اعتراف قیلماق جایزکه، بابر حقیده گی برچه معلومات، فکر و ملاحظه لر اؤتگن عصرنینگ إیککینچی یریمیده اؤزبیک و چیت ایل عالملری تامانیدن یترلیچه ائتیلدی. بو دیگنی، بابرحقیده گی اؤی-فکرلری ایشگی یاچیلدی، تخته -اؤقلاوی أیغیلدی دیگنی ایمس. ایندی بابر حقیده گپیریش اوچون قره شلرنی ینگلیش لازم. تلقینلر کؤلمینی کینگ آلینماغی کیره ک. بابر هورمونیتیک، انتیر پیتیشین تلقیننی طلب قیله دی. اؤتمیش متنیگه قراعت و بیانیمیز اؤزگرماغی شرط. شونده ینگی فکرنی اؤرته گه تشله ش امکانی توغیله دی. شو معناده بابر حقیده ینگی فکر تاپیب ائتیش مین اوچون جوده- جوده قیئین إیش. بو گون اولوغ بابر بیوگرافیه سیگه قیسقه گینه بیر کؤز قیری تشلب اؤته میز. کیزی کیلگنده، بو انسان نینگ سؤز صتعتیگه دایر إیشلریگه هم کؤز یوگورتیره میز. دلبر رباعی تیلیگه آله نه میز.
ظهیرالدّین محمّد بابر
کابلده گی بابر باغی
عمر شیخ میرزادن دنیاگه کیلگن بابر ، آته سی 39 یاشیده بیوقت وفات بؤلگندن سؤنگ، 12 یاشیده(1494م) پادشاه لیک تختیگه اؤتیردی. شو پئت تیموری زاده لر اؤرته سیده تاج و تخت اوچون کوره ش اوجیگه مینگندی. بیکلر، خانلر، کؤپلب ساقچی و نوکرلر بابرگه بؤئیین ایگمه ی قؤیدی. بو زمان بابر بار کوچینی مملکت وضیعتنی برقرارلشتیریشگه، نازاضی لر بیلن مراسا- مدارا قیلیشگه صرفله دی. إیش کؤنگیلده گی نتیجه نی بیرمه دی. قؤشین بابردن یوز اؤگیردی، اوکه لری، عمک بچّه لری تامانیدن بابرگه قرشی فتنه قؤزغالدی. فتنه لرنی باستیره یشگه حرکت قیلگن بابر، فرغانه، اندیجان، سمزقند و تاشکینتنی قؤلدن بای بیردی. بابر قؤشون تؤپلب، ائریم یرلرده اداره نی ینه قؤلگه آلدی. إیچیکی نزاعلر یتمه گنیدیک، شایبانی خان قؤشونلری بابر باشقره یاتگن حدودلرگه هجوم قیلیشدی. سمرقند اطرافیده قتتیق حیات-ممات جنگلر یوز بیردی. بابر عسکرلری بیلن قملده قالدی. قورغاقچیلیکدن نابود بؤله باشله دی. سمرقند بیر نیچه مرته قؤلمه قؤل بؤلدی.
غالبلیک و مغلوبلیکنی کیچیلیکده تجربه قیلگن بابر آخر-عاقبت 21 یاشیده(1504م) 200-300 ساقچیسی بیلن حصار تاغلری آرله لی افغانستانگه اؤتیشگه مجبور بؤلدی. اوروشلردن تینکه مداری قوریگن عسکرلر إیسق- ساووق، آچ-تؤقلیککه قره می، جانینی تیشیده تیشلب، بابرگه صادق قالدیلر. بابر جنوبی تورکستان آرقه لی کیلیب درّاو کابلنی ضبط قیلدی. بو یرده ایل آره سیده آسایشته لیک اؤرنته تیب، قورریش و آبادانلشتیریش إیشلریگه اهمیت قره تدی. هراتگه آتلندی، حسین بایقرا فاتحه سیگه قتنه شدی، سلطان حسین اؤغیللرینی شیبانی خان هجومیگه قرشی جیپسلشتیردی. کابلنی اؤز پایتختی قیلیب آلدی. ظهیرادّین محمّد بابر آره دن اوچ أیل اؤتر اؤتمس 24 یاشیده(1507م) هندوستاگه یوریش باشله دی.
کابلده بابر مقبره سی
بابر عمرینینگ آخریگچه(1530م) هندوستناده قالیب، لودیلر حکمرانلیگیگه نقط قؤئیب، مستحکم و کوچلی ایمپراتورلیک اؤرنتدی. بابر همّه سی بؤلیب 23 اوچ أیل هندوستاده استقامت قیلیب، دولتچیلیک توزومنی جاری قیلدی. هندلرنی بیرلشتیریب، اولرنینگ مدنیتی، صنعتی، کسب و کاریگه حرمت کؤزی بیلن قره دی. هندوستاننی إیچکی اوروشلردن، تینچلیک ویاروغلیککه آلیب چیقدی. بابر اؤز باشیدن کیچیرگن واقعه-حادثه لرنی مشهور کتابی«بابرنامه»ده إیپیدن أیگینه سیگه چه یازیب بیتیب قالدیردی. خلص، بابر هندوستانده اساس سالگن ایپمیریه ۳۳۳ أیل دوام تاپدی.
«بابرنامه»ماورالنهر، افغانستان و هندوستان واقعه لرینی اؤزیده قید قیلگن نهایت مهم تایخی اثر سنه له دی. بو کتاب 15-16 عصر اؤزبیک تیلی نینگ اینگ گؤزه ل شکلی بؤلیب هم خذمت قیله دی. بابر اؤز زمانه سیده بویوک تاریخچی بؤلیب بؤی کؤرستدی. بو ساحه ده اؤزیدن اؤلمس «بابرنامه»دیک شهکار اثرنی میراث قیلیب قالدیردی. بو اؤته مهم اثر اؤنلب، علم- فن ساحه لریگه اساس بؤلرلی معلوماتلرنی اؤزیده سیغدیرگندیر. «بابرنامه»ده بابر هم شاعر، هم تاریخچی، ادبیّاتشناس، تنقیدچی، تیلچی، صنعتشناس، ایلشناس، موسیقه شناس، طبعیتشناس، حربی، پادشاه، ایلچی، قوروچی... مهربان آته، نازک حس- تویغولر ایگه سی بؤلگن عاشق صفتیده گوده لنه دی.
اینگ مهمی، بابر بی شفقت حقیقتگوی یازوچیدیر. واقعه لرنی بارلیگیچه قلمگه آله دی. حقیقتنی یازه یاتگنده اؤزیگه هم رحم قیلمه یدی. بویوک بابر اؤزی نینگ قیسقه حیاتی دوامیده، اؤزیدن تورلی ساحه گه عاید اؤنگه یقن معتبر اثرلر یازیب قالدیردی. بولر آره سیده هلی تاپیلمه گن رساله لری هم باردیر.
بابرنی بیزدن تارتیب آلیشگه تیش -تیرناغی بیلن اورینماقده لر. انگلیسلر بابرنی اویلمسدن موغول، دیب دنیاگه ته نیشتیردیلر. انگلیسلر توتوروقسیز، یاووزلرچه ناتؤغری معلوماتینی باشقه لر طوطیدیک تکرارله ماقده لر. بابر و اونینگ اولاده لری موغول ایمس، -دیب ائتگووچی بیر انسان تاچیلمه یتی. همّه آغزیده موم تیشله گندیک، سکوت اختیار ایتماقده.