بو لقب بؤلسه کیره ک،چونکی او کیشی اونچه قاره ایمسدیلر،اصلی آتلری قاره وای(قاهر بای)بؤلسه احتمال،بیز بیلمه دیک،إیش قیلیب کتته- کیچیک همّه اونی آرقه وارتدن (بیراونینگ آرقه سیدن)قاره دامله،اؤزیگه ایسه دامله دیگوچی ایدی.
قاره دامله گه اؤرگنیب قالگندیک،کونیمیز شو کیشی بیلن اؤتر،دامله بؤلمسه نیمه قیلریمیزنی بیلمی زیریکیب قالردیک.ائنیقسه،بهار،ایرته کوز کونلری دامله بیزنی زخ صنف حجره لریده آلیب اؤتیرمی،طبعیت قؤئنیگه باشلب چیقر،تاشلاق یؤللر آره لب شاوّه سای نینگ یؤقاری آقیمیگه قره ب تورنه قطار بؤلیب یوره ردیک. بو یرده دامله یخشی کؤره دیگن عجایب جایلر بار: تاشلر آره سیدن نه مــَـتک(اؤسیملیک توری)بؤلردی، قویاشده قیزیب یاتگن سوپه دۀ - سوپه دۀ خرسنگلر. شاوّه سای ایسه اؤز نامیگه یره شیق- شاوّه(شلاله)لری کؤپ،سوو اوچقونیگه باقــّنده نقطه سینی تاپیب تورسنگیز نـَی کمه لک رنگلرینینگ تاولنگنینی تماشا قیله سیز. بو یرلرنی دامله هم بیزهم توشلریمیزده کؤره ردیک.سیاحت پئیتی گاها تؤختب،سیللیق سای تاشلریگه اؤتیریب،دامله نینگ طبعیت حقیده،شاوّه سای نینگ باشلنگن جایلریده گی ساووق چشمه لر،سوونینگ نیچه مینگ أیللیک محنتی طفیلی پیدا بؤلگن کؤم- مکؤک و زخکش دره لر،چـَـقیر خرسنگلر یومه لب،تشله نیب،تـره شله نیب(تراشه)منه بو سیللیق سای تاشلری نینگ پیدا بؤلیشی حقیده گی حکایه لری روحیمیزده طبعیتنینگ سلقین سای هواسی نینگ شوقی بیلن قاریشیب کیتگنیدنمی،همّه نرسه نی اونوتیب قولاق سالر ایدیک. بولرنینگ کؤپینی تخمین اؤزیمیز هم بیلردیک البتته،لیکین دامله نینگ گپیریشلری بؤلکچه،اوکیشی گویا شولرنینگ بَرینی بیر عمر اونیتمه گنلر،اؤقتیره یاتگندۀ،اؤز محبـّـتینی هم قؤشیب دلیدن سؤزلردی.نظیرمده همّه دن هم بیزنینگ آغیز آچیب قولاق سالگنیمیزدن خورسند،شوندن رغبتلنر،اونگه سری تاشیب گپیره ر ایدی.
بیزنینگ اینگ خوش کؤرگن جایمیز- قه یاقدنم کیلیب قالیب تاش آستیدن اؤسیب چیققن إیککیته جئیده سایه سیده گی کؤرپه دیککینه میسه زار. بو یرده اوزاق قالیب کیتیشیمیزنی بیلیب،نانیمیزنی هم بیلیمیزگه توگیب کیلردیک.اصلی بو جایده آرتیقچه قیزیق نرسه یؤق، فقط نــَریگی تیککه قیرغاق،اونده گی قلدیرغاچ اویه لری،آلدیمیزده ایسه یائیق آققن سای : اونینگ شاوقینی بو جایده انچه باسیق،شونینگ اوچون جان آرام آله دی.اوندن تشقری، دامله نینگ ائتیشیچه،نرگی ساحیلده گی جرلیکده خرسنگلر آستیدن آتیلیب چیققن موزدیک بولاق جیمیرلب یاتیبدی ایک.
- دقــّت بیلن قره سنگلر بولاق سووینینگ سای قؤشیلمی انچه گچه قار ه یب آققنینی کؤره سیزلر،- دیدی دامله.
بیز تاش اووستیده تیککه توریب قره یمیز.چیندن هم،تینیقلیگیدن چوین سینگری قاره یب آققن بولاق سووی آره سیدن کؤپیکله نیب کیلگن آقیشراق سای سوویگه خوددی قیلیچدۀ سنچیلیب توریبدی.
- سیزلر قیمیرله می توریب تورینگلر،- دیدی بیر کونی دامله.اؤزی پاچه لرینی کؤتریب،ینگلرینی شیمریب،جای قه ئنـته دیگن تونیکه چاینه گیمیزنی آلدیدی-ده،سایگه کیردی. بیز قاره دامه نینگ موشــَکلری اؤینب توره دیگن پئیلری چــَئیر بیلک و بالدیرلرینی اؤشنده کؤردیک.کوچلی آدم ایدی او.تاشدن- تاشگه سکره ب،گاه ناخاس(کؤتیلمه گنده)سیرغه نیب توشیب،بیلیگچه شه لبـّا،بیز تامانگه قره گنچه کوله-کوله ساحیلگه چیقیب قالدی.او یرده گی سیئره ک قوواقزار (کادی- کدو) ده انچه گچه إیویرسیندی(آواره،اورینیب قالماق). بیز نیمه قیله یاتگنینی بیلمی قره ب اؤتیردیک. انتظاملی ایدیک،دامله نینگ چیزگن چیزیغیدن چیقمسیدیک.
انچه دن کیئین چاینکنی باشیگه کؤتریب،هلی بیلگیله گن تاشلری اوستیدن سکره ب- سکره ب،أیقیلمی- قاقیلمی بو یاققه اؤتیب کیلدی.ساچلریگچه هول،کتته إیش قیلیب قؤیگندۀ خورسند ایدی.نیمه عجائبات،یا بیر معجزه نی باشلب کیلدی،دیب بی طاقت کوتیب اؤتیرسک،چاینکده عادّی سوو!
- بولاق سووی ته تیب کؤرینگلر!-هلی مونقه نگی سوونی إیچمه گن سیزلر.نانلرینگنی آلینگلر،نانوشته(ایرتلبکی آوقت) قیله میز!
