انتالوژی
سیــّد احمد میرزا
۲۸
سیـــّدی تخلــّصی بیلن ایجاد ایتگن سیــّد احمد میرزا تنقلی ذوالسانین اؤزبیک شاعریدیر. سیــّداحمد صاحــــــبقران امیرتــــــیمورنینگ نبیره سی،میرانــــــــشاه نینگ إیککنچی اؤغلیدیر.
سیــّد احمد میرزا آی أیلی حسابی بیلن 1378سنه ده دنیاگه کیله دی.سیــّدی اؤزبیک وفارس تیللریده شعرلریازیب،اؤزدوری ادبیّاتی نینگ رواجیگه سیزیلرلی حصّه قؤشه دی.شاعرسیــّدینی اولوغ نوایی اؤزی نینگ«مجالس النفایس»اثریده :
«سلیم طبع وپاک ذهنلی کیشی ایردی.هم غزل هم مثنوی هم تورکی هم فارسی طوریده دیوانی بار ومثنوی طوریده "تعشــّقنامه" انینگدور. بو تورکچه مطلعی یخشی واقع بؤلوبتور:
صیــد ایتـتی فراقینگ مینـی مرغ سحریدیک،
قیل آدمی لیــق،قـــلمه نهان یوزنی پـــریدیک.
...»- دیه معلومات بیره دی. بوندن تشقری شاعری سیّد احمد میرزا نی عبدالرزاق سمرقندی «مطلع السعدین»اثریده،تاریخچی عالم میرخواند«روضته الصفا»کتابیده،کیئینراق ایسه«روضته السلاطین»تذکره سی نینگ مولــّفی فخری هروی هم تیلگه آلـــــــــه دی.
شاعرنینگ مکمّل دیوانی تاپیلگن ایمس.اونینگ بیرگینه "تعشــّقنامه"اثری بیزگچه سقله نیب قلگندیر.
سیـــّد احمد اوشبو تؤپلمنی خوارزمی نینگ«محبّتنامه»سی وخجندی نینگ«لطافتنامه»سی
اؤخشتمه طرزیده یره ته دی."تعشــّقنامه"میلادی 1435-36 أیلی قلمگه آلینگن.
کتابدن همّه سی بؤلیــــب 319 بیت اؤرین آله دی.
توزیلیشیگه کؤره«تعــّـشــّـقنامه» :
- کتاب سببی(مثنوی)؛
- اوّلغی نامه سین ائتور(مثنوی)؛
- غزل؛
- سؤزنینگ خلاصه سی؛
- أیککینکیچی نامه سین ائتور؛
-غزل؛
- سؤزنینگ خلاصه سی(مثنوی)
-...اؤنینچی نامه سین اتور(مثنوی)؛
- کتاب خاتمه سین ائتور(مثنوی)
- ونهایت التماسین ائتور.شکلیده باغلنگندیر.
مثنوی ژنریده یازیگن بواثرگه اؤن نامه کیریتیلگن بؤلیب،هربیرنامه دن کیئین بیر«سؤزخلاصه سی»وبیرغزل کیلتیریله دی.اثرده تصوفی،اخلاقی وتربیه وی مساله لربابیده هم سؤز بارگن. "تعشــّقنامه"ده سیوگینی ترنـــنــّم ایتوچی بیتلریتکچیلیک قیله دی.
اونده گی شعرلرنهایت سادّه و اؤیناقی لیگی بیلن اجره لیب توره دی. بیرسؤزبیلن ائتگنده سیــّـداحمد میرزا اؤزبیک دنیاوی ادبیّاتی نینگ حقیقی کویچیسیدیر. بویوک نوایی سیــّداحمد شعرلریدن بهره آلگنینی«خمسه»داستانلریده کؤریشیمیز ممکن.
سیــّد احمد نینگ "تعشــّقنامه"سی تیلشناسلیک- تورکالوگیک تدقیقات نقطه ی نظریدن کتته اهمیتگه ایگه. بواثراؤزبیک وروس عالملری تامانیدن چاپ ایتیگن.
"تعشــّقنامه" نمونه لر:
اولغی نامه سین ائتور
ای، زیبا صنملر کــؤرکــــه بایی،
قموق شه لرگدایی نینگ گـــدایی.
لطافت مُلکی نینگ صاحب کمالی،
تاپر نقـــصان یوزینگدین مه کمالی.
بوکون حسن اؤرده سینده پادشاه سین،
ظرافت عالمینده مه لقــــــــــــاسین.
صفاتــینگدور سینینگ عالمده مشهور.
سینی حق سقله سون از چشم بد دور.
بؤیونگدور ای صنم چون سرو آزاد،
سینگه قول بؤلدی هرکیم بؤلدی آزاد.
ساچینگ نینگ إیــسیدین عــالم معطـــّر،
سَکـــینگــدین(؟)منفعلدور مـــشک عنبر.
سینینگ بیرله بؤلورجان وجهان شاد،
که جان بــــیرله تــیریکدورآدمیزاد.
فراقینگدین بؤلور بوچــــهره ساری،
وصالینگ چون نظرقیلمس بوساری.
قؤشه قاشیگدین اؤلور فتــــنه پیدا،
قیلورجادورکؤزونگ عالمنی شیدا.
ایشیگــــینده ایا ماه قصب پؤش،
بؤلور خورشید تابان حلقه درگرش.
قرا زلفونگ ایرورکرنگلوم قراری،
انینگ اوچون تن إیچره یؤق قراری.
خیالینگدور همیشه مونس جان،
فراقینگدور که بغریمنی قیلورقان.
جمالینگ دوریده ای کؤزی قتــّال،
ایرور دردینگ کؤنگوللرگا سیورغال.
ملاحت کشورینده خان سین، ای جان،
لطافت عالمینده جانسین ، ای جان.
سینینگ ساری کؤنگول اوچماقنی إیستر،
کؤرینگ بیچاره نی اوچماقنی إیستر.
نیچه جورو جفا قیلغــَی سین ،ای یار،
بیلورسین کیم قولینگدورمین وفادار.
سینگ بیرله مینینگ عهدیم هماندور،
نیچه کیم جانیمه جورونگ یاماندور.
فلک تیگوردی چون فصل حملنی،
إیراقیــــــــــوار ائته ی بو غزلنی.
غزل
نی بؤلدی کیم اونوتتینگ یار بیزنی،
قیلیبان وصلینگ اوچون زار بیزنی.
کؤروب اول یار سیه رو متــدّعانی،
کؤرادورسیـــن بـــسی اغیاربیزنی.
تــَبوغینگده چویؤقتور اعتبــــــاریم،
رقیبینگ قوله غی نـــاچار بیزنی.
جفادین یوز جاورمس سّـــــــید احمد،
نیچوک کیم سالسه کؤزدین یاربیزنی.
منبعلر
1.مجالس النفایس.
2. اؤزبیک ادبیّاتی فرهنگی.
3.مبارک مکتوبلر.
4. روضته السلاطین.