حیاتی حکایه
قبردن قیتگن مهمان
قیش یقینله شیب قالگن کونلر.توشگه قالگنده سیرچه لب قار یاغه باشله دی. کیتیدن شیبّاتلب یامغیر یاغدی.تونلری هوا موزلمس درجه ده ساوویدی.مین اویمدن کؤچه گه چیقدیم.ضرور إیش یوزه سیدن اوچره شگنی باره ی- بارمی قیلیب،کؤچه بؤیئده تورگن ایدیم. بی اختیار بیش-آلتی آدیم یوریب یؤل یاقه سیگه باردیم.شو پئیت بیرشخصی ماشینه غیریتیب کیلیب یانیمده توردی :
- یؤل بؤلسین دؤستیم چیقینگ ماشینه گه!
- هارمنگ اکه،- دیه حال سؤره شدیم وماشینه نینگ آلدیده اؤتیردیم.
- قه لیسیزآغم،- دیدی التفات بیلن هیداوچی.
- رحمت.
- سؤره ش نینگ عیبی یؤق اکه قیرده إیشلیسیز؟- دیب سؤره دیم هیداوچیدن.
- مؤرگده إیشله یمن،-قؤلیده گی یاندیرگیچ بیلن سیگرتینی توته ته یاتیب،-
دیدی هیداوچی.
- هزللشمه نگ اکه!-دیدیم ایتیم جیمیرلب.
- راستینی ائته یــپمن،اؤلیکلرنی سقله یاتگن جایده إیشلیمن.
- بدنیم ساووب کیته یازدی اکه گپینگیزدن.
- نیمه گه؟
- اؤلیکدن قؤرقه من-ده اکه!
- سادّه ایکنسیز!اؤلیکدن قؤرقمنگ،- قؤلینی ماش- بیرینج ساچیگه ایلتــَرکن،- آدمنینگ تیریگیدن قؤرقینگ اوکه،-دیدی ایللیک بیش یاشلرده گی هیداوچی.
- بَری- بیر بیلیگم کیله دی-ده،مؤرگده اؤزی نیمه إیش قیله سیز؟ تــَغین گپیمنی ملال آلمنگ برادر!!
- منه،آلینگ منه بو گزیته نی اؤقیب چیقینگ آغه إینی...
منزلگه هم یتیب آلدیم.ماشیندن توشه یاتیب جریده نی آلدیم-ده ،پولینی تؤلــله دیم هیداوچی نینگ.
اؤلیم بو-«تابو»،یاپیق و بیرکیتیلگن بیرنرسه.اونینگ سیرینی بیلی دیب،إیچیگه کیریب بؤلمیدی،اطرافیدن هم ائله نیشگه اذن بیریلمه گن.میوه لی باغگه اؤخشه تیب اونینگ تیوره گیگه دیـــن قؤرغان قوریب قؤیگن. بو قؤرغان نینگ بیرگینه ایشیگی بار. اوندن توشینمه گن سؤزلرنی ائتیب کیریشگه فقط روحانیلرگه گینه رخصت بیریلگن.
نیمه بؤلگنده هم اؤلیم حقیده اول- بول نرسه لرنی بیلگیم کیله دی.اوئیمگه باریب کتته قیزیقیش بیلن گزیته نی آچیب اؤقی باشله دیم،اونده منه بولر یازیلگن ایکن:
سیرلی صندیق آچیلمیش...
«...انسانیت اؤلیم آلدیده همان عاجز.اؤلیمنی آدملر وحشیلرچه قبول قیله دیلر. او بیز اؤیله گنچه لیک قؤرقینچلی وجیرکنچ حادثه ایمس.اؤلیم حقیده دین نینگ جوابی بار.بیراق،علم نینگ بو باره ده انیق ائته دیگن گپی یؤق.
