بـَـیـــــره م
(حکایه)
إیشخانه نینگ دیوار تخته سیده شونده ی دیب یازیلگندی :
«ایرته گه اداره میزده أیغین اؤتکزیله دی. آنه لرکونی نشانله نه دی.شومناسبت بیلن سیزحرمتلی خادملرائنیقسه،عزیزعیاللردن تدبیرده قتنه شیشینگیزنی التماس قیله میز»
اداره
جمعه کونی ایدی .سیف الله قاره سحردن توریب کؤچه گه چیقیب کیتگن.آی بیکه هم ایرته لب بروقت توردی .عایله نینگ تشویشی کتته-ده.هرکونگی إیشلریدین آی بیکه باش کؤتره آلمیدی. بوگون کؤپراق اورونیشیگه تؤغری کیله دی . پیشیر- توشیر،سوپیر- سئیرلرینی قیلیب آلدی.اوّل ایری نینگ مینگ کاکل خؤرازینی اوه یلب کتته سوت سَبد آستیگه قمه دی. ایری بویورگنده ی قیلیب خؤرازنینگ پیخینی اریتیب،کاسه سیگه،پسته- باداملردن سالیب قؤیدی .ساماننی تیتیب،تخملرنی تاپیب خمره چه گه احتیاط لب سالدی. تاووقلرینی ایسه، کتکــّه هیده دی...
قویاش چمه سی إیککی قولاچ کوتریلیب،هوا إسیب باره یاتگن کیزلر.آی بیکه نینگ بیشیکده گی باله سی اویغانیب«إینغه-إینغه» لشگه کیردی.آنه سی درّاوباریب،چیقه لاغینی ایمیزدی. باله نینگ اؤرگه گینی ینگیـــلب :
- ایندی تدبیرگه باره قالی. کؤرینیب تورگنیم یخشی،تعطیلده بؤلیشیمگه قره می،بارگنیم معقول. حرمت قیلیب،چقیریق خط یوباریشگن.هرقه لی إیشخانه،- شولرنی إیچیده اؤیله یاتیب،-اوییمنی، باله منی آته مگه تاپشیره من- ده،- دیدی بیکه.
بـیکه إیککی حاولی(حویلی) نریدن آته سی اوسته مؤمینـــنی چه قیریب کیلدی .اوسته نورانی بیرکیشی،قیزیل یوزلی،سلماقله نیب قدم باسه دی. یاشی آلتیمیش بیشدن اؤتگن،انچه تیتک. قیزی نینگ التماسینی بجرگن بؤلیب حاولیده پیدا بؤلدی.
- سلام آته جان کیلینگ. یخشی کیلدیزمی؟ نبیره یزهم«بووه - بووه»- قیلب سیزنی قیچقیره یپتی.
- وعلیکم! بیرارجایگه بارماقچیمیسن بالم،- یوزیده کولگی یوگیرگن بیرقیافه ده،-کؤپ قالیب کیتمــَیســَــنمی اؤزی؟ مینینگ هم قیله دیغان إیشلریم بیرعالم .چقان-چقان باریب کیله قال وقتنی اؤتکزمسدن قیزیم.
- بوگون باله لرباغچه سیده«آنه لرکونی» بیره م قیلینه دی. باریشیم شرط.إیککی قیزیمنی باغچه(باله لراویی)گه آلیب باریب قؤیه من. باریب کیلیشمگچه آته جان نبیره نگیزگه قره ب، اویــیمگه سایه- پنه بؤلیب توره سیز.
- کویاوینگ قی یرده ؟- کیپریکلرینی پیر- پیرله تیب،مینغیرله گنچه ،- سؤره دی آته سی.
- اولرککلیک اوریشتیریشگه کیتــبیدیلر.
- قچن کیله دی؟ مینی خبر قیمه گنیگه قره- یه، کویاو دیگنی یاو بؤله دی - ده!
- شو کویاویسز بیلن هیچ هم چیقیشه آلمه دیدیز- ده آته.
- قؤی اؤشه نینگنی بیـــکــه. تیلیمنی قیچیتمه گین.اؤشه نینگنی ایسله سم ایلکه ساچیم
سیخ بــــــــؤلـــه دی.
- ایرته لبکی چاینی إیچدیزمی آته جان؟- دیب سؤره دی قیزی.
- یؤق هلی قیزیم!
آی بیکه دستورخوان تؤشب،بیرچاینک چای،تؤرته تخمنی قاوریب،اته سی نینگ آلدیگه
کیلــــتیریب قـــــؤیــدی.
بیکه إیشلرینی بیتیردی.سؤنگ ایمیزیکلی باله سگه کؤکره ک بیردی.سوتدن تؤیگن چقه لاق اویقوگه کیتدی. وقت هم الــله محل بؤلیب قالگن. بیکه کیئینیب،شاشه- پیشه تدبیرگه اشتراک قیلگنی«خیرآته جان»-دیه اوییدن چیقدی .
