قان بیلن کیرگن قیلیق، جان بیلن چیقر. مقال

.qon bilan kirgan qiliq, jon bilan chiqar

نیگه لاتین یازوویگه اؤتیش کیره ک؟

آچیقچه ائتگنده، بیز اؤژبیکلر(اوغاستان) بیرآز اوغانلشگنمیز، بیراز تاجیکله شگن، بیرآز هم عربلشگنمیز، سهل-پل اؤزبیکمیز. بیر سؤز بیلن ائتگنده، بوتون قدریتلری یو، اؤزلیکدن اجره لیب باره یاتگن خلقمیز. بیزنینگ اؤزلیگیمیزنی اوشلب توره دیگن بیر محور یؤق. همّه گپ انه شونده.

تیلیمیز بؤی کؤسه ته آلمه یاتیر، عرف-عادتیمیز کون آشه یویلیب بارماقده. ادبیّات، فن، صنعت، مدنیتنی برپا قیلیشگه قــُربیمیز یتمه یپتی. یورتیمیزنی باسیب آلدیلر؛ تاریخی عابده لر ومیراثمیز یمریلیب بارماقده. اؤتمیش میراثیمیزنی اؤزلشتیره آلمه یپمیز. یر آستی، یر اوستی بایلیگیمیز تالان-تاراج قیلینماقده.نه فقط سیاست، قلم و معرفت ساحه سینی ایگللی آلمه دیک، بلکه، إیشلب چیقریش(تولید) ایکیچیلیک، اقتصاد، چارواچیلیک، قوروچیلیک-بنیادکارلیک، قؤل صنعتی کبی ساحه ترماقلریده هم بیزده ائترلی سیلجیش یؤق. بیر قالین صنعتیمیز بار بیزده، اونینگ هم بوگونگی احوالی قانیقرلی ایمس. خلص قلیب، ائتگن، معیشی، استعمالچی بیر خلق میز بیز اؤزبیکلر.

دولتچیلیک و سیاست إیشلریده هم اشتراکیمیز اونچه لیک فعال ایمس. ولایتلریمیزده بیگانه لر والی، حاکم و عملدار بؤلیب، إیش یوریتشه دی. بیز ایسه، اولرگه اطاعت گوی بؤلیب یشه یمیز.

بیز هیچ بیر مساله ده بیرلشه آلمه گنمیز. بیر-بیریمیزنینگ آیاغینی تارتیب أیقیتیش پی یگه توشیب، فتنه کاوله یمیز. رهبرلیک دعواسی بیلن بیرآز بیرلشه یاتگن یاشلرنی-ده، ترقه تیب یوبارماقده میز. إیچکی نزاعلر گردابیگه توشیب قالگنمیز پوس کلله قیلیب ائتگنده.

هلی گچه کوچلی بیر حزب توزیب، اونینگ اطرافیده جیپسله آلمی توریبمیز. بارینی هم ضعیفلشتیریشگه بیل باغله گنمیز. "بؤلینگننی بؤی یر"-دیگن مقال عین بیزگه تؤغری کیلماقده.

بولرکو، میلی گه ایدی. اچینرلیسی شونده کی، بیز اؤزبیکلر کیره کسیز نرسه لرنی اؤزه ک قدریت صفتیده قبول قیلماقده میز. بیز، حدبن تشقری عنعنه پرست آدملر میز. بوگوننی اونوتیب، اؤتمیشگه یایشیب، آسیلیب یشه یمیز. ینگی لیکنی بغیر آچیب قبول قیلیب آله آلمیمیز. بار کوچیمیزنی بیلنی سیندره یاتگن تؤیلر-حشملرگه صرفله یمیز. چیقیم بؤییچه ،چؤچاق تؤیمیز کو همّه سیدن هم آشیب توشگن. باشقه تاماندن بیز اؤزبیکلر خیراتچی، ضیافتچی آدملر میز. مهماندارچیلیکنی جوده -جوده یخشی کؤره میز. مهماندن هیچ نرسه میزنی ایه می میز. "مهمان آتنگدن اولوغ"-دیگن حمقانه گپگه عمل قیلیب یشه یمیز. قرضگه باتیب بؤلسه هم، بیراونینگ قارنینی تؤیدیریشگه اوسته بؤلیب کیتگنمیز. ائتر سؤزیمیز، اؤی-فکریمیز بؤلمسه، احوالیمیز شو بؤله دی-ده. بو نرسه لر قان-قانیمیزگه سینگیب کیتگن ایمسمی؟ یوقاریده ائتیب اؤتگن نرسه لر بار ایکن، وقتیمیزنی باشقه فایده لی نرسه لرگه صرفله گیمیز کیله مه یدی. بیز انه شونقه اؤزبیکلرمیز.