ازلدن بویان اؤلیم-«قاپده گینی قادر بیله دی»-دیگنده ی بیرگپ بؤلیب قالماقده.علم نینگ:«انسان هربیر تیریک جان ذات کبی یاشینی یه شــَب،آشینی آشب،حیات کاروانیدن اوزیلیب قالیشی مقرر»-دیب قؤیه قالیشی نینگ اؤزی یترلی ایمس.دانالیک نورلری بو یاپیق،منگو جیملیک نینگ قتلملرینی یاریتماغی لازم.علم اؤلیمدن کیئینگی جریانلر حقیده آخرگی سؤزنی ائتیشی کیره ک. یؤقسه،باشیمیزده خرافات وبدعت بیداد قیله ویره دی. بس شونده ی قیلینمس ایکن،علم هم اؤلیم آلدیده عاجزدیر. بوسیرلی صندیقنی آچیشگه عالملرجماعه سی سؤز و فکرائتمسه لر- ده،ائریم إیزقورشخصلراوشبو سیرنی بیلش واونی آچیش مقصدی بیلن تشبــّثنی اؤزقؤللریگه آلگنلر.اولرگه کؤره،مسلمان یورتلرده 70- 80% آدملر تیریکله یئین کؤمیلرمیش. باشقه دینده گی اولکه لرده هم معلوم درجه ده انسانلراؤلمسدن کؤمیلرکن.حتــّی، رواجلنگن دولتلرده هم ،آدمنی«اؤلدی»-دیب،تیریکله ین کؤمیش حاللری هم اوچره ب توره دی...
تاکی دولتلراؤلیم سیرینی بیلیش اوچون سرمایه یاتقزمس ایکن،انسانیت اؤلمسدن کؤمیلیشگه محکوم ایتیله ویره دی.
زیرا،آدملر تؤله-تؤکیس اؤلمسدن،تورلی- تومن بختسیز واقعه لریاکی،طبعی روشده بیرمدت یوره گی تؤختب قالیب،مییه ده گی برچه معلوماتلرنی وقتینچه یؤقاتیب قؤئیب، شو کویگه توشیب قاله ویریشی ممکن!».
یؤقاریده گی مقاله نی اؤقیب وهیمه گه توشدیم.الـله قنده ی تقدیربیلن کؤمیلگن مینگلب مرحوملرنی ایسلب ایسیم چیقَی،دیدی.نخاتکی،شولرنی تیریکله ین کؤمیشگن بؤلسه لر-هه،وا دریغ دنیا!-دیمن اؤزیمچه.
گزیته ده اؤقیگنیم معلومات إیچکی دنیامنی آغدر-تؤنتر قیلدی.بوجیرکنچ صحنه روحیمنی قبض قیلیب آلدی.هرلحظه اؤلیب کیته یاتگنده یمن خیالیمده. شواؤقیگنلریم باشیمگه توشه یاتگنده ی گویا.
هلی،کؤز کؤرمه گن سودالر اوچون کیم بیلن خیرتــَکله شه سن؟-دیمن إیچیمده. آدم إیسّیق جان،قان باسیمی کؤتریلیشی ممکن؛دایم روحی تاریقیش واضطرابلر إیچره یَشه یدی آدم ذات. طبابت عالمیده کلنیک اؤلیم حادثه سی بارنرسه. تورلی سببلرگه کؤره کؤماگه کیته یاتگنلرسانی قنچه؟...اؤلیمگه علمی تشخیص قؤیلمس ایکن،احوال اؤزگرمیدی.
اؤلیکلرنینگ آرقه سیدن آبرواختره یاتگنلرگه،قارین باقیب،کون کؤره یاتگنلرگه انصاف بیرسین اؤزی؛شوم نیت،یوهــّاوکؤتـــَنی ملالرگه تؤزیم بیرسین،دئیمن خیالیمده. بو -نی شرمنده لیک! قانینیگ ساوویمسدن آلیب باریب گؤرگه تقیشسه-یه! دهشت ایمسمی؟...شواؤیلر مینی ترک ایتمه دی.تریکچیلیک تشویشلری بیلن قاوریلیب یه شه سمده،اؤزیمنی بیر لحظه بؤلسین آویته آلمیمن.
