تیل و ادبیّات
علمی،ادبی،تیلشناسلیک،حکایه،قصّه،درامه،رمان
 

 

 

ینه عرب یاوویگه دایرفکرلر

حرمتلی اؤقووچی آلدین هم بو موضعگه بیر نیچه بار تؤختلگن ایدیک. تا بو تؤسیق اینگیلمه گونچه، کوره شگه دوام بیرماق لازم. خلص، بو معمّا و جریانگه باشقه ملتداشلریمیز، تیلداشلریمیزنی هم جلب قیلیش یمیز دور طلبی. عرب یازووی تورکی تیللر جمله دن اؤزبیک تیلیگه( حتّا عرب تیلیگه) سیره ماس کیلمه یاتگ بیر قالاق الفبادیر. مذکور یازوو تیل تقاضاسیگه اساسن وجودگه کیلمه گن. 1400أیلدن بیری عرب یازووینی اصلاح قیلیشگه عاید حرکتلر کوتیلگن بی ثمره بیرمه یاتیر. و بیزنینگچه بوندن کیئین هم شونده ی بؤلیب قاله بیره دی. بو اؤته بی خاصیت، ناباب یازووی نه فقط تیلیمیزگه تؤغری کیلمه یدی، بل که، تورگن-بیتگه نی ضرر و آفتدن باشقه نرسه ایمس. فکریمیزنی اساسلش اوچون قویده گی مثاللرگه دقتینگیزنی تارتماقچیمن. مثلن، عرب یازوویده اؤزبیکچه اونلی تاووشلر تؤله روشده عکس ایتتیریلمه یدی. اونداو و تقلید سؤزلر، حس-هیجان بیلن ائتله یاتگن فکر-ملاحضه لر اؤز افاده سینی تاپه آلمه یدی. تیلشناسلیک نینگ اینگ مهمی ترماغلریدن سنه لمیش فونیتیکه و فونالوژی ساحه سیده، عرب یازووی مطلقا یراقسیزدیر. تاووشلرنینگ ورینتداشلیگی، ترانکریپسیه عرب یازووی بیلن هیچ قنده ی مناسبتگه کیریشه آلمه یدی. اتاقلی آتلرنی باش حرفده اجره تیب یازیش ممکن ایمس. سؤزلرنی اؤزه ک، نیگیز و قؤشیمچه لرگه اجره تیب کؤرسه تیش نینگ علاجی یؤق. اؤزبکچه و عموم تورکی سؤزلرنینگ ایتیمالوگییه سی عکس ایتتیریب بؤلمه یدی. دیمک، بیز هیچ قچان مورفیم لغت توزه آلمه میز. تیل قاعده لرینی عرب یازوویگه تطبیق قیلیش اصلا، عملگه آشیریب بؤلمه یاتگن بیر إیشدیر. انتیرناسیونال سؤزلرنی نینگ تلفظینی هم تؤغری افاده لب بؤلمه یدی. عرب یازووی سواد چیقریش جریانینی سکین لشتیره دی؛ ایجاد جریانیگه جدّی سلبی تاثر اؤتکزمی قؤئیمه یدی. نظمده هم نثرده هم ایجادکار شخص ایچکی کیچینمه لرنی؛ پرسناژلرنینگ دیالوگلرینی قیامیگه یتکزیب بیره آلمه یدی. بدیعی اثرده گی بؤیاقلر یوقاری درجه ده بیان ایتیلمه یدی. یازه یاتگن نرسه لریمیز مینگ عیب بیلن اؤزیمیزدن باشقه هیچ کیمگه اسقاتمه یدی. کیچیک بیر محلی دایره ده اؤز تیوره گیمیزده اؤره له شیب قاله میز. کینگ دنیاگه چیقیشگه جدّی تؤسقینلیک توغدیره دی؛ باشقه ترقی تاپگن خلقلر بیلن قولاچ یازیب علاقه گه کیره آلمه یمیز. علم-فن ساحه سیده پیدا بؤله یاتگن