بیزنی باشقه لردن اجره تیب توره دیگن ینه بیر خصوصیت. حدّن تشقری حرمت طلب میز. پول بیریب بؤلسه هم باشقه لرنینگ تیلیدن مقتاولر ایشیتگیمیز کیله بیره دی. تؤرگه اؤتیب، عقل اؤرگه تیشگه بیزگه تینگ کیله یاتگنی یؤق. ائنیقسه، برچه دن مهمی، کتته- کیچیگیمیز توغمه عالممیز. اؤقیمه گن، بیلمه گن، اؤرگنمه گن ساحه لرنینگ بیلمدانی میز. قؤششه-قؤششه کتابلر هم یازیب تشله بیره میز. یازگنلریمیزنی بیراو خطا، دیب کؤرسین چه، یاکی تنقد قیلسین، یاقه سینی ویران قیلیب قؤلیگه بیره میز.

بو یرده شونی هم علیحده ائتیش کیره ک کی، بیزده مللت پرورلیک، خلق پرورلیک حسسی هم یؤق ایمس. یورتنی قیغوره میز، ایلیمیزنینگ تورموشی و اجتماعی احوالیگه إیچیمیز کویه دی. اچینه میز، مللی غیروریمیز قؤزغالیب، تاغی تؤنترگیمیز کیله دی. ولقانگه اؤخشب تویغولریمیز آتیلیب، جنبشله یدی، حرکتگه کیله دی. حس-هیجان بوتون وجودیمیزنی چؤغلب آله دی. "اخ! اتتنگ"-قیلیب، برماغیمیزنی تیشلب قاله میز. یاکی،"باره ی!"- قیلیب قؤل سیلکیئمیز. "لاپپه یانه میز، پیسسه اؤچه میز". بیز منقورتله شیشگه یوز توتگن اؤزبیکلر میز. بس شونده ی ایکن برچه میزنی اوقیان سوویگه بیر باتیریب آلیب تازه لیب، حقیقی اؤزبیککه ائلنتیریش نینگ اعلاجی یؤق. "قان بیلن کیرگن قیلیق، جان بیلن چیقر"-دیئله دی آته لر سؤزیده.

مین بونده ی اؤزیگه خاصلیکنی بدیعی اثرلریمده یاریتب کیلماقده من. گپنی میده لشتیریب اؤتیرمسدن، شو یرده موضوعنی بیر دردگه، او هم بؤلسه،لاتین یازوویگه بورماقچیمن. بیر قره شده تیپه ده ائتیب اؤتیلگن نرسه لرنینگ لاتین یازوویگه علاقه سی یؤق ده ی کؤرینه دی. بیزنینگچه علاقه سی بار. باشقه ته لی علمی، عملی فایده لردن تشقری، اوغانله شیش، تاجیکله شیش، عربله شیشدن قوتیلیش نینگ بیتته یؤلی انه شو لاتین یازوویگه اؤتیش بؤله دی. بو إیش بیلن بیز اؤزگه لردن فرقله نه باشله یمیز. اؤزیمیزگه حمایه قابغی حاصل قیله میز. لاتین یازووینی اؤزلشتیرگندن کیئین، شو مقامدن توریب اؤزیمیزنی یخشیراق حمایه قیلیب آلگن بؤله میز. باشقه تاماندن یازوویمیز استندردله شه دی. جانداش اؤزبیکستان خلقی بیلن ینه ده قاووشه میز، توته شه میز. بوتون تورکی عالم نینگ چنبره سیده اؤزیمیزگه مناسب اؤرین تاپه میز.تیلیمیزنی یات عنصردن یخشیراق حمایه قیلگن بؤله میز. اؤزبیک تیلشناسلیک فنی هم رواجله نه دی. تیلیمیزنینگ ینگی- ینگی امکانیتلری یوزه گه چیقه دی.

