کیلینگ تؤغری یازه یلیک

(۲)

اؤزبیک تیلیده«و» شکلیده یازیله یاتگن إیککی اونلی تاووش بار:

1.«و» بؤلیب، او تیلنینگ یاتیق حرکتی و لبلرنینگ اشتراکیده کؤره حاصل بؤله دی. سؤز باشیده،عرب یازووی بیلن یازیلگنده«او»، سؤز اؤرته سیده ایسه،«ؤ» شکلیده عکس ایتتیریله دی. بو تاووش سؤز آخریده کیلمه یدی.

 بو اونلی لاتین حرفلری«u»  بیلن شکلیده یازیله دی. «و» تاووشی فونیتیکه ده، یوقاری تار اونلی(تیلنینگ تنگله ی تامان بلند کؤتریلیشی نتیجه سیده حاصل بؤله دیگن اونلی)، لبلنگن(لبلر اشتراکیده ائتیله دی)، آرقه قطار(تیل آرقه قسمینینگ فعال اشتراکیده حاصل بؤله دیگن اونلی)دیب تعریفله نه دی.

2.«ؤ» بؤلیب، بو هم تیلنینگ یاتیق حرکتی و لبلرنینگ اشتراکیگه کؤره حاصل بؤله دی. لاتین حرفلری بیلن «O'» کؤرینیشیده افاده لنه دی. «ؤ» اونلی تاووشی فونیتیکه ده، آرقه قطار، لبلنگن سنه له دی. بو اونلی هم سؤز باشیده «اؤ» شکلیده، سؤز اؤرته سیده ایسه،«ؤ» شکلیده افاده قیلینه دی. سؤز آخریده کیلمه یدی.

بو إیککی اونلی بیر- بیریدن توبدن فرقله نه دی. بیرینی إیککینچیسی نینگ اؤرنیگه قؤئیب یازیش مطلقا نا تؤغریدیر. بو اونلینی فرقلشده شونگه اهمیت قره تماق لازمکی، بیرینچیسینی ائتگنده(تلفظ) آهنگسیز، موسیقه سیز(قوروقراق) جرنگله یدی. مثلن،او، بو، اوزوم، اوزوک، توش، توک، توپ، اوچ، اون و باشقه لر. إیککینچی سینی تلفظ(ائتگنده) قیلگنده، قولاققه، موسیقه لی، میلودی، آهنگلی و شیره دار جرنگله یدی. مثلن، اؤزبیک، اؤقیش، اؤتماق، تؤش(کؤکره ک)، تؤن، اؤتتیز، تؤق، کؤمیر، کؤز و باشقه لر. تاکیدلش کیره ککی، تیلداشلریمیز اوشبو اونلی لرنی تؤغری تلفظ قیلیشلری ممکن، بیراق، اولرنی بیر- بیریدن فرقلب یازه آلمه یدیلر. بو اونلیلرنی عرب حرفلری بیلن تؤلیق افاده لشک ممکن البتته.

ایندی، انه شو إیککی اونلینی بیر- بیریدن فرقلشده، اؤزبیک تیلیده إیشله تیله یاتگن بیر تقیم(سلسله) سؤزلرنینگ رویخظینی کیلتیره میز.

 

 اؤزبیک                                        اوواق(تویلگن، میده لنگن نرسه)

 اؤت                                            اوروش

 تؤر                                              تور

 اؤریم                                           اولاو

 تؤزیم                                            توز

 تؤره                                             توتم

 کؤکلم                                           کوی(ساز، نوا) 

  بؤز                                              اوزوک

 اؤتینماق                                        اویقو

 اؤی/فکر                                         اوی/جای

 کوموش                                          کون

 کوچ                                               تویغو

 اؤتاو                                               اونوملی

 تؤن                                                تون

 قؤبوز                                              قوروق

 قؤنیم                                             قوندوز

 قؤل                                                قول(خذمتکپگار)

 اؤغوز                                              اویغور

 اؤتین                                              تورسون

 سؤلیم                                            اونداش

 بؤری                                              بو

 بؤش                                              سوو

 سؤنماق(اؤچماق)                           سونماق(اوزه تماق، توتماق).

  بو قاعده یالغیز تورکی، یاکی صاف اؤزبیکچه یازه یاتگنده قؤلله نه دی. اؤزلشگن سؤزلر اؤز حالیچه قالدیریله دی.

  اؤزبیک تیلیده اوشبو اونلیلر بیلن یازیله یاتگن سؤزلر جوده کؤپ. اولرنینگ برچه سینی بو یرده کیلتیریب اؤتیشگه امکانیتیمیز یؤق. کیزی کیلگنده شونی هم ائتیش جایزکی،حاضرگی پئیتده اوچته إیشنی کؤزده قاچیرمسلیک.

۱. اؤزبیک تیلی گرامرینی تیارلب عامه اختیاریگه قؤیماق،

۲. اؤزبیکچه تؤغری یازیشدستورینی إیشلب چیقیش،

۳. املا لغتینی توزیش.

تیلگه اعتبار، تیلنی سیویشدن باشله نه دی. اؤزبیک تیلیده همّه بیر خیل یازیش معیاریگه بؤی سونیشی شرط. بو سیز تیل رواجلنمه یدی.