ینگیلیکلردن بی بهره قاله بیره میز. اینگ مهمی، تیکنالوژی ساحه سیده دیپسینیب توره بیره میز. نتیجه ده فکریمیز تومنله شیب، تیلیمیز انزواگه تارنیله دی. دنیاده بیرار تیل یؤق که، عرب یازووینی قؤلـله سین-او، کاسه سی نینگ ته گی آقرگن بؤلسین. بو یازوو تیل ایلکه سیگه یوکلنگن آرتیقچه یوکدیر. بختسیزلیکدن باشقه نرسه ایمس. بوندن تشقری بیلگه نینگیزدیک، کونده لیک حیاتده هم بو یازووی تاباره سیقوو آستیگه آلینیب، عملیاتدن تشقریده قالیب کیله یاتگه نیگه شاهد بؤلیب توریبمیز. مثال اوچون، انیق/ طبعی فنلر اؤقیتیله یاتگنده، عرب یازووی هیچ قنده یگه قتنشمه یدی. کیماوی عنصر و فورموللر لاتین یازوویده عکس ایتتیریله دی. ریاضی، فزیک، بیالوژی، کیما و باشقه انیق فنلر اتمه لری همده اولرنینگ فورموللری عرب یازووی سیز اؤقیتیله دی و عملیاتده قؤلـله نیله دی. ائنیقسه، طبابت ساحه سیده عرب یازوویدن استفاده قیلینمه یدی. داکتر نسخه سی، دارولرنینگ نامی بَریسی لاتین یازوویده یاکه، باشقه رواجلنگن یازوولریده بیتیله دی. اؤز تقدیریمیز عاید قئناق بیر مثالنی آلیب کؤره یلیک. عرب یازووی کونده لیک حیاتیمیزده، ائنیقسه تیلیمیزنینگ کینگ عامه لشمی، رواجلنمی، کیله یاتگنیگه باش سبب بؤلیب توریبتدی. سهل کم 50 أیلدن بیری افغانستانده اؤزبیک تیلیده یخشی- یامان یازیلیب، گپیریلیب کیلینماقده. نتیجه ایسه، کؤنگولده گیدیک ایمس. حاضرگی اؤزبیک تیلیده افاده لی قیلب تؤغری یازه یاتگنلر سانی بیش بیرماغیمیزدن آشمه یدی. شو کیته بیریشده ینه 50 أیلدن کیئین هم بیزده جدّی اؤزگریش یوز بیرمه سه کیره ک. بیزنینگچه شوکیتیشده وضعیت شونده یلیگیچه قاله بیریشی ممکن. چونکه، عرب یازووینی هیچ قنده یگه بیر ایپه قه یگن کیتیریب بؤلمه یدی. او بیران قاعد-قانوننی تن آله دیگن یازوو ایمس. اگر یازوویمیز شو دایمی عرب الفباسی بؤله دیگن بؤلسه، شوریمیز قوریدی دیه بیرینگ. بیز افغانستان اؤزبیکلری هیچ قچان علم-فن بیلن بیرگه همنفس بؤلیب رواجله نه آلمی میز. سوادلی، معلوماتلی انسانلر بؤلیب بؤی کؤرسه ته آلمیمیز. خوش، نیمه قیلماق کیره ک؟ بیزنینگچه، قنده ی بؤلمه سین بوگوندن آق، عرب یازوودن واز کیچیشگه چاغلنماغیمیز لازم. معموری یاخود، باشقه صنعی تؤسیقلر پیدا بؤله دیگن تقدیرده، لاتین یازووینی شخصی و خصوصی روشده اؤرگه نیش و اوندن کینگ فایده له نیشنی یؤلگه قؤئیماق کیره ک.

 

ارسال در تاريخ 2015/6/25 توسط ایشانج
.: Weblog Themes By Blog Skin :.

اسلایدر