فقط شو مقصدنی کؤزلب مین، لاتین یازوویگه اؤتیشنی تکلیف قیله یاتگنیم یؤق. بو نرسه، اؤزلیگیمیزنی انگلش، قئته تاپیش، تیکله نیشمیز یؤلیده گی مهم بیر حرکت دیر. حق-حقوقنی قؤلگه کیریتیش نینگ اینگ مدنی، تینچ شکللریدن بیری انه شو إیلگریگه سوریله یاتگن مساله دیر.

مینینگ ویبلاگیمده گی لاتین یازووی بیلن باغلیق بیر چیقیشگه ائریم عزیزلردن خواطرله نیش هم بیلدیریلدی. افسوس، بو ناراضیلیک تنقیــــــــدی فکرگه ائله نیب، کتته بیر تارتیشوگه اؤتیب اولگورمه دی. کیزی کیلگن ایکن، کمینه اؤزبیک تیلی و ادبیّاتی بؤییچه تحصیل آلگن شخص صفتیده شونی جرأت بیلن ائته آله منکی، بیزنینگ لاتین یازوویگه اؤتیش حقیده گی تکلیفیمیز اسلام دینگه سیره علاقه سی یؤق. بونی صاف بیر مدتی تشبّث و اورینیش، دیب بهاله سه بؤله دی. مین خواطرلنه یاتگن عزیزلرنی تینچلیک، آسایشته لیک، بغری کینگلیککه چقیره من. إیشانتیریب ائته منکه، بیز إیشله تیب کیله یاتگن یازوو اصلیده عرب یازووی ایمس. شومنی آلگن اؤزگه بیر یازوو سنه له دی. عربلر اسلامدن آلدین باشقه یازووگه ایگه بؤلگنلر. عرب یازووی دیب قؤللماقده بؤلگن موجود الفبا مقدّس هم ایمس. مزخرف و مسخره بیر الفبادبر. مسلمانلرنینگ مقدّس کتابی قرآن بو الفباده توشیریلمه گن. او دستلب کوفی خطیده عکس ایتتیریلگن، کیئین إیککی- اوچ عصردن کیئین حاضرگی یازوویگه اؤتکزیلگن. قاله بیر سه، قرآن حاضرگی کونده دنیانینگ اؤنلب، تورلی-تومن یازوولریده افاده لنماقده. "قرآن عینن عرب یازوویدن باشقه یازوویگه اؤتکزیلمه سین، کؤچیریلمه سین" دیگن بویروق هیچ بیر یرده هم چیقریلمه گن. کؤره یپسیزمی عزیلر! اسلام دینی و قرآن بیلن عرب یازووی نینگ بیر-بیریگه بیرار -بیر باغلیقلیک جایی یؤق. شونینگ اوچون لاتین یازوویدن هدیک سیره ش درست ایمس. تاکیدلش جایزکی، عرب یازووی تیلیمیز اوچون یات و اؤته ناباب توشگن بیر الفبادیر. بوندن قنچه ایرته راق قوتیلسک، شونچه یخشی بؤله دی إیشیمیز. توله نه میز، اؤنگله نه میز و هر خیل بولغه نیشلردن تازه لنه میز.