قلدیرغاچ
بهاریشل کؤرپه سینی دشت- یه یلاولرده یایه باشلگن کونلر ایدی.تانگی میه ین یللر اؤت-اؤلنلرنی قیتیقلب اویغه ته یاتگندی.شودیرینگ غنچه لر قولاغیگه تامچی دُرلرینی ساله باشله گن آنلر.گل-چیچکلر قیئغاس آچیلگن.داو-درختلر اؤزشاخچه لریگه إینجو شاده لرآسیب آلگنده ی جلوه لنردی.یشیلگه بورکنگن درختلر شمال ایپکینیدن شوخ تؤلقینلر بغریده چه یقه لیب توریبدی.طرفه رنگلرگه چه یئیلگن کــَپــَلکلر قناتی قویاش نینگ یریم نورلرآستیده یلتیره یدی.سیراقــی قوشلر کؤکلم نغـــمه لرینی تینیمسیز ترنــّم ایتب تورار،چومچوقلرنینگ چوغیــلشلری،قـــورت-قورمسیـقه لرنینگ یر اوزره قیمیرلی باشله گنی،کیشیده بهاری کیفیت اوله شگنی شونده بیلینیب توره ر ایدی.
اویئیمیزدن صندلی کؤتریلگن بؤلسه-ده،اوزون قیش نینگ آغیریوکیدن قالگن ساووق شرپه لرنی،الیکین چراغیمیز اؤزباشیدن اوزاقلشتیره یاتگنده ی گویا.الیکـَین چیراقنینگ یوزینی یریاغی نینگ کویه سی خیره لشتیرگن.چیراقنینگ تیپه قیسمیده پیلته دن کؤتریله یاتگن قویوق توتون کویه باغله یاتگندی. قارانغی توشیشی بیلن انه شو الیکن بیزنی اؤز اطرافیگه چارله یدی.غیره- شیره یاغدوسیده آوقتیمزنی یب آله میز- ده،،بیر- بیریمزبیلن یاسیتیق اورشی قیلمیز. بیر پس اؤتیب،کولگیلرأیغیگه ائله نه دی.آنه میز بقیر- چقیرلریمیزدن قولاغی قامتگه کیلیب،داد-وایگه توشـَردی. اویئن-کولگو،إیغی-سیغی،آچ-تؤقیمیز بیلن بیزنی اؤز بغریگه آلگن شوگینه اوئیمیزعلیحده بیردنیا.
شو بهار کیزلری عایله میزگه بیرجفت قلدیرغاچ کیلیب قؤشیلدی. نق تیپه میزده، ایندی چیغ سالینیب،سواقدن چیقــّن خانه میزنینگ بالاری نینگ کاوه گیده إین قوریش حرکتیده بو قوشچه لر. بوحالت،بیزگه دنیا إیچیده ینه بیر دنیا قوریلگنده ی تویله دی.شونده آنه ام منه بوقؤشیق و ائتیملرنی بیزگه ائتیب بیره دی:
اوچـــیب کیلر قلــدیرغاچ،
اونــــگه ایشیـگیـنگنی آچ.
قناتـــــلری قــه یریلـــگن،
گلـــه ســـیدن ائـیریلگــن.
بیش کون کؤکلمده مهمان،
سیویب بؤلگـــین مهربان.
سووإیچسنگ قؤلیم قیرغاغ،
اویئیـــــم سینــگه یشیل باغ.
قلــدیرغاچــیم،قــلدیرغاچ،
قـاپ-قــاره أیــلادن قــاچ.
بو قلدیرغاچلراوچلی،اچچه وإینگیچکه قاقناتلرینی یازیب حاولیمیز فضاسیده، بیر یرگه قویئلب،بیرآسمــانگه شدت بیلن اوچیب کؤرتریلردی. بیرنیچه بار اوئیمیزگه کیریب-چیققن قالدیرغاچلر،کیچه گینه خانه میزتیپه سیده اؤزیگه جای بیلگیلب کیتگندی.ایندی اؤشه بالار کاوه گیده یریم دایره سمان اویی نینگ چیزمه سینی تیکلش اشتیاقیده ایدی بوقوشلر.
قلدیرغاچلرتیز-تیز قتنه ی باشله گنلر.اولر إیلک کونی قؤینینی بالارگه بیریب،بیش-اؤنته ته چه خس-خــَشکنی بیری-بیریگه قه لشتیریب،یامغیرلایی وآغزی نینگ سؤله گی بیلن قاتیریب چیقیشدی وتیللری اوچی بیلن اویه نی بیزه کلشردیلر. سؤنگ،قوشچه لر تونه گنی وقتینچه لی مکانلریگه قئتیشدی.هه دیمَی قویاش یوزیگه کول رنگ پرده سینی تارتدی.
