مکتبده سینگن کؤنگیل...
کیشیلرمکتبگه یازیلیشدن هدیک سیره یاتگن،قؤرقه یاتگن زمانلرایدی. باردی،کیمدور بیرآونینگ مکتبگه چیقر باله سی باردیب،شیطانله سه،اؤرته ده کتته جنجل باشله نیب کیتیب، بیر- بیری بیلن یوزکؤرمس بؤلیب قالیشردی آدملر.ائتیشلریچه سرمعلم صنفگه کیریب،بالـــــه لردن :
-قیشلاغینگیزده مکتب باب باله لر بارمی؟-دیب سؤره گنده،قؤشنیمیزنینگ باله سی قربان،درآو،آدم قوریگندیک مینی ائتگن ایکن.قاغذگه توشیبمن،اویمیزگه چپ راستی قیدیریب کیلگندن کیئین،آته-آنم بوگپدن خبرتاپیشدی.ههه!هزیله کم گپ ایمس بو. مینی مکتبگه قؤئیشسه،تیزه کنی کیم تیره دی؟اؤتین تیریب کیلیش کیم نینگ بؤینگه توشه دی؟ بازار-اوچر،تیگیرمان،مال باقیش،چیلکلب سوو کیلتیریش نینگ اؤزی بؤله دیمی؟باله میــــسن؟!سویگینگ قاتمسدن عایله ده گی تیمیرقانونگه باش ایگیشینگ شرط.مینی مکتبگه قؤئیشگه هیچ پئیت راضی بؤلمه گن آته-آنم،بیلمه دیم،نیمه بؤلدی- یو :
- «شوگینه یم بارسین مکتبگه،بیر نرسه بؤلر!»-دیگن خلاصه گه کیلیشگنلر.مینیگ آتیم کمال.بیر نرسه هلی ایسیمده توریبتی.آلتی کیلومیتر پیاده یؤل یوریب باردیک، مینی مکتبگه یازدیردی آتم.اؤزی قئتیب إیشیگه کیتدی.اؤشه کونی قؤلیمگه کتاب توتقزیشدی مکتبده گیلر. تبراقسیز باریب ایکنمن،کتابیمنی ایته گیمگه سالیب آلدیم...
مکتب بیر تیپه لیکده جایلشگن.تومنات باله لر،میدانینی باشیگه کوترگودیک،شاوقین سالیب اؤینه شه دیلر.اؤرته ده بیرحوض،شیشه دیک تینیق سوودن تاشیب توریبدی. حوض نینگ تیورگیده قه لین ایکیلگن تال وتیره کلر-آسمانگه بؤی چؤزگن. مجنون تال وآق قه ئینلرنینگ سایه سی،کیلپ اوریب چــَیقه له یاتگن سوو اوزره تیتره ر ایدی.باله لرنینگ سووگه قره ته آتگن غؤره،داوچه یاکی میده تاشلریدن پیدا بؤلگن حلقه-حلقه موجلرحوضنینگ قیرغاغیگه یومشاق اوریلیب،ایندی سبزه اورگن اؤتچه لرنی مه ین سیلکیتیب قؤیردی.مین هم باشقه باله لردیک،حوض سووینی تؤلقینلتیریب،روحله نیب اؤینه شگه عشقبازبؤلیب قالدیم.
سوو اؤرته سیده گی جیمجیمه دارموجلرنینگ تؤرت یاقه تره لیشی بیرحالت بؤلسه؛ قؤلینگه خیمچه آلیب سوو بیتیگه چلپلله تیب اوریشدن توغیلگن تؤلقینلر باشقچه بیرمنطره نی چیزیب بیره دی کیشیگه.
