بیر سؤراقّه جواب
 >>>>>>>>>>

( سلام، إیلیق تیلکلر بیلن) ینگی أیل و بهار قوتلویدن سؤنگ، حرمتلی اؤقووچیلریمیزدن همایون ندیم بیزگه مراجعت قیلیب شونده ی سوال یؤللببتی: 

 هه، تؤغری ائته سیز. اؤزبیکستان علم - فنیدن آذوقله نیب؛ عین پئیتده عالملرینی یامانلب، نان کؤرلیک قیلیب یورگنلرنی بیله من. 40 أیلدن بویان کتابلر یازیب، همان اؤزبیکچه سوادی چیقمه گن کذا- کذالرگه نیمه دیئیش ممکن؟ اؤشه قاره خلقیمیزنینگ تیلیدن باشقه هیچ نرسه یؤق بیزده اخیر. نیمه میزگه گیرده یه میز؟ میلی...

 اگر اؤشه« بو قاله بیرسه نیمه؟!»- دیب دغدغه قیلگن استاذنینگ اؤزبیک تیلیدن بیر زرّه معلوماتی بؤلگنده ایدی بونده ی دیمسدی. سیز لرده بونقه استاذلر آز ایمس افسوس. ایندی بیواسطه سوالینگیزگه کیلسک. 
« قاله بیرسه» نیمه دیگه نی اؤزی؟ 
بو سؤزنی اطرافیلیچه توشونتیریش کیره ک بؤلسه، احتمال 1000 بیتلیک بیر کتابگه سیغمس. زیرا، بونگه تیلشناسلیک نینگ تورلی ترماقلریدن کؤز سالیب، اونی تحلیل قیلیش ممکن. مین ایسه برچه گه توشونرلی قیلیب یازیشگه حرکت قیله من.
 سؤز تورکومی بؤئیچه آلیب قره یدیگن بؤلسک، « قاله بیرسه» مستقل بؤلمه گن سؤز تورکومیگه کیره دی. انیق راق ائتسک، « قاله بیرسه» مودل سؤز تورکومیگه کیره دی.

خوش مودل سؤز نیمه اؤزی؟
 لغوی معناسینی بیر قدر یؤقاتگن، سؤزلاووچی نینگ بیلدیرگن فکریگه قؤشیمچه مناسبتنی افاده لاووچی سؤزلرگه مودل سؤز دیئیله دی. باشقچه ائتگنده بیان قیلینه یاتگن فکرگه سؤزلاووچی نینگ إیشانچ، گمان، قوانچ، اچینیش، کیسه تیش، پیچینگ، افسوسله نیش مناسبتینی بیلدیره دی. یاکه فکرنینگ ترتیبینی، خلاصه سینی، ینه فکرنینگ دلیلله نیشینی انگله تگن سؤزلر مودل حاسبلنه دی. مثلن، چمه سی، طبیعی، در حقیقت، چیندن هم، قاله بیرسه، احتمال، سؤزسیز، اتّنگ، افتیدن، شیکیللی، چینه کم، دیمک، اؤکینچلر بؤلسین، یؤق، میلی، چاغی، گؤرگه، تؤغریسی، آچیغی، تؤغری راغی، اؤز- اؤزیدن، دیئلیک، آله یلیک، ائته یلیک، کیلینگ، قؤیئنگ، إیش قیلیب، بارینگ که، بیر بیر، بار- یؤق، هه- یؤق، ایمیش و باشقه لر.
 شونی هم ایسده توتیش کیره ک که، مودل سؤزلر گپ بؤلکلری بیلن مناسبت کیریشمه یدی. فقط گینه، نطق سؤزلاووچی نینگ فکرینی تصدیقله یدی، کوچیتیره دی و شونگه اؤخشش تورلی حس-هیجان بیلدیرووچی معنالرنی قؤشیمچه صفتیده افاده ایته دی.
 بوندن تشقری« قاله بیرسه» سؤزی سینتکتیک تاماندن کیریش سؤز سنه له دی. کیریش سؤز صفتیده هم « قاله بیرسه»یوقاریده ائتگه نیمیز معنالرینی افاده لب کیله دی. بو سؤزنی إیشلتمه سه هم گپده بیرار بیر اؤزگریش سیه مه یدی. شونیسی بارکه، مودل سؤزلر جمله دن« قاله بیرسه» نظقنی رنگین قیله دی. سؤزلاووچی فکرلرینی أیغیب، شکللنتیریش فرصت بیره دی. نطق نینگ تاثیرینی آشیره دی.
 شونینگدیک، « قاله بیرسه» سؤزی صاف اؤزبیکچه یسه لگن اؤز سؤز بؤلیب، بیرارته تورکی تیللرده اوچره مه یدی. چیندن هم بو سؤز قؤشمه، ساده و مرکب گپلرده نطق تاوله نیشینی تامیله یدی.
اؤزبیک تیلیده گ مودل سؤزلرنینگ سانی انچه گه یته دی.
 بونی دری/فارسیگه ترجمه قیلسنگیز« علاوه بیر اینکه»، « گذشته از این»- دیب اؤگیرسه بؤله دی. عین پئتده « قاله بیرسه» سؤزی فکرنینگ دلیلله نیشینی افاده ایته دی. یعنی نطق دوامیده گی فکرلر ائتیب، اؤتیلگن فکرلر بیلن چمبرچس باغلیق ایکه نینی بیلدیره دی.