اوسته مؤمین بیرآتیم ناسینی تیلی نینگ آستیگه تشله دی. چوه لگن سلـــله سینی قئتیب اؤره دی. ایرته لبکی چاینی إیچیب،دستورخواننی أیغیشتیریب،شکرانه لیک دعاسینی اؤقیب یوزیگه قــــؤل تــــــارتـــدی.
اوسته ایشیتیلر-ایشیتیلمس غؤنغلله گن آوازده یاشلیگیده اؤرگنگن قؤشیغینی ائتر،حویلی ایوانی بؤیلب آدیمله ماقده ایدی...اویگه کیردی.بیشیگده یاتگن چقه لاققه بیرتیکلیب،بؤشه گن قؤلباغـینی قاتیریب قؤیدی.آغزیدن توشه یازگن ایمیزه کنی هم آغریگه بیردی. بؤیچن،ســــؤرّ یگن اوسته مؤمین ایلکه سینی قیسییب بوساخه هتله گچ،ایشیک زلفینیگه آسیلگن قولفنی آلیب،چقه لاق اوستیدن ایشیکنی قوفله دی. إیشانچ حاصل قیلیش اوچون زنجیرینی شیقیرده تیب تیکشیریب هم کؤردی.اینه غه نینلیک بیلن آشخانه ده گی اؤتتیزته چه تخمنی اوه ئلب خلته چه گه سالدی.اوروش اوچون باقیب قؤئیلگن و«اؤیلنمه گن»خؤرازنی-ده، قؤقؤرله تیب،آیاغیدن باغلب قؤلتیققه اوردی وسیکین حاولی دروازه سینی تشقریدن قوفلب، جفتکنی راستله دی. بواطرافلرده تورگیسی کیلمی،تؤغری تکسی اوشلب،«قیده سن قیشلاغیم»- دیب قؤشنی ولایت تامان یؤل آلدی.
آی بیکه اوچ-تؤرت ساعت آره سیده تدبیردن بؤشب،باله سیدن خبرآلگنی اوییگه قیئتیب کیلدی .قره سه کی،اوی ایشیگی تشقریدن قوفلاق.هیجان باسگن بیراحوالده ،یوگوره باریب قؤشنسی نینگ اوییدن دیوارآشه حاولیسیگه کیردی. حیرت یاقه سینی اوشلب:
- نیمه بؤلدی ایکن؟ آته،ته،آتــه!- سیسینی بلندله تیب ینه،- آتــــــــــه!! یاکی،سه لقینله گنی تشنابگه کیردیمی ایکن-هه ؟- دیب بلند قیچقیردی.
همّه یاق سو سیپگنده ی.هیچکیمدن سیس چیقمه دی . بیکه غیزیلله ب چقه لاغی یاتگن خانه گه قره ب یوگوردی.ایشیک قولف.هارغین،چرچاق وبؤغیلگن بیرآوازده باله أیغله یپتدی. بــیــــکه ایشیکنی آچیب خانه گه کیرگچ،باره توریب،أیغلب سوله گی قورگن چقه لاغینی بغریگه باسدی.او باله نینگ کؤزیاشلرینی اریتیب،قؤینیده گی باله سینی کؤترگنچه حاولیگه چیقدی. نیمه یوزبیرگنینی بیلمَی حیران.هوپیققنچه تیوره ک- تاشنی کوزه تیب چیقدی.آشخانه گه کیردی. تخملر یؤق.کتکده گی پهلوان خؤراز هم غایب بؤلگن.
آی بیکه چقه لاغینی اؤرگکلب،تؤغری ینه باغچه گه باردی. إیککی قیزچه سینی بو یردن آلیب،اؤزی بیلن ایرگشتیریب،بندرگه باردی.هیچ کیمگه سیربیرمسدن تکسی آلیب یان شهرگه جـــؤنـــب کیــــتدی.