هلی صنفگه کیرگنیمیز یؤق.تامچیلب تورگن یامغیر بیرآز تیزلشدی. درخت یاله لریگه اوریله یاتگن یامغیر تامچیلری، یپراقلر اوستیگه سیرپه نیب توشر، کیئین کتته راق تامچیگه ائله نیب،حوض سوویده یانغاقدیک- یانغاقدیک قؤنغیراق حاصل قیلردی. هو بؤشه شیب یامغیر تیندی.اؤشه کونی قؤلیمده توتیب تورگن بیر بؤلک ناننی سووگه باتیریب،تیشله یمن دیب ایدیم همکی، یلگینمدن بینــــغگــَک(اریچه) چه قیب آلدی. «آنــننـــه جان!!!» دیب چیریللب أیغله دیم.هیچکیم حالیمدن خبر آلمه دی.تیلم شیشیب کیتیب آغزیمگه سیغمی قالدی.آغریق کوچه یگنیدن اؤرنیمدن قــَلقیب توردیم.سیلکینیب تیبره نه یاتگن حوض سوویده،سینیب تیتیره یاتگن سایه مگه کؤزیم توشدی.گودَک من-ده.یخشی اجره ته آلمه دیم،تؤلقینلنه یاتگن حوض سوو ی مینی آویتماقده می ایدی،یاکی،علاجیدیک قـئـیریلمه تیشلری آستیده شکنجه قیلماقده می ایدی؟سؤنگ مشتدیگینه بؤلیب أیغلی-إیغلی اویئمگه قئتیب کیلدیم...
***
مین عاجزوکم گپ ایدیم. باله لر بیلن یاقه آلیشیب،مشتله شیب،مــَزنگلیک قیله آلمه گنیم دایم مینگه دَککی بیره ردی.اورشقاق وجنگریلیک سیزیمی زوالمده یؤقلیگی،باشیمگه کلفت یاغدیره ردی.تینچ-إیناق یه شی،دیمن-او،اولر مینی اؤز حالیمگه قؤیئیشمس ایدیلر.تینگقورلریم مینگه مونده ی قیلیشگه باتینه آلمسلیک
لرینی یخشی بیلردیم.بولرنینگ همّه سیگه ائریم معلملریمیز عیبدارایدی.انه اؤشه لر مین ترغریمده باله گه دستک بیرگندی.
دنیانینگ عذابینی کؤریب بؤلسه هم مکتبگه باریب کیله من.کؤپی پئیتلری آیاق یلنگ یؤل باسیب؛مکتبنی سککیزینچی صنفگچه زؤرغه اؤقیب کیلدیم. متکبیم نینگ اینگ یخشی کونی تیش آغریقده ی بیر گپ ایدی مین اوچون. شو قوریب کیتگور مکتبگه إیزیللب،أیغلب باره من،بیزیللـب،جوره ب قیته من.آیاق یلنگ،یوپون احوالیمنی کؤریب باله لرمینگه نقه تاقیب اوستیمدن کولیشردی.
اؤقوتوچیلریم مینگه قؤیمه گن نامنی قؤئیشیب چــَقیریشــَردی. مینینگ بیرگینه نامیم کتته بیر شجره گه ائله نیب کیتدی مکتبده.منه اولرنینگ بیر نیچیته سی بیلن سیزلرنی ته نیشتیره ی:«کمال منغقه»،«کمال شومتکه»،آتیمنی قؤشیب ائتیش قئینلیک قیلدی شیککللی، اولر مینی یکـّه لقب بیلن اته ی باشله دیلر:«خین نــَک» ،«بؤرداقی»،«پکنه»،«شور تومشوق»،«پتاق»،«تیررانچه،»،«ایشک تیپگن»،«قؤپال»، «تؤلخومچــــه»،«جولقونبای»،«کوچوک غـَجیگن»،«تیرّ ه قی»،«خیلمیک»،«تــــرّه»، «شومتکه»«سؤتک»،«یتیمچه»،«داودیر»،«دیوانه»،«سیرتلان،»،«قبان»،«قشقیر»، «پاده وان»،«تیزه کچی»،«تیپره تیکن»،«اؤراق،»،«جیزّه کی»،«تؤغه ناق» «دؤلته» و... بیر باشیمگه شونچه نام بؤلسه عرضیمنی کیمگه ائـتـه ی!دیمن إیچیمده.