دامله اخلاص بیلن تعریفلنگنی اوچونمی،آچیق هواده یوریب آچیققن ایکنمیزمی،یا چیندن هم سوونینگ اؤزی شونقه میدی،إیش قیلیب بیزگه شوقدر شیرین تویولدیکی،هندو سیلان چایلرینگیز اویققه تورسین.سوو إیچگندۀ ایمس صاف هوادن نفس آله یاتگندۀ وجودینگیز یه یره ب راحت قیله سیز.ساووقلیگی هم بی آزار،مـَین،شیشه دیک تینیق،إیچگن سری إیچگینگیز کیله دی.نانیمیزنی هم إیویتیب قؤیدیک.دامله کؤریب کیلگن بولاغنینگ تعریفینی قیلردی.کیئین،بو معجزه آلدیده سؤزلری عاجزلیگینی سیزیب،وعده قیلدی.
- إیککی هفته ده سایگه سوو قئیتدی.کیلگوسی سفر همّه لرینگنی او قیرغاققه آلیب اؤته من،بولاقنی کؤره سیزلر.
جئیده سایه سیده بیر پس اؤتیریب،شاوّه سایگه سوقله نیب اؤتیردیک.شاوّه سای قنچه تماشا قیلسنگیز هم زیریکمی سیز.سوران بیلن تاش یومه له تیب،کؤپیریب آقیشیدن بؤلک هیچ نرسه سی یؤغ و،بَری بیر زیریکمی سیز.
نریگی ساحیلده بیر قیز بیلن بیر أیگیت پیدا بؤلدی.او تیکّه قیرغاقدن قندۀ توشیب کیلیشدی- بیله آلمه دیک،بوته زار بیلن ائلنمه سؤقماق باردیر- ده.أیگیت پائیچه سینی شیمَیریب آلگن،إیککیسی هم آفتابده پیشیب،یوزلرینی چه یب،بیر- بیرلریگه بؤغریقیب(بوغیلگن کؤرینیشده)کیتگن؛بولاقنی تاپیب باریب اوزله توشگنچه راسه سووگه تؤئیشدی،یوزلرینی چه ئیب بیر- بیرلریگه سوو سچره تیب اؤینه شه دی،یه یره ب کیتیب،خالی جایده ایکنلیکلرینی اونوتیشدی،شیکیللی،خوددی اؤز اویلرده گی دۀ قی- چو قیلیشدی. بیز کینا(سینما)کؤرگندۀ قیلیب بقره ب اؤتیردیک.چیندن همّه سی خوددی کینوده گی دیک ایدی.نریگی تیککه قیرغاقنینگ تیپه سیده کتته یؤل بار،آغیر- ینگیل ماشینه لر غیز- غیز اؤتیب توریبتی.شو اطرافده بؤلاق بارلیگینی بیلگن یؤلاوچیلر، ائنیقسه شافیورلر(هیداوچی)گاه تؤخته شدی یو،پستگه توشیش اوچون یؤل تاپه آلمی چنقاق لبلرینی یله گنچه اتــّنگ(افسوس)دیب ینه کیتیشدی.لیکین بیر إیکیته لری علاجینی تاپیب پستگه توشیشدی هم.ائنیقسه قئتیب چیقیش مشکل ایدی.نیشیبراق جایلرنی تنلب تیرمه شیشسه-ده،بـَر بیر تاش یومه لر،توپراق کؤچر،سیرغه نیب کیتیب تیزّه لری،تیرسکلری شیلینر ایدی.خلــّص بؤلاقنینگ شیرین سووی ته تیلمس ایدی. بیر عمللب،عذابده کؤتریب چیققن قیمت بها سوولری تیرنلگن یره- چقه لرینی یوویشگه هم یتمسدی.
بیز بیر کوله میز،بیر اچینه میز.انه کتته یؤلده ل بیریزینت(ترپال)یاپیلگن یوک مشینه سی کیلیب تؤخته دی.اوّل شافیور توشیب،قیرغاق تیپه سیده تورگنچه،بیلر ایکن شیکیللی، بولاق تامانی-پستنی کؤرستدی. بیریزینت آستیدن چیقیب کیلگن بیش-آلتی یاش- یلنگ،همّه سی شوخ آلاو،هیچ نرسه دن قئتیمیدیگن باشواقسیراق(بی باش)باله لر ایکن چاغی یؤل تنلب هم اؤتیرمی،اؤزلرینی جردن تشلشدی.تاش- تیکن دیمی،کیتلری بیلن سیرغه لیب، إیلدیزلرگه تیرمه شیب،خوددی بولاق سـَپچیب تورگن جاینی مؤلجللب توشه باشله دی.لومباز-لومباز(لؤمیلله گن- کتته - کته)توپراق نوره ب،چنگ- توزان کؤتریلدی،تاشلر یومه لب بیری- إیککینچیسیگه اوریلیب،تاغ کؤچکیسیدۀ سوران توردی.هلیگی بی باشلر بیر- بیرلریگه بقریب چقیره ر،اؤزلری کؤریمس ایدی.دامله اؤرنیدن توریب کیتدی.او هلیگیلرنینگ بیرانته سی مه یب(معیوب) بؤلمسه،فاجعه یوز بیرمسه ایدی،دیب خواطر آلدی.انچه دن کیئین،کؤچکی تینیب،بولاق باشیده بولوتی باسیلگچ،شوخ آوازلر،چینقیریب ائتیلگن بی حیا سؤزلر،کولگی اره لش بقیریق-چقیریقلر ایشیتیلدی.بولاق باشیده هلیگیلرنی کؤرگچ،دامله جاییگه اؤتیردی.اونینگ یوزیده بایه گی خوشنود شعله اؤچگن ایدی.
- بونقه دیب بیرکون ایمس بیرکون بولاقنینگ کؤزی یومیلیب کیته دی...- دیدی او مایوس کؤزلرینی نریگی ساحیلدن اوزمی،- یخشیلب پیلله پایه قیلیب قؤیش کیره ک ایدی،نیمه کؤپ- شاوّه سایده تاش کؤپ.سیر قتناو یؤل،اؤتگن-کیتگن زینه دن سکره ب-سکره ب توشویب موزدیک سووده یوزینی چه ئیب،هاریغینی تشلب،چنقاق باسدی قیلیب کیتردی.جمله ی فقراگه ته تیدیگن شیرین بولاق.صواب طلب بؤلسنگ یؤلاوچیگه بیر پیاله سوو بیر،دیگنلر...افسوس،إیسپالکوم(معمور-اؤرسچه)نینگ قؤلی کلته-ده،بیکارچی بؤلگنیمده اؤزیم اق اورینردیم،شو إیشگه...
