1978- إینچی أیل نینگ یازی ایدی. آدملر اؤز باغلریگه کؤچیب باریب، کپه ده می، چه یله ده می، تورت دیوار اوستیگه بالار قؤئیب، په خال سالیب می، یاکه اؤتاو قوریب می یشه ماقده ایدیلر. عینی پیشیق چیلیک پئتی ایمسمی؛ إیش- یوموشلریدن چرچه گنلر ساکن کیچه لر آغوشیده تین آلیشه ر دی. آغیر و قاپ قاره یاپینگن تون ایسه، زیل محنتدن تالیققن کیشیلر بدنیدن هاردیقلرینی سؤریب آله یاتگنده ی گویا. تنه لریده أیغیلیب قالگن چرچاقلری تؤکیلگچ، تانگ آقرمی توریب، آدملر ینه همیشه لیک إیشلرینی بجریشگه آتله نیشه دیلر. إیشگه قاریلیب، إیش بیلن تینمی آلیشیب یشه یاتگن دملر ایدی.

  میرزابای انچه أیللر بورون إیشگه کیرگن، اونینگ إیش جایی باله- چقه لری یشب تورگن یردن بیرآز -اوزاقراقده. او چمه سی 40 چقریمچه لیک یؤل باسیب، ولایت مرکزیگه باریب، او یرده بیرآی، بیرآی بیریم آی إیشلب، خاتین-باله سیدن خبر آلگنی اتیگی اوچ کونگه رخصت سؤره ب اوئیگه قئتگندی. سوو تؤلیب آقه یاتگن اریقدن کیچیب اویگه کیریله دی. میرزابای اوی ایوانیگه سایه سالیب تورگن توت درخت آستیگه کیلیب چؤکه له دی. حال-احوال سؤره شه یاتیب، سیر مغیز کؤرپه چه ده تیرسکله دی. انچه دن بیری آته سینی ساغینگن باله لر چوغورله شیب، تیوه رگینی دن گرد کَپه لک. میرزابای قؤل اوزه تیب یان چؤنته گیدن، قاره کؤزلرگه اتب آلگن شورقندلرینی اؤله شدی...

 هوا، آغیر دیملیکنی یاریب، سلقینگینه یل تره ته آلمی خوناب. قنچه چیره نمه سین درخت شاخه لری نینگ قیمیرلشگه مجالی یؤق. قویاش تفتیدن بورموشگن یپراقلر یازیله آلمی قیئنه لیب توریبتدی. چیده سه بؤله دی؛ میرزابای ایسه، هر قه لی ایلگه سیگه شهرنینگ شاووقینی سه وله مه یاتگنیدن خورسند. اؤزی توغیلیب اؤسگن یورتیده إیککی کونگه بؤلسین، دَم آلیب کیتیش نینگ گشتی بؤلکچه ایدی اونینگ اوچون. قیشلاق نینگ آلدینگی حضور- حلاوتی قلالمه گنده ی نظریده. " چورپه لر بیلن إیککی کونلیک دیدارله شو زنگ باسگن کؤنگیلنی اریته رکن؛ آدم نینگ اوستیدن خوددی تاغ آغدریلگن بؤلرکن"- دیردی میرزابای هر گل اوئیدن باریب کیلرکن.

کیچقرون بؤلیب، تون اؤزی نینگ قه لین قاره پلاسینی کیئیب آلدی. آسمان نینگ بیر چیتیدن شام یولدوز میلتیللب توریبتدی. سهل اؤتمی، بوغدای نانگه اؤخشه گن تؤلین آی یاستنه کیتگن پست- بلند تیزمه قیر- ادیرلر آرتیدن کولچه یوزینی کؤرسته باشله دی. آی ایسه یاروغلیک تره تیب، اؤزینینگ زرّین و اؤته مه یئن بؤیاغینی آنه زمینگه یائیب سالگن، یر نورگه یاپینیب آلگن کبی. بو تونده، باغ جویه لری اوزره اؤمگنلب یاتگن تاکلر باشاق-باشاق اوزوملرنی انیق شیره -شربتگه تؤلدیره یاتگندی. کیلر جمعه کونی اوزوملر اوزیلیب، مه ئیزغالگه یاتقه زیله دی. باغ تیوره گی بؤیلیب، ایکیلگن تربوز، قاوونلر سریق، کؤک رنگلرده تاوله نیب، شیره سی تاشیب، ترسه-ترسه یلی دیب توریبتدی. ائریم-ائریملرده کیچ توککن توت درختلردن یکه -یریم ماموقده ی توتلر شیرت-شیرت ایتیب سوفگه کیلیب توشه یاتگندی.

 هلی یاتر وقت بؤلگیچه یؤق. إیتلر نینگ تمشه نیب هوریشی؛ یقین اطرافدن سیگر- بوقه لرنینگ بؤکیریب منغره شی؛ آلیسلردن هنگی إیشکلرنینگ هنگره شی تون ساکین لیگینی بوزیب توریبتدی. بوتاووشلر کیشیلر کؤنگلیده قیسیدیر کؤچه لرده، قنده ی دیر ساووق واقعه یوز بیرگنلیک حسسینی تویه دی. 