آنم طاقچه ده گی ایسکی الیکین چراغنی یاقتی.عایله ده بیر- اؤزیمیز.آنم قلدیرغاچلر خاصیتی حقیده کؤپ حکمتلر بیلردی. شو آقشام :
-قلدیرغاچلر بهار وکؤمکؤک طبعیتنی جوده سویشه دی. بو گینه قوشچه لراؤته عقللی،تیز اوچر،بی آزار،کؤچمنچی بؤلیشه دیلر.قلدیرغاچلرلرآلیس-آلیس یورتلردن، قیشلاقلر،اولکه،شهرو مملکتلر،حتــّا قطعه لرآشه انسان مهری بیلن قاریلگن بهارهیدینی إیسلب، یؤلگه چیقیشه دیلر...،دیردی آنم.
قلدیرغاچلرنینگ قؤنغیراقدیک آوازلری خوددی، تام بالارلریدن باشیمز اوزره یومشاق یاغیلیب،قه تیب اوی دیواری بــیتیده عکس صدا تره ته یاتگنده ی.الیکــَین چیراق نینگ خیره یالقینلری آره سیدن قالدیراغچلرنینگ ینگی قوره باشله گن إینیگه تیکیلیشیب:
«قلدیرغاچلرخوش کیلیب سیز!عشق بیلن قورگن عمارتینگز بردوام بؤلسین قوشچه لر!»- دیه تیلــَکلر تیله یمیز.
تون اؤرنینی کونگه بؤشه تیب بیردی.تانگ سحردن قلدیرغاچلر«چوغیر-چیغغ» قیلیشیب،اوئیمیزگه آلدین-کیئین اوچیب کیلیشدی.اوی بالارلریگه باریب سیکین قؤندیلر.
قؤششه قلدیرغاچلر تومشوغیده تاشیب کیلگن خس-خـَشـَکلرنی بیردانا معمارگه اؤخشب قاریب،قوریش إیشیگه دوام ایته ویردیلر.میتتیگینه آیاقچه لری بیلن یامغیر سوویدن پیدا بؤلگن کولمَکـّه قؤنه آلمس ایکن،اولر اوچه یاتیب آغزیگه سوو ولای آلیب کیلیب،اویه سینی تیکلب پرداز بیرماقده ایدیلر.
ایرته سی کون بیرآز ما مه قلدیراق بؤلدی.تغین،شریلله تیب قویب بیردی.شونده هم قلدیرغاچ نینگ تیز- تیز قتنب اوی قوریشی اریمه گن.اولرشو گؤزه ل فصلده باله کؤریش إیلینجیده،کیئینگی اوروغلش دوریده،آچیله جک جؤجه لر قلدیرغاچلر نینگ نوقیران کوچلریدن عایله نی باقیشده فایده لنماقچی شیکیللی.
بیرهفته گه یتر- یتمس قلدیرغاچلر چیننی دیک گینه قیلیب، اویه سینی قوریب بیتکزیشدی.
قوشچه لرنینگ اوسته لیک بیلن قوریلگن کوموش رنگ اویه سی یریم آی کبی اوی بارلاریدن صلابت تؤکیب توریبدی.
بوآقاشام کون باتیشیگه قره می،قلدیرغاچلر تشقریگه اوچیب کیتمی اویه سیده قالیشدی.آنم قولیده گی نم تارتگن گوگرد بیلن الیکــَین چراغنی یاقدی.چیراق نینگ یالین نورلری آرتیده،کوموش رنگ اویه گینه ده،آنه قالدیرغاچ ایرکه گیی نینگ پینجیگه کیریب آلگن؛بیر-بیری نینگ په تینی تومشوغلری بیلن إیسکه لب،سیوگی قؤشیغینی پس آوازده ائیتشه یاتگندی.
اولرپــَسده آدملر بار،دیمسدن چیمیلدیققه کیرگن قیز-أیگیتدیک وصال آقشامیده،بیر- بیری نینگ محبــّتیدن ته تی یاتگندی.
بیزاولرنینگ إیشیگه اره لشمسدن،غریبگینه اویئیمیزده شولـله میزنی یب،پرده میزنی قیله یاتگندیک.بیز بؤز باله لرنی انچه قئین احوالگه سالدی،قالدیرغاچلرنینگ بوقیلقلری.باله لیک-ده،اوکم کؤرپه نی تیشلب پیقیر- پیقرکولیب یویباردی. قلدیرغاچلرهمان سیوگی آغوشیده تین آلماقده ایدیلر...