بیز قاره دامله نینگ کیئینگی سؤزلریگه،شونچه کی ائتدی قؤیدی-ده،دیب اعتبار بیرمه دیک. باله لیک ایکن،«بولاقنینگ کؤزی»نی،کیپریکلری پیر پیرلشینی،کلته قؤللی ایسپلکومنی تصوّر قیلیب اؤتیرگندیک.آره ده ساتتی میراو(میراب- سووباشی)دیگنیمیز بؤلردی،سیمیز، دنگسه،آچیق هواده اویقو باسیب،موککه کیتمسلیک اوچون چوب بیلن قومگه هر خیل صورتلر چیزیب اؤتیره ردی.قره سم قؤلی کلته گینه آدمنینگ رسمینی سالیبدی.اسپلکومنی آدم دیب بیلسه کیره ک.صورتگه قره ب کولدیم.قؤلی کلته آدمنینگ آیاغی اوزون بؤلیب کؤرینر ایکن.
بیز،بالاکپه لیک باله لر،باشله نغیچ مکتبنی بیتیرگندن کیئین هر قیاققه ترقب کیتدیک. کیمدیر قویی کپه ده گی مکتبگه قتنه یاتگن بؤلدی،کیمدیر شهرگه جؤنه دی،کیمدیر آته- آنه سی بیلن بوتونلی کؤچیب کیتدی.مین اؤشندن کیئین قاره دامله نی کؤرمه دیم.شونینگ اوچون بویاغیگه او حقده ایشیتیب بیلگنلریمنیگینه حکایه قیله من.
قاره دامله پینسیه (نفقه آلیش)گه چیققندن کیئین شیرین بولاققه توشه دیگن تاش زینه پایه حقیده گی نیتینی عملگه آشیریش اوچون بیل باغله دی.نفقه خورلیکده زیریکیب قالگنیدن ایمس.او هلی بقوّت،ایزگو آرزو ایسه چیندن هم خیالینی بوتکل(بوتونلی) قمره ب آلگن ایدی. بولاق اطرافیده کون بؤیی ائلندی،تیکه قیرغاقنینگ اؤپریلمی دیگن جاینی تیمیرسکیلب اؤرگندی.تاشگه اؤتیریب اوزاق اؤی سوردی.
شاوّه سای سوپه ده ی- سوپه ده ی تاشلر آره سیدن بوره لیب آقر،شاوللـشلری اوزاقدن تاغ- تاش،یشیل،زخ دره لر حکایه سینی سؤیله گندۀ بدتر خیالگه تالدیره ر ایدی.«نیچیته پیلله پایه بؤلیش ممکن»،دیه بیر قؤلی بیلن باشیده گی دؤپـّیسینی اوشلب بلندلیکنی چمه له دی،دامله.«نیشبینی تنلب ائله نیب راق چیقیلسه 40-50 پیلله پایه بؤلر...قنچه گه باره دی بو إیش؟ یالغیز اؤزی سعی ایتسه اؤتگن- کیتگن بیر نیمه لرنی اؤیله مسمیکن؟هی،بونیسی گؤرگه. بیراو مچشیت(مسجید)انشأ ایته دی بو دنیاده،بیراو- کتبخانه.قاره وای دن بیر زینه پایه قالسه قالیبدی-ده.صواب طلب قریه،او دنیالیگینی اؤیلب قاپتی»، دیسه دیر.
قاره دامله،آچیغی اوّل صواب حقیده اؤیله گنی یؤق،بولاقنی سقلش،اونی آدملر اوچون ارداقلب قالیش حقیده اؤیله دی.اخر تالیققن یؤلاوچی،شافیور- مفیور،یاش- یلنگ،باله- چقه خرسنگ زینه دن یوگیرگیلب توشیب،سرطانده کؤکسینی تاشگه بیریب،آئینه بولاقدن موزده ۀ سوو إیچسه،یوزینی چئیسه،روحی روشن تارتیب اطرافگه قره یدی،طبیعتنینگ کمترین یشنه شینی دلیدن سیزیب،نیمه دندیر ممنون بؤله دی.بولاق تینیقلیگی کؤزلریده، شوکون- قلبیده،شاوّه سای نینگ بیر مرامده شاوللـه شی ایسه قولاقلریده قاله دی...قاره دامله شولرنی اؤیله دی،امّا-لیکین صواب دیگن سؤز هم کؤنگلینینگ اللـه قی یریده ائله نیشگنی انیق،بونی تن آلیش کیره ک.
اؤی-خیاللر تینیقیب،دلده نیت قرار تاپگندن کیئین چؤکیچ کیتماننی ایلکه لب کیلودیکی (کیلیب ایدی)،ریجه نینگ انده ک خاملیگی بیلیندی: پیله پایه گه تاشنی قی یردن آله دی؟ سای تاشی یره میدی،تیکه جرده اونینگ اؤرنه شوی مشکل،خوفلی. بونگه یسسی خرسنگ یا بزه لت(تاش توری)کیره ک.بزه لت دیگنی تخته - تخته بؤلیب قتله نه دیگن قیزغیش قومتاش،زینه باپ بؤله دی.
شاوّه ده هر خیل تاشدن کؤپی یؤق،البتته.إیسته گنچه تاپیله دی.لیکین قه زیب آلیش ،ته شیب کیلیش... بیرینچی کون إیش یوریشمه دی.اسبابلرنی بوتته لر آره سیگه یشیریب، اویگه قئیتدی.ایرته سیگه تام آرقه(اوی آلدیده گی ایکن یری)گه گؤنگ تشله یدیگن إیککی غیلدیره کلی تیمیر عره وه چه سینی هم غیلدیره تیب ینه باردی. یؤقاری آقیمگه یوریب، إیککی-اوچ بؤلک یسسی تاشنی کؤچیریب کیلدی.تاش کؤپ ایدی،لیکین کمیده، بیرتامانی یسسی بؤلمه سه،پیلله پایه گه یره مه یدی.قاره دامله قیرغاقنینگ توپراغینی تاشلرنینگ غودور تامانیگه ماسلب اؤئیب،دستلب تاپگن خرسنگلرینی جایله دی.تاشلر چؤکیچ بیلن ماسلب اؤئیلگن جایگه چیپپه یاپیشگندۀ،جیپس جایله شدی.دامله ممنون بؤلیب،منگله ینی سیدریب اریتدی- ده، بیرینچی پیلله پایه گه اؤتیردی.اعضای بدنیده آغریق سیزدی،بوندۀ چرچشنی اؤیله مه گن ایدی.شوندۀ بؤلسه هم،بونی پیسیه نیر(تقاعد پولی آلوچی)لرگه ایمس،تاش إیشیگه،پست و بلند یؤللر عذابیگه یؤئیدی(دیب اؤیله دی). بیرینچی کون اخیر،اؤرگه نیب کیته دی.