مودراق باسیب، کؤزلر یوموله یاتگن پئیت بؤلیب قالدی. باله لری اوخلب قالیشدی؛ میرزابای هم اوخله گودیک بؤلیب، کؤزلری قه لغیب توریبتدی. کیپریگی اویقوگه إیلینر-إیلینمس، تیپه سیده آسیغلیق ایلپیغیچنی آلیشگه توتیندی. بیردن کؤزی باغ ایته گیده گی تیپه لیککه چه لیندی. تیکیلیب قره سه، إیککی قاره لیک(کیمی، نرسه می؟) اونگه تاماندن بیر- بیر مؤره لب قؤیه دی. آلدین إیکته باش کیتیدن إیککیته ایلکه تیکّـله نیب، بیر- بیر مؤله ریب قؤیه دی. خوددی، باغ یته گیدن إیککی آدم بیر نرسه گه تشله نیب، پایله شه یاتگنده ی توئیله دی. رزم سالیب قره سه قنده ی دیر سلله لی، ساقاللی آدمگه اؤخشه یدی اولر. شو إیککی قاره شبهه نینگ پست لیکدن سیکن- سیکن کؤتریلیب توشوشی آدمدن باشقه نرسه گه اؤخشه مه یدی. بو حالت میرزابای نینگ ایسینی بند ایتدی. باشیدن خیالی اوچدی. " نیمه بولر؟ یاکه، إزیمدن توشگنمی بو کثافتلر؟"- دیگن اؤیگه باردیب، تانگ قاتدی؛ توریب تورگن جاییدن میئغیده اؤتیریب آلدی. او سیزدیرمی، نهایتده احتیاط کارلیک بیلن قیمیرله مسدن بیرزوم اؤیگه تالدی، إیچیدن:« اولر(؟) حمله قیلمسدن بورون بیر چاره کؤره یک» دیگن اؤیلر تیز- تیز اؤتیب کیتدی. میرزاباینی قوتغو باسدی، قؤرقو قورشه دی. دَغ- دَغ تیتره باشله دی. تاماغی قوروب تیلی ائلنمی قالدی. بیراز چؤلـله دی هم، بیراق، یانگینه سیده گی کؤزه دن بیر کاسه سوو آلیب بؤغزینی هولـله شگه قؤلی بارمه دی. مییه سی اؤته تیز درجه ده إیشله ی کتدی. کیم یاکی نیمه ایکنینی بیلیشگه شاشلیب توریبتدی.« بولر کیم بؤلیشی ممکن ایکن ای؟ اؤغریلرمی یاکی،- بایه گی قاره نرسه لرنینگ باش کؤتریب، بؤین چؤزیشلری تیزلشدی،-  ایندی پیدا بؤلگن باسمه چیلر/مجاهدلرمی ایکین؟...»- دیگن کؤپلب احتماللرنی شاشیلینچ کؤز آلدیگه کیلتیردی. قؤرقه نیده آدمنینگ مییه سی عادتده گیده کؤره مینگ برابر کوچلیراق إیشله شینی شونده ی پئیتلرده بیلیش ممکن ایدی.

میرزابای قاره کلله لرنینگ گاه دَم بؤیله شیب قره گه نیگه باقمی، توکل قیلیب: " اؤلیم- اؤلیم بیر اؤلیم"- دیه یشین تیزلیگیده آنگیده ریجه توزیب چیقدی، بره سالیب،   اویده گیلرنی بیر- بیرین اویقودن اویغاته باشله دی.

- آنه سی-آنه سی تور، إیککی اهو انه او إیککی آدم انچه دن بیری بیز تامان کیله یاتگنده ی قیمیرله یپتدی، قره،قره! اوو انه اولر،-دیب برماقلرینی اؤشه قاره لرگه بیگیز قیلیب کؤرستدی.

- ایی! یاپیریم ای، اؤزی نیمه لربؤله یتدی آته سی، دیه اؤرنیدن سه پچیب کؤتریلدی تورسون آی خاله.

- تور، تور نظر! مینی ایشیته یپسنمی؟- سیکین گینه آیاغی نینگ اوچی بیلن ته ته لب، تورغیزدی کتته اؤغلینی،- قؤلینگگه بیلنی آل، مینگه کوره کنی اوزات؛ آنه نگه اؤراغنی؛ اوکه نگ و سینگیللرینگگه تیمیر کوساومی، بالقه می، اؤقلاو، سوپورگیمی؟ نیمه که قؤلینگگه توشسه بیر اولرگه.

جاییدن آتیله نیب تورگن نظر بیردن آته سیگه:

- آته نیمه بؤلدی، توش کؤره یپسیزمی؟! یؤغ ای باستیریقله دینگیز آته قنی دشمن؟! قی یاقده توریشیبتدی اولر؟ دیب، ینه یاستیققه باش قؤیدی.

- بؤله قال، وقتنی قؤلدن چیقرمی یوگور باله م ، پلوان ابه نگنی هم خبر قیل. یونس قاره نی هم اویقودن اویغت،- دیدی میرزابای بایه گی قاره لرگه کؤز ساله یاتیب.