سیقیلگنیمدن وقت تاپسم حوض یاقه سیگه باریب،سوو بیلن دردله شیب اوتیره من. بوکم سیتیشلر،حقارت قیلیشلر،طعنه تاشلریدن قوتیلی، دیب شو ناملرنینگ بَرینی حوض سوویگه تشله ماقچی بؤله من اؤزیمچه. سوو مینگه :
«یؤق ای! بَرکه تاپکور.مینینگ دردیم اؤزیمگه یته دی.کؤزگودیک یلتیلب تورگن یوزیمگه تیککن تاش،خیمچه، کیسکلر ایتیب آرته دی»،دیـگنـده ی خیالیمده. هیچ نرسه قیلمه سه- ده، شوگینه سوو دردیمنی ایشته یپتی-کو،دیگن اؤیگه باره من.هرنی یوره گیمگه تسکین بؤلیب توریبدی.سوو نینگ مینگه قره ب تیرمو لیشلرینی کؤریب توریبمن. روحیم سینیب،بدنیم ازّآنچه ققشه گن.اوستیمده آغیریوک،نی قیلی باشیم ایگیک.تنیم آرام آلسین،دیه قؤللریمی حوض نینگ شفاف سوویگه سالــَی، دیئمن. برماقلریمنی سووگه اوزه ته من-ده،سوونینگ : «تنیم افگار،تیلکه پاره»- دیگن سؤزی ایسیمگه توشیب، بیردن قؤلیمنی تارتیب آلــــه من.
سوو بیلن شیرینگینه اوچره شویمیزنی مکتب نینگ تنفـّس قؤنغیراغی بوزه دی. ینه اؤشه سووگه تاش آتیشلر،یاغاچ،کیسک،اخلت تشله شلر وحتــاّ توف اوریشلر باشله نه دی. بیر قره سم،ایگم کل نینگ کله پؤشی،خدایبردی نینگ چاریغی، مراد نینگ تبراغی،سوو اوستیده بیرباتیب،بیرچیقیب سوزیب تورگنیگه کؤزیم توشه دی.
- اخ! بیچاره سوو سین بیلن مین بیرگینه کیچه تاماندن تین آلرکنمیز-ده،دیب اؤزیمنی یوپه تگنده ی بؤلمن.
- یؤق،یؤق، یؤق.اونده ی ایمس اخر! سوو تین آله یاتگنده مین توش کؤره یاتگن بؤله من-کو. توشیمده الجیره یمن. کوندوز کؤرگنلریم، مینی إیلان-چیان بؤلیب چقه دی. اؤله -اؤلگونچه مییمنی کیمیریب اؤته دی. بو زلال سوونینگ مینگه قره گنده، تین آلیش فرصتی کؤپراققه اؤخشه یدی. مین کؤزیومگنیمده،او ساکن هواده آسماننی، آی ویولدوزلرنی،هواده سوزیب تورگن ماموقدیک بولوتلرنی بغریگه باسیب تین آله دی- کو! مینده اونده ی ایمس.
***
مکتبده مینگه اؤخشه گنلر تاپیلیب تورردی. بیرکونی اؤرتاغیم باینظر بیلن تیل بیریک تیریب،مکتبدن قاچدیک. بوإیشیمیز باشیمیزنی غــَلوَه دن بیرنیچه ساعت اوزق توتیشگه یاردم بیره ر،دیگن بؤلسک،بیراق،بیرکونده گی دردیمیزإیککی برابرکؤپه یشینی اؤیلب هم کؤرمه گن ایکن میز.
انه ایندی آلدینگده دریا،ارقه نگده آلاو. قه یاققه یورسنگ هم نتیجه بیر.شوندن کیئین آته-آنه گه بهانه تاپیشگه تؤغری کیله دی؛مکتبگه بؤلسه،آرقه گه پؤستک باغلب باریشدن اؤزگه چاره یؤق. إیشیمیزجــَر،ادیر،یولغون-سکساولزارلر،قیشلاق و خرابه لر تاپیب بیرکینیش ایدی.آخری بیزنی چپ-راستیلر قیدیریشیب تاپیب، مکتبگه سودره ب، آلیب باریشدی.
اداره گه یقینه شرکنمیز گویا،یالقاو،تنبل،اوی وظیفه سینی قیلمه گن ومکتبدن قاچگنلرنی سوه لب یاتیبدیلر.
دهلیزده هلی،کلته کنی کوتیب توریشگن اؤقچیلرهم بار ایدی. اولرخوددی،محکوم ومظلوملرگه اؤخشب،آغیزلریده کاوش،إیککی قؤللری آسمانده تیک،بیرآیاق اوستده توریشردی.