منه،دستلبکی إیککی پیلله پایه،آقریب- بوره لیب تیپه گه چیقیب کیته دیگن بؤلغوسی کؤز اؤنگیگه کیلتیرسه بؤله دی.شیرین بؤلاق زینه پایه سی،قاره وای دامله زینه پایه سی! او تاش زینه نینگ شونگه اؤخشش ناملر بیلن تیلدن تیلگه اؤتیب مشهور بؤلیب کیتیشیگه شبهه قیلمسدی. یؤغ-ای،ینه اؤشه گپ...شیطانگه هی بیرمسه بؤلمس. ینه شونده صواب...آدم خیال سوره ویرسه عادّی إیشدن هم،جیندۀ غرض دیسیزمی،منــّــتمی، منفعتمی- کیلیب چیقه ویره ر ایکن. یخشیسی اؤیله مسلیک کیره ک.
قاره دامله نی إیککی نرسه قینردی. بیری- یوره کنینگ زوریقیب هاولیقیشی،هنسیره ش، إیککینچیسی-تاش مساله سی کؤرگه،تیز- تیز دم آلسه اؤتیب کیته دی،بو یاشده بؤله دیگن گپ. لیکین إیککینچیسی معمّا...
بیر نیچه کوندن کیئین عره وه چه سینی سودره ب قدیمگی قدردانی صدر سنگـتراشنینگ آلدیگه باردی.آشنه سی کتته یؤلنینگ نری یاغیده گی قبرستان نینگ پستیده اوسته خانه توتردی.او یردن کیله دیگن بی تینیم تق- توق،چیق- چیق،چؤکیچ بیلن تاووشی گورستان جیملیگینی دایم بوزیب توره دی.قاره دامله بارگه نیده اوسته سیمیز،ساقال قؤیگن،تؤنکه دۀ تاشلرنی چپ آیاغی بیلن سوریب تشله یدیگن انقاوراق شاگردی پالوان بیلن آچیق باستیرمه(اوستی یاپیق اوزون یؤلک)ته گیده إیشله یاتگن ایکن.مهمانــّی کؤریب،إیلتیللب کیتگن بیرزینت پیشگیرینی یچدی،گردیشیگه چرم قاپلنگن کؤز عینگینی اسبابلری یانیگه قؤیدی.
- کیل،قاره وای.
- آمانمیسین،صدرالدین آغه ینی؟- قوچاقله شیب کؤریشدیلر.اولر بؤی-بستی قاتمه لیگی،قاره مغیزلیگی ینه باسیقلیکمی،ملاحظه کارلیکمی،نیمه لر بیلندیر بیر- بیرلریگه اؤخشب کیتیشر،چیتدن قره گنگه اکه- اوکه دیک ایدیلر.
- هی!...- دیدی قاره دامله تاش کورسیلریگه اؤتیریب،آمین توتگنلریدن کیئین.
اوسته خانه نینگ پیشتاق تامانیگه سویَب قؤیلگن سغنه یادگارلیکلریگه کؤز سالدی.ترشله گن یه پسقی(یپه لاق)خرسنگلر،آنده- سانده مرمر بؤلکلری،بیریده عرب املاسیده قندۀ دیر یازوولر،رقملر اؤئیب بیتیلگن،بیریگه سیله فنلی (پلاستیک)تؤگره ک فوتوصورت،اؤیمه قیلیب یاپیشتیریلگن،بیری هلی چله.
- بویورتمه سیراب دیمن؟
- شکور دیب بؤلمیدی،آشنه! امّا، دنیا ایکن،بنده سی آمانت،إیشسیز قالگنیمیز یؤق،اؤزینگ قه لی سن؟
- الحمدالله،سینگه میجاز(بــَی پار- إیش دایم کیلیبتوروچی)بؤلگنیمچه یؤق،-دامله اؤزی باشله گن إیشی حقیده گپیریب بیردی.
- یخشی نیت قیلیبسن،-اوسته صدرالدین،-اؤلیکدن اؤلجه أیققندن،تیریککه تیکین خذمت قیل،دیگن مشایخلر.قنی ایندی هرکیم هیچ بؤلمسه بیتته بولاقنینگ کؤزینی آچسه.صواب إیشگه قؤل اوریبسن،قاره وای.
-گپ صوابده ایمس.کؤنگیل...خوش،اؤزینگچه،اؤزی قنچه آله سن منه بولرگه؟
- بیری بیش سوم،بیری اؤن سوم،هر خیل.
قوردیریلگن،اصلیده هر بیریگه هفته لب کؤز نورینگنی تؤکه سن،اؤپکه نگه تاش گردی یوقه دی.قولاقلرینگی بیتیب کیته دی. بیش سوم،اؤن سوم، قنچه ارزان پولـله سنگ صوابی شونچه کتته.
- قؤیسنگچی،قاره،خیالگه کیلمه گن گپلرنی گپیره سن. بیزگه کلفت زده بنده لر کیله دی.صوابگه- کو،قرشی ایمسمن.لیکین انصاف کیره ک،جوره.
- انه ایندی اؤزینگه کیلدینگ،بیزنیکی هم شو.
پالوان چای دملب کیلیب،تاش اوستیگه قؤیدی.قاره دامله اوسته خانه آرقه سیده گی قئیه لرگه کؤز سالدی.او یرده نیش خورده(اسبادن سینگن تاشلر)گه چیققن خرسنگ بؤلکلری دؤمه لب یاتر،اوندن نریده هم نیچه أیللیک اویوملر آقریب کؤرینر ایدی.سنگتراشنینگ اؤغلی بیتون(سیمنت)زودیده(فابریکه)مهندس،آته سیگه هر زمانده سمه سول(اؤزی آرتیب تور ماشینه)تاپیب بیریب،شاوّه سای نینگ یوقاری آقیملریدن سغنه پاب یسسی خرسنگلر یوکله تیب کیله دی.نیش خورد کؤپ چیقدی،البتته.بیری ته شیگنده سینه دی،بیری إیسکنه اوچی تیکنده درز کیته دی. بیریگه تیش اؤتمی تشله واریله دی(تشلب یوباریله دی).