کونلردن بیرکونی یوره گیم بی حضوربؤلیب،باشیم ائله نیب،کؤزیم نینگ آلدی قارانغیله شیب کیتدی. هوپـیقــقه نیمدن یانیمده گی ستوننی اوشله شگه زؤرغه اولگوردیم... آره دن قنچه وقت اؤتگنینی بیلمیمن.باشیم اوزره یقینلریم فریاد سالیب أیغله یاتگندی.آنم بیچاره ساچ یولیب،آته ام ایسه یاقه أیرتیب کؤز یاشی تؤکماقده ایدلر. انچه اؤتیب،تیوره گیمده کیچه یاتگن نرسه لرنی بیلیب توریب من. جگرلریمگه بلند آوازده: «قؤرقمنگلر مین یخشی من،بیرآز یوره گیم بوزیلدی»- دیدیم یاتگن جائیمده.هیچکیم گـپـیـمنی ایشیتمه دی.جان تلواسه سیده قتـــــــــــتیق بقیردیم.گپیمگه جواب بؤلمه یپتی.مین احوالنی بیلیب توریبمن. یاش اولوغلرملانی چقیریب کیلتیردیلر.قرشیلیک بیلدیریشیم فایده بیرمه دی. بــَری بیر ملا بؤلسه، بیردن یاسین توشوردی. مین ولدیره منگ،أیغیشتیرینگ بوسؤزلرنی ایشیتیشگه طاقتیم یؤق،- دیدیم تاووشیم باریچه قیچقیریب.جگرلریم ائریلیق سؤزلرینی ائتیب أیغلشدن تؤخته مه یپتی.
قؤلیمدن اوشلنگ توره من دیدیم.جواب بؤلمه یپتی.مین هلی اؤلگنیم یؤق،دیگن سؤزنی قولاقنی أیرتگودیک درجه ده بؤکیریب ائتدیم.هیچ کیم گپیمگه قولاق آسمسدن آدملر اؤز إیشلری بیلن بند.مین اولر نزدیده اؤلیک من.
کیمدیرجغیمنی باغله دی،کیمدور ایاقلریمنینگ باش برماقلریدن باغله شدی. بیردن :
- «بؤلینگ،تیزلشتیرینگ،جنازه نی وقـتلیراق ایلتیب توپراققه تاپشیره یلیک.جمعه کیچه سی! خدانینگ عزیزمهمانی بؤله دی»- دیدی ملارجب اوزون تسبیحنی آغدره یاتیب.
ایندی بولرمینی تریکله ین کؤمیشه دی،دیب تاووشیم چیققنچه بقیردیم آخرگی مرته. کؤپچیلیک نینگ أیغی-سیغیسی،گوجوم آدملرنینگ غله غاوریدن قولاقلریم بیتی دیدی. کؤپ اؤتمی مینی کؤرپه گه اؤره ب غسلگه-یوینتیریشگه آلیب باردیلر...کیئین تابوتگه قؤئیشدی.قی-چو کؤککه کؤتریلدی.کؤپچیلیک بؤلیشیب مینگه جنازه اؤقیشدیلر. سؤنگ قبرستانگه آلیب بارشتی...سناقلی دقیقه لردن کیئین لحدگه قؤئیشلرینی بیلیب توریبمن.تاماغیم قیریلگنیدن آوازیم اؤچیب قالگن... ینه هوشیمنی یؤقاتیب، اؤزیمدن کیتیب قالیبمن.اینگ آخرگی سؤزیمنی ائته آلمه دیم...قازیلگن ینگی قبر اوزره اله مان تؤپله نیشیب توریشیدی.گؤرکاو وینه بیر إیککی آدم قؤلمه-قؤل قیلیشیب مینی قبرگه قؤیدیلر. وینه ایسیمنی یؤقاتیب من...
کیمدیر:
- یوزینی قبله گه قره تینگ،- دیدی.
ینه کیمدیر:
- کیســَکده یازیلگن کلمه نی منگله یگه قؤینگ، دیدی.مینی کؤمدیلر.مراسمدن کیئین مزاریمنی ترک قیلمسدن:
«هوو مسلمانلر! ائتینگ بوآدم قنده ی آدم ایدی!»- دیب ملاامام آدملردن سؤره گندیر. دفن مراسیمگه قتنشگنلربیرآوازدن :
- یخشی آدم ایدی،دیب یالغان شهادت بیریشگندیر.دینیمیزده تقیه قیلیشگه رخصت ایتیلگن-ده.شونیسی اینچلیکی، اؤشه مراسیمده هیچکیم :
بوآدمنی تریکلیه ین کؤمدینگیز،-دیب ائتمه گن افسوس.