مینی کؤرگن صنف باله لری،«انه کمال باتیر،انه کمال باتبر!!»-دیئشیب،قؤللرینی مینگه بیگیز قیلیشردی جایدن توریشیب.اولرنینگ بونده ی دیب چـَقیریشلریده جان بار ایدی. مین کلتک-تیاقدن پیشیب کیتگن ایدیم.آیاغیم نینگ ته گی تیلینیب،شپپاتلریم ،هئیده لگن یرگه اؤخشب، تیری تشلب کیتگندی.
اداره نینگ سوسیپیلگن سیمت میدانچه سیده،آیاقلریمنی ملازملرنینگ سلله سی بیلن قتتیق باغلب إیقیتدیلر.تویه لاقدیک بؤکیرگنلریم فایده بیرمه دی. حوض تیوره گیده اؤسیب یاتگن دسته- دسته درخت خیمچه لری توگه دی... تیرسک وتیزه لریم بیلن ایمکلب یوریشگه مجبور ایدیم اؤشنده. تنفسگه قؤنغیراق چه لیندی.
بیرعمللب حوض یاقه سیگه یتیب باردیم.بو گل حوض نینگ مصفــّا سووی انچه کمه یگن،اولگی طراوتی کیتگن،لایقه،تینیقلیگیدن نشانه هم قالمه گن. برگلری سؤلغین درختلر خوددی،شکنجه آستیده قیئنلگندیک ایگلیب توریبدی.قوشلرنینگ آلدینگی هیجانلی چوغیرلشلری یؤق.
حوض قیراغیده إیککیگینه پسدَک تیره کچه لرآره سیده سیکین اؤتیریب آلدیم. سووگه حسرتله سوقله نیب قره یمن.او مینگه رحمدللیک بیلن باقه دی.راسه چرچه گنیم،خیمچه لر آغریغیدن شو جایده پینککه کیتیب قالیب من. توشیمده،بیر صحراگه باش آلیب کیتیب من. هیچ بیر آبادلیک،سوو،درخت،ایکن- تیکینلردن درک یؤق ایمیش. بیر زمانلری یامغیر سووی آققن دشتلر ققره ب یاتیبدی. بیر قریچ اؤسگن شاخ- شبــّه وبوتته لر قاوچیره قوریب یاتگن میش. تیپه لیکدن پستگه قره بمن. آلیسده تیکیلگن بیرگینه آق اؤتاو دقــّـتیمنی اؤزیگه تارتدی. اونگه یتیب آلدیم.اؤتاو نینگ ایشیگی یاپیق.
إیچیده هیچکیم یؤق. اؤتاونینگ چنغــَراق و کیره گه لریدن مونگلی الــله صدا سی قولاغیمگه ایشیتیله تگنده ی. اؤتاو نینگ چیغ- قـَمیشلری اؤزبغریدن ائریلیق کوینی ائریلیک کوئینی تره تماقده ایدی.شو اطرافده مین اؤقیب یورگن مکتب هم بار ایمیش. اؤشه کتته مکتب بؤلسه أیقیلیب یاتیبدی.مکتب حوضی نینگ درختلری تــَگ-تامیری دن سوغیریلیب کیتیلگن میش.اوروشدن قالگن ویرانه گه اؤخشه یدی.اؤشه قدردان حوضگه گه تامان سیلجیمن.اونینگ شیرینگینه سویدن سیپقرگیم کیله دی...
حوضنینگ سووی قوریب قالگن.قویاش تفتیدن حوض نینگ ته گی مینینگ تیلینگن قؤل-آیاغیمده ی قــقره ب یاتر،ایگم کل نینگ کله پؤشی،غلام صغیرنینـــــگ کتابلری ،خدابیردی نینگ تبراغی،آچلنینگ چپلیسی،جوره قل نینگ چاریغی،بؤری نینگ یازوو تخته چه سی و نهایت پشــتو اؤقتوچیسی نینگ سینیب یاتگن دسته -دسته قاره خیمچه لری قوریب،قــَوجیره ب یاتردی.