قاره دامله اصلیده منه شولرنی اؤیلب کیلگندی.قدردانی هم آرتیقچه گپ- سؤز توشونه قالدی.
- مهندسگه ائته ی،سمه سوالده ایلتیب تشله یدی.
- یؤق هرکونی کیلیب،عروه چه امگه إیککی- اوچته سینی تنلب سره لیب یوکلب کیته من.شاشه دیگن جایم یؤق،سینی هم کؤریب توریبمن بهانه ده،-دیدی قاره دامله.
شوندۀ قیلدی هم.دیرلی کونده کیله دیگن بؤلدی.آلیب بارگن إیککی بؤلک تاشنی یر اؤیب جایله دی-ده،ینه بیر پیلله پایه کؤتریلگنیگه کؤنگلی اؤسیب،دوستی یانیگه کیلدی.
- بؤله یپتیمی؟
- بؤله یپتی.
اؤتیریب چای هوپله دیلر.پالوان دامله نینگ عروه چه سیگه بره ک(تشلندی) بؤلگن زینه باب یسسی خرسنگلردن یولکلب بیردی.
بیرکونی قره سه،پالوان اوچ گز کیله دیگن یخلیب،یسسی بزه لتنی عروه چه گه جایلب قؤیبدی،قندۀ کؤترگن- خدا بیله دی.
- یؤق،بونی آلمیمن،- دیدی- دامله،- توپکه()نینگ ته گیدن یوکلب کیلینگن مال-هه!
ایشککه تیلله(آلتین)توشاو بؤله دی،بو.
آلمیمن.
- آله قال،بیزده کؤپ.
- یؤق،اؤزینگگه کیره ک بؤله دی،ایگه سی کیلیب قالر...قره،طبعیتنینگ اؤزی تشلب،سغنه باب قیلیب قؤیبدی.توشور پالوان اکه!
- خی،میلی،توشور،-دیدی اوسته.
- ائتگنینگدۀ کیلیب قالر ایگه سی.
شوندۀ قیلیب،قاره دامله کون آره کیلیب یوکلب کیتگن تاشلردن بنایی دیک زینه پایه تیکله ی باشله دی. یوقاریده ائتگنیمدۀ تاشلرنینگ ناتیکیس تامانی پخته لب توپراققه چیپپه یاپیشر،آقریب کؤرینگن پیلله پایه لر قیه لیکنینگ نشیب راق جایلریدن ایشیلیب- بوره لیب کون ساین تیپپه گه اؤرلب باره ر ایدی.دامله گاهی قاره تیرگه باتیب حالدن تایه دی،سنگتراشنینگ باستیرمه سیدن بیر پس اؤتیریب چای إیچه دی.هاردیق چیقره دی-ده،عروه سینی سودره ب باریب، إیشگه توشه دی.بعضن،قتیق چرچه گنیده، تیزّه لری قلتیره ب زینه نینگ تیککه قیرغاق تیپه سیگه چیقیب باریشگه کؤزی یتمی قاله دی.
شوندۀ کونلرنینگ بیریده ایلکه سیده بیل کوره ک تشلب ساتتی میراو کیلیب قالدی.یادینگیزده دیر،بو،ها اؤشه،طبیتنی مهلیا(اؤزیگه تارتماق)بؤلیب تماشا قیلیش اؤرنیگه قومگه صورت چیزیب،اؤتیره دیگن صنفداشیمیز.یالغیز اؤزی بالاکپه ده قلیب کیتگن ایکن.قی یاققه هم باره دی.آره میزده اشدّی«إیککیچی» ایدی.بیز اونی آته لیققه آلیب،درسلرینی یادله تیب،آبدان قراعت قیلدیریب، امتحانگه راسه تیارله گنیمیزده بری- بیر عمللب إیککینی آلیب چیقردی.منه بوکون بیر قه ره شی دیب کیلیبدی.دامله خورسند بؤلدی.«آدم بؤپتی شو میراو هم»دیب.اونینگ بؤیی چؤزیلگن،سویه گی بوزوق،آیاغیده قؤپال ایتیک،قؤلی إیشگه چاپیب توره دی.إیش یوریشیب،زینه گویا تیپه گه قره ب«یؤرغه لب» کیتدی،ساتتی میراو توشگچه استایدیل(از ته دل)إیشله دی.لیکین کیچه گه یقین تالیقدی چاغی،تیلی چیقیب،اچچیق- تیزّیق گپ آته باشله دی.
- دشت بیابانده کیمگه کیره گ ایکن بود همزه(کیره ک سیز)،دامله؟
قاره دامله یلت ایتیب قره دی- یو،إینده مه دی.کوتیلمه گن بو فکردن ایسنکیره ب میراونینگ میشیقی(بورون آقیشی)باله پئیتینی کؤز آلدیگه کیلتیردی.
- همّه شونگه حیران...،- دیدی ساتتی میراو.
دامله ینه إینده مه دی،بو میراو شاگردینی توزلب قؤیشی ممکن ایدی- یو، ایندی...کتته بؤلیب قالیبتی،مویلو(بروت-سبیل/موی لب)هم قؤیبدی.بیر چیککه سی حشرگه کیلگن آدمگه قتتیق گپیریب هم بؤلمیدی.
- اؤتیب کیتگن ایسکی دنیانینگ بنده سی ایکنسیز،دامله،- میراو هم إینده مه گن سری آشیب.
دامله اندیشه(إیککیله نیب اؤیله ش)نی قؤرقاق بیلگن بو میراونی جوابیگه ارزیتمه دی.انسان باله سینینگ اؤسیش،اولغه یش و اؤزگریشی بونده اؤزینینگ،عمومن دامله لرنینگ بولرگه کؤپ نرسه نی اؤرگتدی،اؤگیت نصیحت قیلدی،اؤرنی حقیده اؤیگه تالدی.طبعیت گؤزه للیکلرینی کؤرستدی. لیکین بی منــنّـت،بی غرض إیشلر طبعیتگه گینه ایمس،عالمنی یشنه تگن بهارگه،تیریکلیکنی برقرار ایتیب تورگن صاف هوا و سای چشمه لر،آی یو- یولدوزلرنیگینه ایمس،انسانگه هم خاص ایگنلیگینی گپیرمه گن،عملده کؤرستمه گن ایکن،اؤیل قره سه.اوساتتی حقیده اؤیله می قؤیدی. او ایندی کیتدی و قئتیب کیلمه یدی.گپ بونده ایمس...