ایرک- خاتین، کتته- کیچیک، همه سی بؤلیب اؤن یتتی کیشی تیمیر تیرسک، بیل، ته یاق، بالته-اؤراق... بیلن قوراللنگنلر بیر اویگه کیریشیب آلیب تؤپله نیشدی، کینگه شیشدی. " باله، یاش گوده ک لرگه قرنگلر أیغلشمه سین ته غین؛ کوچوککه هم قره نگلر ونگیلله مه سین ینه"- دیه جدی جنگ آلدیدن آگاهلنتیریش هم قیلیب قؤیدی میرزابای.

تون یریمگه قره ب آغه یاتگندی. حقیقی جنگ آنلری هم یقینلشماقده ایدی. کیم نیمه قیلیشی کیره کلیگی یخشیلب اوقتیریلدی؛ إیشلر بؤلیب بیریلدی. کیم قه یاقدن دشمنگه قره ب یوریش قیلیش ریچه سی آبدان توزیلدی. پالوان ابه باغی نینگ یتگ تامانیدن یعنی، دشمن نینگ قاق آرقه سیدن کیلیشگه شیله ندی. ریجه گه کؤره اوشبو إیککی ناته نیش یاو قمل قیلینیب، تیریکله ین قؤلگه اوشلب آلینیشی کیره ک. مبادا یره دارلر اوچون، اولرنی ایملش مقصدیده هر احتمالگه قرشی میرزابای پخته، لتته، ملهم- په لهم لرگچه تیارلب قؤئیدی.

 یاقیمتای گینه شمال هم ایسه باشله دی. إیککی قاره شبهه نینگ باش چه یقیب حرکتله نیش هم کوچه یدی. خوددی بولر سَری لؤکیللب کیله یاتگنده ی. انه- منه دیگونچه حیات- مات جنگ باشله نیشی مقرر؛ بو کیتیشده اوروش بؤلمسدن علاجی یؤق.

هه دیگونچه، بیرگه له شیب، بیر آوازدن حرکت باشله ندی. بیرینچی بؤلیب، پلوان ابه اؤقده ی اوزیلیب اؤزینی دشمن نینگ آرقه تامانیگه یتکزدی. باش قیمیرله ته یاتگن قاره کوچلرنی کؤرگن میرزابای قؤلیده بیل کلتک یان تاماندن؛ نظر، یونس قاره لر ایسه سؤل تاماندن، خاتین- خلچ هم ایرککلرگه یاردم بیرگنی جبهه آرتیدن آلغه قره ب ذیلگریلب باره یاتیر. معلوم ثانیه لر إیچیده دشمن نینگ تؤرت تامانی قورشب اؤره ب آلیندی. میزرابای حمله قیلیشگه بویروق بیره ی، دیب تورگن پئت بایه گی قاره باشلر اؤزینی پنه گه آلیشدی. وضعیتنی خوب کوزه تیب تورگن میرزابای:" دشمن-کو، جوده عیّار، اوروش عاقبتی هم جوده وهشتلی بؤلیشی ممکن"- دیگن اؤیلرنی إیچیدن اؤتکزدی. شو وقت پالوان ابه :" یاهو!"- دیه قاره باشلر تورگن جاینی چققانلیک بیلن ضبط ایتدی؛ قؤلیده گی کوره ک و اؤراق بیلن" قی ده سن دشمن؟!"-دیگنچه اؤقته لیب توره بیردی. گوده سی کتته، قاره غاوساقاللی په لوان ابه اکه سیگه قیچقیردی:  

- اکه! سیز ائتگن جای نینگ کیندیگیگه کیلیب چیقیب آلدیم. قؤرقمنگ، باله لرگه هم ائتینگ قؤرقمه سینلر حاضرچه خیریت، همّه سی یخشی بؤله دی خوبمی؟

- اؤزینگدن احتیاط بؤل پلوان، دیدی میرزا بای اوکه سیکه هیجانلی بقیرگنچه.

- قاچدیمی بو بچه غرلر نیمه بلا -اؤؤ؟ اکه هیچ نرسه یؤق- کو، بو یرده.

- خاملیک قیلمه تغین، ایسینگنی أیغیب آل. اولر خوفلی دشمنگه اؤخشه یدی؛ کؤزینگنی بایلشگندیر په لوان؟!

- یؤغ ای بؤلمه گن گپ، خی قؤرقمی کیلینگ اکه کؤره سیز، دیدی پلوان.

میرزابای هم اؤشه قاره کلله لر تورگن جایگه شدت بیلن اؤزینی یتکزدی. چیندن هم هیچ کیم کؤرینمه یاتیر. اؤنگ تامانیگه بیر اؤگریلیب قره گن میرزابای نی کؤز بیلن کؤرسینکی، باغ نینگ چیتیده گی إیککیته بقه تیره ک هر بیر شمال تورگنده سللنه- سللنه باش چیقه یاتگن ایکن.        

إیشانچ، ۲۰۱۳

کانادا