... بیرپئیت قره سم ساووق وقویاش تیگمه گن یرنینگ نمی آرقمگه یخده ی تیگه پتی. بورنیمگه توپراق نینگ هول هیدی کیلیب تگدی.ایندی مین یاریق دنیانینگ مصفـّاهوا سیدن ماسوا ایدیم.
اؤلگنیمده غیبت،میش-میشلردن فارغ بؤلرمیدیم،دیمن قیسقه اؤی-خیاللرإیچیده.بو مکانگه بیوقت کیلتیریب قؤیگنینلری الم قیلماقده ایدی.بیر پئیت کؤزیم آچیلیب کیتدی. جسدیم یاتگن قـنــقسیگن هوا هیدی وتار،قاب-قارانغی جایدن باشقه هیچ نرسه یوق ایدی بویرده.جان وهیمه سی بیلن لحتدن باش کؤتردیم. انکر-منکر ایسیمگه هم توشگنی یؤق. یخشی هم کی،کیلمه دی.
او بی رحم میندن عربچه سؤره سه نیمه دیب جواب قیله من.اولر اؤزبیکچه نی بیلیشمسه؟... یتتی باشلیک إیلان،گـُرز،قیل کؤپریک ایسیمگه هم کیلمه یپتی. اگراؤلسم،قنده ی ساووق ویاقملی هوا کی مینینگ تینچلیگیمنی بوزمه یپتی... شونیسدن راضی ایدیم اؤشنده.
کیئینراق،قبرده اوئغه نیب کیتدیم.بیردن:«یاتگن گؤرینگ کینگ بؤلسین،دیگن مقال ایسمگه توشدی». نیمه قیلیــَی،آسمان بلند یر قتتیق.فکر- ذکریم قبردن چیقیب قاچیش. بونینگ علاجی بارمی اؤزی؟...حیات بو- فقط حرکت.إیککی قؤلیمنی إیککی یانیمگه تیره ب،بارکوچیم بیلن توریشگه چیــَره نیب حرکت قیلدیم، فایده بیرمه دی. قاب- قاره تیرگه باتدیم.نفسیم بارگن سائین قیسیله یپتی.اؤزاؤلیمینگ نینگ تماشا چیسی بؤلیشدن کؤره دهشتلیراق صحنه بؤلمسه کیره ک حیاتده.
اؤنگ تاماندن سؤلگه تؤلغه نیب اؤگریلدیم.یوره گیمده قبردن چیقه من دیگن امیدهلی سؤنگنیچه یؤق.إیککی تیرسگیمنی یرگه تیره ب لحدنینگ آیاق تامانینی تاوانیم بیلن سیلتب- سیلتب تیپدیم.آیاق سـَریمده بؤشلیقنی ایسله تگوچی گوم- گومله گن آواز ایشیتیلدی.زلوارلی تیپیشگه دوام بیردیم.تیپکی شتدتیدن بیرتؤده توپراق پستگه نوره ب توشتی.اؤیلیب قالگن ایسکی قبرآرقه لی یتیب کیلگن ساووقینه شمال دمیقیب یاتگن لحدهواسینی ینگیله دی.
آه دیب، تؤئیب- تؤئیب نفس آلدیم.آرقه مگه سیلجیب،اوئیلیب آچیلگن تیشیکدن تیمرسکی له نیب،ایسکی آچیق مزارگه توشدیم.آلدین اؤلگن مرحوم نینگ جسدیدن نشانه بیرمه دی. کفنیم بیلن آیاق اوستیده تیک توردیم.بولوتلر سوزه یاتگن آسمان دقـّتیمتیمنی اؤزیگه تارتدی. قنی ایندی آچیق هواده کیزیب یورسم.آغزیمگه کیلگنینی سندیراقلب ائتسم.هیچ کیم مینگه بیر نرسه دیمه سه.حیاتده کیچیکدیم شیکیللی!