بو محل ساتتی چیندن هم ایتگینی قاقیب،ایتیگینی یوویب کیئگندی.
- شاگردلریمیز کؤپ،قره شه وآر دیب چقیرسنگیز بؤلمیدیمی؟- دیدی.دامله نینگ تـــُندلیگیدن بدتـــّر خفه بؤلیب،- صوابینگیزگه شیریک بؤلیشه دی،دیب قؤرقه سیزمی؟- دیدی إیلجه یب،بیل کوره گینی ایلکه لب جؤنرکن.
شوکونگچه چیندن هم قئتیب کیلمه دی.لیکین إیش تؤخته گنی یؤق.قاره دامله نینگ دلخره لیگی قالدی.اونینگ الهام چراغی سؤندی- یو،اؤچه کیش شمعی یاندی.اؤچه کیش ایسه چرچش،تالیقیش بیلن حسابلشنیدی. بیر آی دیگنده دامله درماندن قالدی- یو،امّا،زینه پایه بوره لیب،تؤلغه نیب قیرغاقنینگ اینگ تیپه سیگپه چیقیب باردی.
قاره دامله ایتیک ایچیب،سای کیچیب اؤتدی- ده،بؤینلرینی،یوزلرینی اوزاق- اوزاق یورگچ،إیککی چئیده سایه سیده گی تاشگه اؤتیریب،اؤز إیشینی به میل خاطر تماشا قیلدی.قره سه،اؤز مؤلجه لیدن آشیق،53 پیلله پایه بؤلیتدی،اوزاقدن آقریب یؤلاوچی- یو،سیاحلرنی اؤزیگه چارلب توریبتی.جائیده! دامله نینگ کؤنگلی اؤرنیگه توشیب،بی سرانجام تویغولری باسدی،ملالی اؤیلری اونوتیلدی،هادیغی چیقیب،دلیدن غبار کؤتریلیب،بؤغینلری بؤشه شیب،تنه سیگه آرامبخش بیر إیلیقلیک یه یره دی.جائیده...هلی بو یر مثل بیرقدمجا بؤلیب شهرت تاپه دی،هارغین اؤتکینچی چنقاغینی باسیب،احتمال«بو زینه پایه نی کیم قوردی ایکن،برکه تاپکور؟»- دیب هم قؤیر،قری- قرتینگ دعاگه قؤل آچر بیلگنلر ایسه بلکی قاره واینی تیلگه آلر. یخشی گپ تیز ترقه یدی،زاره(کاشکی)بیر چقــّان مخبر هم چیقیب،گزیته چاپ ایتسه،یعنی شونداق- شونداق نیتیلی آدملر بار،فلان جایده شوندۀ ایزگو بیر إیش بؤلیبتدی و هاکذا ،دیب.
قاره دامله اؤز قؤلی بیلن قیلگن إیشگه سوقله له نیب،کؤزی تؤیمی هارغین خیاللر او یاق بو یاققه سودره ب،جئیده سایه سیده اوزاق اؤتیردی.قویاش آققن بؤلسه هم،ایندی بو زینه پایه دن هوس بیلن بیرینچی بؤلیب توشیب،کیلگن بیران ذاتنی هم کؤریب کیته ی دیگن نیتده ینه جیندیک کوتدی.قاش قاره یمسدن،تیپه ده گی کتته یؤلده إیککی عیال کؤریندی. باشینی رومال بیلن تنغیب،کمزول(اینگیل اوست کیئیم)اوستیدن بیلنی باغله گن بو إیککی خاتین شاوّه سای نینگ یوقاری آقیمیده گی تاغلردن دؤلـــَنه تیریب کیلیشه یاتگن بؤلسه کیره ک،قؤللریده آغیر کجوه،جرلیک تیپه سیگه کیلیب تؤخته شدی.
- وای،آوسین،زینه پایه بار ایکن- کو،- دیدی یاشراغی چینقیریب.نمازشام جیملیگیده اولرنینگ غور-غورلری ینگره ب ایشیتیلیب توره ردی.کجوه لرنی باشلریگه کؤتریب،ینگی زینه دن بیرینچی آیاق باسه یاتگنلرینی اؤیله می، هککه لب- هککه لب توشیشدی.سایه دۀ قاره یب تورگن تاش و بؤته لر آرتیده،بولاق لبیده اولرنینگ شوخ قی- چولری انچه گینه ایشیتیلیب توردی. دامله خداجوی بؤلمسه هم،قریلیگی توتیبمی،یا بؤلمسه شو ساکن آقشامده کؤنگیل جوده یه یرره ب کیتگنیدن،«الهی یا قدمینگلر قوتلوق بؤلسین»- دیه یوزیگه آمین تارتدی،اؤرنیدن توردی.
چؤکیچ،کیتمانلرینی آلیب کیتیش بهانه سیده ایرته لب کیلیب زینه پایه نی ینه بیر کؤریب کیتدی.جائیده.آقریب اوزاقدن چارلب توریبتی.قتتیق زوریققن ایکن، دامله داکترگه قتنب،به زور اؤزیگه کیلدی.دکتور یاردم قیلدیمی یا کؤنگیل تینچیلیگیمی،إیش قیلیب،بیلدن گردنگه،اوندن بیقینگه کؤچیب یوره دیگن زیرقیره ش هر نه قالدی.
کؤنگیل نسبتن تینچ ایدی- یو،بیر چیکه سیده نیمه گه دیر إینتیقلیک،بیر بیزواته حس بار ایدی.آچیغی،دامله زینه پایه حقیده هیچ بؤلمسه بیران گپ- سؤز بؤلیشینی کوتردی. بو کوتیشنی بیراولردن،حتــا اؤزیدن هم یشیرماقچی بؤلر دی و،ایپله ی آلمسدی. بولاق آباد سَیرگاه بؤلیتدی،یاش- یلنگ یه یره ب قالیبتدی،کتته یؤلده همّه تؤختب اؤتیره رمیش،دیگن بیر نیچه هفته دن کیئین یتیب کیلدی.امّا، نه بولاق، زینه و نه دامله حقیده گزیته ده هیچ نرسه چیقمه دی...