آنم بیراریاقه چیقیب،ایشیکنی یاپیب تورمَکله سه لر،آله زره ک قلدیرغاچلراؤقدیک اوچیب کیلیب،دیره زه می یاکی تام مؤریسیدنمی کیریشگه تلپینیشردی.مین قلدیرغاچلرگه کؤپ باقیب توردیم.اولر بیزگه اؤخشب،یرده تؤپله نیشیب یوریشمس ایکنلر. بو قوشچه لرنینگ یوره رمیدانی آچیق آسمان ایکن.رزم سالدیم.قلدیرغاچلر اؤته تیزلیکده هوانی کیسیب،آلتی تامانگه اوچیش بیلن اؤز ارا ملاقاتلرنی تأمینله شرکن.اولرتؤده سی آدملرجمعیتیدن کؤپ هم فرق قیلمس ایکن.انسان بیلن قلدیرغاچلرعقل-ذکاوت تاماندن بیر- بیریگه جوده اؤخشش.
قوشچه لرنینگ صنعتکارانه اویه قوریشلری،مصراهراملریدن اوستون بؤلسه بار،کم ایمس کتته فرقی شونده کی،اهراملرنینگ بنیاد کارلری کاهینلر اؤله راق الله تامانیدن لعنتلنگنلر.امّا،قلدیرغاچلر هلی حاضرچه بو یرلرده تینچگینه اویه قوریشگن...
یتتی کون دیگنده قلدیرغاچ اویه لریده چی- چیله گن جوجه قوشچه لرنینگ آوازی ایشیتیله باشله دی.آغیزلرینی کتته آچگن پؤله پانلرآته- آنه لری تشقریدن دان-دون تاپیب کیلگونگه قدر،تیپپه دن بیز نینگ تامان جیغ-جیغله شیب تلپینیشه دی.قوشچه لریگولیک کیلتیریشی بیلن جوجه لرنینگ چی-چی تاوشلری تاباره بلند له شه دی.
قلدیرغاچلرنی کؤپدن بیری کوزه تیب یورگن آنم :
اولر یتتی کونده بیشته تخم آچدی.أیگیرمه کون دیگنده،باله قلدیرغاچلراؤز إینینی تیکـلشه دی،- دیدی تیپه گه قره ب توریب.
اویئیمیزده قلدیرغاپلرحیاتی کتته بیر بیتمس داستان بؤلیب قالدی. چراغنی اؤچیریب،جای-جایمیزگه کیردیک بو کیچه سی.
تانگ آتدی. باله قلدیرغاچلرنینگ چیغیر- چیغیر تاووشلری بیزنینگ باله لیگیمیزنینگ اؤزگینه سی ایدی. بیز آته-آنه نینگ قولیگه قنچه لر زاریقیب تورگن بؤلسک،اولرهم خوددی، شونده ی ایدیلر. باله قلدیرغاچلراؤز حیاتلری نینگ إیککینچی کونینی باشدن کیچیره یاتگندی.
ایرتلب بر وقت اویغاندیک.آتم الیکــَین چراقنی یاقیب اؤرنیدن توردی.مین هم اوئقویم اوچیب،کؤرپه دن سیکینگینه سیرپه نیب چیقدیم.جفت قلدیرغاچلرهم باله قوشچه لرگه یگولیک غملش مقصدیده بؤلسه کیره ک،اویه لرینی ترک قیلیب اوچیب کیتدیلر.
بیرآزدن سؤنگ،قمیشلرآره لب شیغیر-شیغیر سیس قولاققه چه لیندی. پؤله پانلر نینگ چیغیلله گن آوازلری بارگن سری زؤره یه باشله دی.حیرت بیلن کؤز سالدیم تیپه گه،قلدیرغاچلرنینگ کوموش رنگ اویه سی تامان قاپ- قاره إیلان سودره لیب باره یاتگندی.
توزوکراق بیلیش مقصدیده الیکـَیــن چراقنینگ پیلیگینی کؤتردیم.جه جّی قوشچه لرنینگ آوازلری بیرین- کیتین سونه کیتدی.سؤنگگی پؤله پان نینگ تاووشینی ایشیتر-ایشیتمس چیراقنینگ یاغدوسی خیره له شدی وبیردن خانه میز تیم قارنغیلیک توبیگه چوکتدی.