. اؤزی نینگ غلطی دینی قره شلری بیلن دانگ تره تگن ابوحیان الاندلسی معتزلیلر بیلن یخشی مناسبتده ایمس ایدی. « البحر المحیط» تفسیریده زمخشری و ابن تیمه گه قرشی کتابلر یازگن. شونینگدیک ابوحیان فلسفه، عرفان، منطق، ریاضی علملری بیلن هم شغللنگن. او تصوفنی یاقتیرمس، صوفیلرگه قرشی کیسکین فکرلر بیلدیرگن. عالم حیاتی دوامیده علم- فن نینگ تورلی ساحه لریگه عاید 65 ته اثر یازگن بؤلیب، اوندن بیزگچه 10دن کؤپراغی(13) یتیب کیلگن. اونینگ اثرلری قوئیده گیلردن عبارت: 1ـ 8 جلدلیک «البحر المحیط فى تفسیر القرآن»؛ 2ـ «النهر»( المحط تفسیریگه بغیشلنگن)؛ 3ـ «مجانى العصر فى تاریخ اهل العصر»( اؤز دوری نینگ مشهور شخصیتلری بابیده)؛ 4ـ « طبقات نحاة الاندلس»(« اندلسیه تاریخی»)؛ 5ـ « زهو الملک فى نحو الترک»(« تورک آزادلیگی چیچه گی»)؛ 6ـ « الادراک للسان الاتراک»( «تورکی تیللرنی بیلیش کتابی»)؛ 7ـ « منطق الخرس فى لسان الفرس» (« فارس تیلینی بیلمه یدیگنلر اوچون فارس تیلی حقیده سؤزلر»)؛ 8ـ«نور الغبش فى لسان الحبش» (« حبش تیلیده گی قارانغولیکلرنی یاریتووچی نور»)؛ 9ـ « تحفة الاریب فى غریب القرآن»( قرآن لغتی و اصطلاحلری عاید)؛ 10ـ «عقد اللئالى فى القرائات» (قرآن قراتلری و اونده گی فرقلرخصوصیده)؛ 11- « اعراب القرآن»(« قرآن اعرابلری( حرف حرکت)»)؛ 12ـ « لغات القرآن»( « قرآن سؤزلیگی»)؛ 13- « کتاب الافعال فی لسانیت الترک»،(« تورک تیلیده گی فعللر کتابی»). ابوحیان الاندلیسی نینگ بیزگچه یتیب کیلمه گن کتابلری نینگ سانی، فهرستی تورلی منبعلرده قید ایتیلگن. ابوحیان نینگ مهمی إیشلری تیلشناسلیک علمی نینگ کؤپلب ساحه لرینی قمره ب آله دی. ائنیقسه تورکی فیللوگیه گه عاید إیشلری تحسینگه سزاواردیر. او  صرف و نحونی جوده چقور بیلگن. ابوحیان اسلامی مملکتلرده گی تورلی خلقلر تیللری باره سیده هم تینیمسیز تدقیقاتلر آلیب بارگن. منبعلر: 1. اؤزبیکستان ملی انسکلوپیدیه سی؛ 2. تورکی فیلالوگیه گه کیریش؛ 3. دهخدا انسکلوپیدیه سی؛ 4. انتیرنیت صحیفه لری:http://www.aftabir.com/…/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%…