ائتیشلریچه،بیر هوسکار مخبر ناحیه روزنامه سیگه مقاله یازیب آلیب بارگن ایمیش،محرر کؤریب،«خوش،نیمه،دنی پرکیس(دنیپرده قوریلگن اولکن برق تؤغانی)قوریلیبتدمی،بو حقده بوتون باشلی مقاله چیقرسک؟! «خرونیکه»(أیلنامه)بؤلیمیگه کیرینگ،اوچ- تؤرت سطر قیلیب بیریشسین»، دیه قئته راورگنمیش.«خرونیکه»بؤلیمینینگ خادمی هم ایلکه سینی قیسیب،«یؤق،بیرادر،بیز خراونیکه ده جیزیللب تورگن اؤتکیر فکتلرنی گینه بیره میز.مثلن،باسقین،تاشقین،یانغین...»دیه برماقلرینی بیر- بیر بوکیب اوزاق سنب،هوسکارنینگ حوصله سینی پیر قیلدی.
«خرونیکه باب»جیزیلله گن اؤتکیر واقعه لر حقیده گی اوازه بیر نیچه آی دن کیئین ترقله باشله دی.
اوّلا قندۀ دیر بیر گروه یاشلر آباد بولاق لبیده الفتچیلیک قیلیب،قتتیق مشتله شیشدن کیئین،باشی شیشه بیلن اورویب بیراوی کسلخانه گه آلیب کیلینگنمیش... بو میش- میش یتیب کیلگن کونی قاره دامله گنگیب قالگنیدن،پینسیه(نفقه)گه باریش یادیدن کؤتریلیب،عایله سیده خفه قانلیک یوز بیردی.«هه،ایسی پستلر،عراق إیچه دیگن جایممی- یه-!»دیه،کیچه سی بیلن غؤنغیللب،اویقو آلمی،اویاق،بویاققه اغده ریلیب چیقدی.یخشی هم کی،بو گپ گزیته گه چیقمی، ایل آغزیده قالیب کیتدی.بوندن کیئینگی آوازه هم میش- میش درجه سیده بؤلدی: کیمدیر قاره دامله نینگ زینه پایه سیدن أیقیلیب،آیاغینی سیندیرگن ایمیش.«یمیش»بؤلسه هم،بونیسی دامله گه قتتیق باتدی،چونکی خلق آغزیده گی گپده«قاره دامله زینه سی»دیگن سؤزلر هم آره-چاره قولاققه چه لینر ایدی.دامله ایزیلیب کیتدی.
بوندن کیئینگی واقعه ایسه گزیته ده دومبره بؤلیب،اؤلگن اوستیگه تیپگن، دیگندۀ،دامله نی استایدل ایسنکیره تدی.مرکزدن کیله یاتگن بیر تنیقلی عایله قونـَب- یه یره ب بولاقدن سوو إیچیب چیقسه کتته یؤلده قالگن«والگه»ماشینه لری اته ی پایلب چکه لکزالرده یاتگن«شیطانلر»شرته هیده ب کیتیشیبتی.
هلی شوندۀ پایلب یاته یاتگن«شیطانلر»هم چیقیبدی دیسنگیز- چی!دامله دن ساووق تیر چیقیب کیتدی.خیریتکی،بوگل اونینگ گزیته ده اونینگ نتمینی تیلگه آلیشمه دی.آلیشسه اؤرنی بار،ناجویه بؤلمسدی.خداسقله بتدی. یاتوبه...
اؤشه هفته نینگ اؤزیده«خرونیکه»نامعلوم بیرقیزنی زورلب کیتیشگنینی خبر قیلدی.شوندن کیئین بیر آی چه تینچ بؤلیب،دامله ایندی اؤزیمگه کیلدیم دیب تورگنده، بولاق اطرافیده گی بته زاردن اؤلیک تاپیلدی.
قاره دامله نینگ بولاغی یو زینه پایه ده آدملرنینگ کؤنگلیگه دحشت ساله دیگن خوفلی جایگه آلینه دی.اؤزینگیز بیله سیز،قؤشیب- چه تیب هم گپیریله دی،کؤپ اؤتمی اؤشه جایلرده هیچ نرسه دن تارتمه یدیگن کلله کیسرلر هم پیدا بؤلگنمیش،دیگن گپ ترقه لدی.کیم بیله دیئسیز...قاره دامله کؤتریب کؤچه گه چیقه آلمی قالدی. یقینده گینه،قیلگن ایزگو إیشیمنی بیر آغیز گزیته گه هم یازیشمه دی،دیب،إیچیدن خفه بؤلیب یورگن آدم،بوگون بیردن یامان آتلیغ بؤلیب،اؤشه زینه حقیده گی نیتینی دلیگه سالگن کون- ساعتینی کیچه لری بیلن لعنتلب چیقه دی.اویده اؤتیریب،چرکیب بوکچه یب قالدی.
قولاغینی بیکیتیب اؤتیرگن بیلن بؤلرمیکن؟! بیر آی چه اؤتکزیب،بازار-اوچارگه چیقویدی،إیککی جایده نا ته نیش آدملر اونی«انه،قاره دامله!»دیب بیرماغی بیلن تورتیب کؤرستگنینی پئیقه دی.نری راقده گی رسته ده بیر خاتین ساته یاتگن په مید ور(پامادر)ینینگ اوستینی یاپیب،دامله اؤتیب کیتگونچه یوزینی اؤگیریب توردی.شوندن کیئین بازار اهلی،همّه اونگه قئیه قریه یاتگندۀ بؤله ویردی،قولاغیگه«قاره دامله!»،«قاره دامله!»دیگن بیتینیم شیویر ایشیتیلردی.اؤزیدن اؤزی درماندن قالگن دامله کیره گینی قیل آلمی گندیره کلب یوریب بازاردن زورغه چیقیب کیتدی.
اویده هم اونی شوم خبر کوتردی: هاو اؤشه زورلنگن قیزنینگ آنه سی،تیلبه می- ساغمی بیلیب بؤلمیدیگن درجه ده،کیلیب دامله نینگ دروازه خانه سیده ساچلرینی یولیب دادو سوران سالیبتی.قؤنی- قؤشنینی باشیگه تؤپلب مدحش قرغیشلر ائتیب کیتدی.