قویاش باتیشیگه إیککی ساعتچه لیک وقت بار ایدی چمه سی.تیرسی تارتیلگن کئیکده ی کفنگه اؤرنگن حالده تیـپه لیکدن اطرافگه قره دیم.مزاراطرافیده قؤیلراؤتلب یورگن ایدی.مینی کؤرگن قؤیلر بیردن هورکتدی وگوریلله شیب قاچیشدی.وضعیتدن خواطرلنگن چؤپان آله زه ره ک بؤلیب قالدی.نیمه لریوز بیرگنینی یخشی پئقه مه دی.
- بو مین،ایلمراد اکه! بومین بؤله من ،- دیدیم.
- یی توبه یی! بویرلرده نیمه قیلیب یوریبسیزآرتیق بای،-دیدی چؤپان.
- سیز سؤره منگ،مین اتمَی،-دیدیم.
باشیمدن اؤتگن کلفتلرنی بیر- بیرتوشینتیردیم اونگه. مین اؤلمه گن ایدیم. تریلگنیم هم یؤق.
توشینه من.إیریم- سیرملرگه کؤره،اؤلیک نینگ قئیته تریلیشی نحس- یاووزلیک دیگنی. اونی اوریب دُپاسلب اؤلدیریشه دی...
کؤریب تورگنینگیزاحوالده(کفنده) محلله مگه باریشیم ممکن ایمس.مینی تاش باران قیلیب اؤلدیریشه دی.قیامتلیک اکه ام بؤلینگ، باریب عایله مگه،اکه-اوکه لریمگه یاتیغی بیلن توشینتیرینگ.اولروهیمه گه توشیب،قؤللریگه ملتیق،کلتک کؤتریب کیلیشمه سین ینه.مینی کیلیب آلیب کیتیشسین. بوگپدن باشقه هیچکیم خبربؤلمه سین،-دیدیم.چؤپانگه :
سیزگه یالبریب،ایله نیب ائتگنلریم منه شولر. ایلمراد گپلریمنی دقت بیلن ایشیترکن،حیرت یاقه سینی اوشله دی :
- خاطرینگیز جمع بؤلسین اکه،دیگنینگیزنی قیله من البتته!- دیدی ویوگیره سالیب، إیککی چقریمچه لیک محلله تامان یؤل آلدی.کیچقرونگی شمال تنیمگه تیغ ده ی سنچیلرایدی.
ساوقاتگنیمدن یوپقه کفندن إیسیقلیک کوتیب اؤرتیرگنچه تیرتره یمن.قولاغیم آستیده قبرستان مرده لری نینگ عالم-عالم شکایت،آه و ناله لری،غم وحسرتلری ایشیتیله یاتگنده ی.
اولرمینگه :
« قوم و قرینداشلریمزگه باریب ائتینگ،اولرخرافاتدن باش کؤترسینلر،اؤزلری توشینمه گن ناغره آستیده اوینه مه سینلر. بارسه- کیلمس منزل نینگ یمه گن سامسه لریگه پول تؤله مه سینلر. بیریلگن عزیزعمرنینگ قدریگه یتسینلر.ایرتک وافسانه لرنینگ یالغان دغدغه لریگه اوچونمه سینلر»- دیماقده ایدی گویا!
آره دن بیرساعت اؤتر-اؤتمس اکه م ایگمبیردی،اوکه م سویون،گل شفتالو رومالگه سالینگن کیئیمیمنی کؤتریشیب کیلیشدیلر. إیز- چوأیغله شگه توشدیک. بیر-بیر یمیزنی سیوینچ کؤزیاشی إیله بغیریمزگه آلدیک.تؤئیب- تؤئیب قوچیشدیدیک. یقینلریم هرقه لی توشینیبدی،نحس دیب مینی قئیته اؤلدیرمه دیلر-کو!خیرت،دیدیم إیچیمده. یقینلریم ساووقدن اسره نیش مقصدیده ایلمرادچوپان نینگ کیــپه نــَگی ایگنیمگه کیئدیردیلر.اولرقبرمهمانیگه اوخشه تیب مینی سیکین اویگه آلیب قئتدیلر. قالگن عمرنی یَــشب کیتیشیم، مال سؤئیب قان چیقریش،خیرات اؤتکزیش،ملالرنی تاماغینی مایله شگه قده لیب قالدی...