یؤل سیرقتناو،مؤترلرآقیمی کتته.غوغولب اؤتگنی اؤتگن.موترده اوچ باله سی هم ناتینچ؛ اولراوخلب کیته یه پکن ایدی...اولرنی آویته یاتیب : «آه تینگریم! نی کونگه قالدیم! بوبیرشرمنده لیک ایمسمی؟ باله لرنینگ آته سیگه نیمه جواب بیره من.خؤرازنی سؤره ب قالسه لرچی،شؤریم قوریدی...»- دیگن اؤیلرنی بیر- بیرخیالدن اؤتگردی بیکه. بیرارساعت اؤتر- اؤتمس بیکه کؤزله گن شهریگه باریب توشدی. بـیــــردن آته سی یه شب تورگن حاولیگه قره ب بوریلدی.إیککی چقیریم یؤل یوریب اؤنگه قه ئریلدی. اوزوم پیشیغی.کؤزنی قه مشتیرگودیک،تورلی- تومن،شاده-شاده میوه لردرختلرنی بیزه ب تورگن. إیسیقدن سقله نیش اوچون بارتریک جان اؤزینی سایه- سلقینلرگه آلیشگن.بیکه حاولیگه کیریب باردی. پسیــته گورجی(کیچکینه إیت)خودّی ته نیگندیک،چاو- چاولب،سیلکیلله گن دومینی لیککیله تیب توردی. بیـــــکه إیککی خانه گه هم بؤینینی چؤزیب قره ب کؤردی.بیرآق،آته سیاوییده ایمس. اپتیدن او آدم خؤراز وتخملرنی شهرده پوللب یوریپدی.
آی بیکه نیمه قیلریننی بیلمه دی. بیردن باریب برنده تاقچه سیده قؤیئیلگن تیکو ماشینه سینی کتته شفتالوگل رومالگه اؤره ب آلیب آرقه سیگه قیتدی. بیرقؤلیده آغیرگینه ماشین،إیککینچی قؤلیده آلتی آیلیک چقه لاغی. دم ماشیننی کؤتریب بیرجایگه آلیب باریب قؤیه دی،دم إیککی قیزچه سینی قؤللریدن اوشلب یتکله یدی. بواحوالنی بیرآو بیلگنی هم یؤق.
باشیده رومال،بؤیی پستراق،کؤزلری کتته-کتته،کؤکره کلری تؤلیشگن،قؤنغیرجینگلک ساچلی آی بیکه کولسه کولگیده ی،إیغله سه أیغله گوده ی بیر احوالده ایدی. بوتون فکری ایرته راق اوییگه یتیب آلیش؛بؤلگن احوالدن یاتیغی بیلن ایرینی خبردارقیلیش. کتته راق جنجل کؤتریلیشدن خــتواطــرده او.
آی بیکه شهرگه کیلیب،ینه تکسی توتیب اوییگه قیتیب کیلدی. هاریب،تالیب،اوزاق منزل باسیب کیلگن آی بیکه اوییگه کیره ارکن،اوّلیگه هوؤاس تارتیب أیغله دی...
تورموش اؤرتاغی نینگ کیلروقتی هم یقینلشگن.اوقنده ی کیفیتده اویگه قه ئتیشی معلوم ایمس. کیم بیله دی،ایری ککلیک اوروشیده یوتدیمی،یاکی یوتقه زدیمی؟ گروانی بای بیرگن بؤلسه،کیچه بوحاولیده قیامت قایم بؤلدی،دیویرینگ.
شامقرون سیف الله حاولیسیگه کیرارکن،عادتده گی دیک اویگه کیرمسدن تؤغری خؤرازینی کؤریشگه باردی.کؤرسه کی،خؤراز جاییده ایمس. هاولیقیب:
- خاتین- خاتین!- یؤقاری آوازده وهمه لی بیرکؤرینیشده،- خؤرازقنی ؟ بوگون دان- دون بیریب قره دینگمی اؤزی؟!-دیدی ایری غضبی تاشیب.
بیکه دن سیس چیقمه دی.قیزه لاقلرآته-آته لب،اؤیناقله شیب سیف الله نینگ قؤچاغیگه اؤزلرینی آتماقچی بؤلدیلر. سیف الله باله لرگه پروا قیلمسدن،تال یپراغی دیک تتیره ب تورگن خاتینیگه سَپچیب،سیندن سؤره یپمن! قنی خؤراز قنی؟- اچّیق غضب بیلن خاتینینی بیرإیککی دیوارگه اوریب سیلکیدی ،- سیندن سؤره یپمن؟ تیلینگ إیچینگه توشیب کیتگنمی گپیردیمن،گپیر!
بـیـــکه کؤزیاشلرینی سیزدیرمسلیک اوچون یوزلریگه توتیب تورگن قؤللرینی زؤرغه توشیردی- ده،لبلرینی جفتلب :
- خؤخؤخؤخوررراززنی آتم،- دیدی یو،گپلرینی ائتیب اولگورمسدن جاییده هوشیدن کیتیب أیقیلدی.قیزه لاقلرآنه-آنه،- دئیشیب اوزه له یاتگن بیکه نینگ قوچاغیگه اؤزلرینی تشله دیلر...
یر- کؤک جای بیرمه گندیک سیف الله اوییدن چیقیب کیتدی...
بیکه«سیف الله نینگ إیشی قاضیگه توشیبدی»- دیگن گپدن ایرته سی خبر تاپدی.