انتالوژی
(۴)
اورخون بیتیگی سلسله سیدن
کولتیگین بیتیگی
اوشبو بیتیک تورک خاقانی ایلتریش خان نینگ کیچیک اؤغلی کولتیگین سَغه نسیده بیتیب
قالدیریگندیر.شهزاده کولتیکین ۷۳۰- ینچی میلادی أیلی وفات ایتگن بؤلیب،قبرتاشی ایسه،۷۳۱
- ینچی أیلی اؤرنتیلگن. بیتیک تاشده گی واقعه لرکولتگین نینگ اکه سی بیلگا خاقان تیلیدن
حکایه قیلینه دی.اثر کولتیگین نینگ جیه نی یؤلوغ تیگین قلمیگه منسوبدور.توزیلیشیگه
کؤره،بیتیک إیککی قسمدن عبارت بؤلیب،بیرینچی کیچیک یازوّ ۱۱۰مصرع، إیککینچی
کتته یازوّ ۴۲۸مصرعنی اؤز ایچیگه آله دی .کیچیک یازوّ نینگ بیرینچی قسمیده کولتیگین
نینگ اؤز اولادلریگه، بیکلرگه مراجعتی بیریلگن. بیتیکده سؤزتورک دولتی نینگ چگره لری
خصوصیده هم باره دی. بیتیک نینگ إیککینچی قسمیده بیلگا خاقان نینگ اجدادلری حقیده
معلومات هم بیریلگندیر.شو نینگدیک، بیتیکده کولتیگین نینگ بهادرلیگی،حربی یوریشلری،
وفاتی ومرثیه لری ثبت ایتیلگن. اثرنینگ هرایککی قسمی هم کؤک تنگریگه تاپینیش روحی
بیلگن باشلنگن.کولتیگین بیتیگیده تبغچلرنینگ تورکلرگه قرشی هجومی هم قاره لندی .
کولتیگین بیتیگیدن پرچه لر
تنگری تاغ ،تنگریدن بؤلگن
تورک بیلگا قاغان بو یرگه اؤلتیردیم .
سؤزیمنی توگَل ایشیتگیل.
آغه یو اینیملر، اؤغلانیم
بیرلشگن اولوسیم، بودونیم(خلق)
اؤنگده گی شد اره بیکلر
سؤلده گی ترقت بویروق بیگلر،
اؤتوز
تؤقوز اؤغوز بیکلری، بودونی
بوسؤزیمنی یخشیلب ایشیت،
قتتیقله تینگله .
إیلگری تا قیش چیقیشگچه،
اؤنگدن تا کون اؤرته سیگچه،
سؤلدن تون اؤرته سیگچه.
اونینگ إیچیده گی بودون منگه بؤی سؤنور.
انچه بودون کؤپ ایتتیم
اول بوزوغی یؤق تورک قاغان،
اؤتیکن چؤلیده بؤلؤورسه،یلگه بونگ یؤق.
إلگری شنتونگ تیکیسلیگیده عسکر تاردیم،
دینگیزگه کیچیک تیگمه دیم.
اؤنگده«تؤقوزارسلانگه» عسکر تاردیم.
توپوتگه کیچیک تیگمه دیم.
آرقه گه إینجو دریاسینی کیچسه،
تیمور قاپیققه عسکر تارتدیم.
بونچه یرگه عسکر یوریتتدیم،
اؤتوکن یریکه یخشی باشلیق یؤق ایمیش،
یل توتسک ایتوکن یری ساز ایمیش.
بو یرده اؤلتوروب،
تبغچ بودّی بیرله توز تاتتیم.
آلتین ، کؤموش، غلله، أپک،
قیغولنمی انچه بیرور،
تبغچ بودون سؤزی کوچوک،
اوغوزی یومشاق ایرمیش.
...............................
تورک بودونینی بیرلشتیریب،
یل توتوشماقینگیزنی بونده اوردوم.
ینگلیشیب، پرچه لنیگیزنی،
ینه بونده یوردوم.
..........................
کول تیگین اؤلگنده،
قیرق یتتی یاشده ایدی.
تش مونچه... ... نقش چی،
تویوغین ایلتبر کیلتیردی .
کولتین بیتیگی ده کتته وکیچیک یازوّلرعالم نینگ یره لیشی بیلن باشلنگن.انه شو تامانی بیلن
بو بیتیگ بیلگا خاقان بیتیگیدن فرقلنه دی.خاطره تیپیده گی بوشعری داستانلراؤزدوریدن انیق
فاکت ومعلوماتلرنی هم بیریشگه خذمت قیله دی .