قاره دامله کیچه سی بیلن باسینقیره ب چیقدی.کؤزینی یومیشی بیلن چنگلزارده کلله کیسرلر،گاه ساچینی یولگن تیلبه خاتین، گاه بولاق بؤئیده اوزه له توشیب یادتگن مرده،گاه بازارده گی تیسکری یوزلر،سیرلی نفرت چقنه گن قره شلر کؤز اؤنگیگه کیلر،اؤرنیدن توریب کیتردی.
آخرگی توریشده آبریزده یریم سطل ساووق سوونی باشیدن قویدی- ده،تندیر بیقینیگه سویلگن لؤمنی(خاده تیمیر)ایلکه سیگه آلیب،چیقیب کیتدی.
تانگ سلقین ایدی،یؤتل توتدی. یؤتل زوریدن کؤزی تینگن دامله شاوّه سای یاقه سیده گی اؤزی سیوگن چلکلکزار گللرینی هم،اونده گی آقیش شبنم سرینلیگینی(سلقین جای) هم،ایندی اویغانگن چیپار کپه لکلرنی هم کؤرمه دی.او بولاق تامانگه شاشردی.قنی اؤشه «شیطانلر»،قنی اؤشه زوره وان بیزاریلر،قنی اؤشه کلله کیسرلر؟
بو درغصب درد اونینگ روحیده بارو،جسمی بؤششگن ایدی.زینه باسیب یوقاریگه چیققه نیده بو ینه بیلیندی،لؤمگه سوینگنچه قتتیق هنسیره ب،پستگه اطرافلرگه مایوس قره دی،هیچ ذات یؤق ایدی.
تانگده آقریب،نمله نیب یاتگن زینه پایه خرسنگلرگه قره گنده،کؤزیدن تامچی یاش سیتیلب چیقدی.
شونینگ زوری بیلن اینگ تیپه ده گی پیله پایه آستیگه لؤم اوردی.غضب بیلن قئیریب تشله دی.تاش شه غل(چغل)اره لش توپراقنی شاوللـه تیب اؤپیرگنچه یومه لب توشیب کیتدی.قیزیشگن قریه إیککینچی پیلله پایه گه جان- جهتی بیلن لوم اوردی،جهل بیلن بیرگه قندۀ دیر یاووز کوچ هم تؤلیشیب کیتدی.دامله نفس سیقیشینی اونوتگن،قاره تیرگه باتیب تاش قئره دی.قوریش قیئین،یمیریش آسان، تیپه قیسمینی بیر لحظه ده اؤپیریب تشله دی.سهل تینسه بوتونلی تؤختب قاله دیگندۀ،اورینیب- سورینیب دوام ایتر،لؤم چیقیب کیتسه إینقیللب ینه آلر،«منه بؤلمسه!»دیب اورگنیدن تاش چقنب،دامله نینگ اؤزی مونکیللب کیتر،لیکین تینمسیز،اوره ر ایدی. پستدن اؤن- اؤن إیککی پیلله پایه قالگنده إیچیده خوددی بیر نرسه اوزیلگندۀ،دامله«نینگ»دیدی یو،تاشگه اؤتیریب قالدی.قؤلیدن چیققن لؤم تاشدن- تاشگه اوریلگنچه جرنگلب پستگه توشیب کیتدی.دامله،کؤز آلدی قارانغیگچ،بیلینی اوشلب،قه یریلگن زینه پایه اؤرنیگه یان باشله دی.لیک اؤز احوالینی اؤیلش اؤرنیگه،نیگه دیر.ساتتی میراونی کؤز آلدیگه کیلتیردی: «دامله،اؤتیب کیتگن ایسکی دنیانینگ بنده سی ایکنیبز...» ایسله دی- یو، إینگره ب یوباردی.
قویا ش تیککه گه کیلیب قالگندی،لیکین اونینگ کؤز اؤنگی قارنغو.«خدایم ای،-دیدی او همان اؤز احوالینی اؤیله می- قندۀ کونلرگه قالدیک؟ یخشیلیک قیلیب بؤلمسه دنیاده».
بو پئتت یؤقاریده ماشینه لر تؤختب،إیککته شفیور قیچقیردی:
- های،جیننی بؤلدینگمی،بوزه یپسن زینه پایه نی؟هی،سینگه گپیره یپمیز!یراولر نی عذابده قوره دی-یو،سین بوزیب تشله یسنمی!!! ایسینگ جائیده می اؤزی...
اولر پستگه توشیشدی.قاره دامله تیپه سیده تورگن آدملرنی کؤریب،احوالینی کؤریب،اؤز احوالینی ایسله دی:
- باله لر ... بیلیم...
قره شسه،بو«تینتک»نینگ احوالی چتاق.کؤترینیشیب چیقیب مشینه گه سالدیلر.
ناحیه کسلخانه سیده قئته لب سؤره شدی.
- قه یاقدن؟
- بولاقدن،دیدیک- کو،«قاره دامله»زینه سیده بیلی چیقیب یاتگن ایکن.
- آببببا،ینه قاره دامله!—دیدی دوکتور کؤزیده وهیمه بیلن.اوچ کوندن کیئین کسلخانه ده قاره دامله نینگ جانی اوزیلدی.اؤشه کتته یؤل یاقه سیده گی قبرستانگه یرله دیلر.صدر سنگتراش قاره وای نینگ مقتب،عروه چه سیگه آلمی،«یگه سی کیلیب قالر»دیب تشلب کیتگن اؤشه بزه لت تاشگه دوستی نینگ نامینی اؤئیب یازدی- یو،دؤنگ توپراقنینگ باش تامانیده اوزاق اؤتیریب قالدی.خاطره تاشیگه قره ب گپیردی:
- یخشیلیک قیلدینگ،صوابینی آلدینگ – کیتدینگ ایکن- ده؟ قاره وای آغه إینی،آواره بؤله سن،صواب دیگنی یخشی زمانلردن قالگن گپ.بیزنینگ کونلرده ایسه...
***
اتاقلی یازووچی،شاعر و ترجمان اسقد مختار(۱۹۲۰-۱۹۹۷)اؤزبیک نثرچیلیگینی یؤقاری درجه گه کؤرتیریشگه کتته حصّه قؤشگن دانا یاووچی بؤلگن.اونینگ"دور مینیگ تقدیریمده"،"چنار"،"آمودریا"، اؤنلب قصّه وقطار حکایه لری تیرن مضمون بیلن سوغاریلگن.
کیریل یازوویدن عرب املاسیگه کوچیروچی
إیشانچ
منبع -www.kutubxona.com