| تبليغات | X |
بیلدیریش
حرمتلی تیلداشلر
اؤزبیک تیلینی اؤرگنیلیک درسی نینگ نبوتده گی
ینگی(۱۵) سانینی منه بو آدرسدن اؤقیب آلینگ:
قؤتیرلیک دولت کیپتاننی کیم ته نیدی؟
بیراوغان ضیالی کیشی سی نینگ انــتــیرنــیــت صحیفه لریدن بیریده ائتگن منه بوسؤزلری : «مین افغان لیگیمدن اویله من،اجدادلریم نینگ قیلگن ظلملری اوچون(اؤزبیکلردن)،کیچیریم سؤره ییمن»- دیگن گپلری مینی چقوراؤیگه تالدیردی.معاوم بؤله دی کی،بیز نه کیچریملی آدملرمیز،نه- ده،اؤزتاریخمیزنی بیلگــــــوچی مسولیتلی انسانلرمیز.گپ انه شولر اطرافده.
تاریخ نینگ آق وقاره داغلری اوستیدن کیمیده،بدیعی حکم چقیریش نینگ پیتی یتدی. بوحکمنی کیم چیقره دی؟- طبعی کی اؤزبیک ضیالیلری وقلمکشلری.جهان تاریخیده ظلم وتجاوزنی فـاش قیلیوچی یوزلب بدیعی اثرلریره تیلگدیر.کمینه کؤپدن بیری اؤزبیکلرنینگ اولوغ قهرمانی دولت کیپتان حقیده رمانمی یاکی درمـــه یازییش باره سیده اؤیلب کیله من.بومساله تاریخی واقعه بؤلگنی اوچون یازووچیگه کؤپراق کانکریت فکتــلرکیره ک ایمسمی؟
تؤغریسینی ایته ی،شوجاییگه کیلگنده قلم یورمی قالدی.زیرا،دولت کیپتان کیم؟ اوقچان یه شب اؤتگن؟ نیمه گه وکیمگه قرشی عصیان کؤتردی؟- سواللریگه جواب تاپه آلمی،معلوماتسیزلیگ اؤپقانیگه(گرداب) توشویب قالدیم.
اؤزیم نینگ چمه کی معلوماتلریم مساله نی تؤله – تؤکیس یاریتیشده یترلی ایمسدی. انتیرنیت اوقیانیگه(اوقیانوس)شونغیب کیته من. بوباره ده توزیکراق معلوماتنی قؤلگه کیریته آلمسلیکدن چقوراظطرابگه توشـــــــه من.
ایندی بلکی،اؤزیمیز نینگ محللی یازووچیلریمیزمقاله لریدن،پیچاقـــقه إیلینگودیک معلومات تاپــــــیلرمی ؟- دیه اؤزیمنی اویته من.
تاپگنیم- محترم محمّد کاظم امینی ودوکتور فیض الله ایماقلرنینگ کپترنینگ قناتیدیک،قیــــــد ومعلوماتلری بؤلدی.هرإیککله سیدن برماققه إیلینگودیک،اطلاعاتگه ایگه بؤله آلمه دیم.هرإیککله سی نینگ گپلری مرحوم تنیقلی کویچی ایشان رمضان نینگ قؤشیقلریدن نریگه اؤته آلمه گن. ینه چقوراؤیگه تاله من،نخات کی،بیزنینگ عالم وقلمکشلریمیزعادی کؤپئــتیریش(ضرب)ایئریش(منفی) وقؤشیش(جمع)عمالیاتینی بیلمیدی،- دیب(سنه نی انیقلش معناسیده). بلکی باشقه قلمکشلر هم اول- بول گپلرنی یازیب قؤیگندیر؟ دیب امید قیله من. هرحالده،تشــنه لیگنی قانـــدیرووچی معلوماتلراؤرنی،افسوسکی،همان بؤش توریبدی.«هرکون اوغان یامان،بیزگه ظلم قیله دی»- دیگوچیلر،شونچه أیلدن بیری نخات کی،دولت کیـــپتاندیک بیرمللی قهرمان حقیده بار- یؤغی تؤرته گینه تؤغریراق جمله توزیب،انیق معلومات بیره آلمه سه لر؟
گپ شونده کی،اؤزبیکلراؤزاؤتمیشی بیلن فخرله نیب کیله دیلر.خلقیمیزآلدیده تیزچؤکیب،حمد وثنالرائتسک هنوزکم.خلقــده عیب یؤق.همّه عیب اؤزیمیزده.اؤزبیک خلقی حتا، بلا- قضالرگه قرشی هم یککه بیراؤزلری کؤره شیب کیلماقده.
ایندی اؤزبیک خلقیگه بیرإیککی آغیز یوره ک دردی:
بیزاؤزی روشنفکرلیک مسولیتینی حس ایته میزمی ؟ بیلیب قؤینگینگیزکی،بیزضیالیلرقوروق آووتماقده میز- سیزلرنی(اؤزبیک) کؤتره میز،دیب . تؤغراغی الده ماقده میزسیزنی.اگربیزضیالیلرگه:«سیزتؤرگه اؤتینگ فلان صاحب،مهمان بؤلینگ عالم وشاعریمیز»- دیمه سنگیز،عزّت کؤرستمه سنگیزاؤشه کونی "آسمان اوزولیب یرگه توشه دی". ادشمنگ اؤزبیک نینگ قوروق مقــتنچاقلری بیزروشنفکرلربؤله میز. ینه، دولت کیپتان حقیده گی معلوماتسیزلیگیمیز مساله سینی دوام بیره من.خؤش،نیمه گه مونچه شاعر، یازوچی،عالم وودانشمندلریمیز،إیککی آعیزفکـــتــنی إججه لب ائتیشگه قــُربلری یـــــــتمــــه یپـــــــدی(دولت کپتانگه باغیلق بؤلگن درجه ده)؟ نیمه سی قیین؟ باشقه بیرگپ شونده کی،جهان تمدنی نینگ إیلغارضیالیلری بؤلگن.اولرحقیقی یؤل باشلاوچی بؤلیشگنلر. بـــیزچی؟ بیزهیچ نرسه اؤقیمسدن،اؤرگنمسدن،بیلمه سدن اولوغ خلق نینگ دردیگه درمان بؤله آلمی میز البتته. بونی تن آلیش کیره ک.دولت کیپتان حقیده تؤرته جؤیه لی جمله یازه آلـــــــــمه گـنیمـــیزدیک.
ینه ضیالی قتلم بیلن باغلیق بیرمساله بوگون اؤزبیک نینگ گؤزه ل شعریتی،بدیعی تفککری،قؤشیق- صنعتی،رمان،درمه سی اویاقده تورسین،سیلابدن جبرچیککنلرنینگ کیم حالینی سؤره یدی؟ دولت بوخصوصده جان کویدیرمس ایکن.کیزی کیلگنده شونی هم ائتیب اؤتیش،جایزکی،بیرگروه عزیزویبلاگچیلریمیزجبرلنگنلرگه یاردم أیغیش بؤییچه،عجایب سعی- حرکت باشه دیلر. بونی باشقه تیلداشلریمیزهم خوشقرشیله دیلر.تحسینگه لایق إیش بؤلدی. بونی قؤللب قوتلش لازم البتته.اولراؤزمللتیگه کتته فایده کیلتیرماقده لر.تشبّثکاریاشلرگه رحمتلرائتیش کیره ک.إیش قیلیب کیله جگیمیزشو یاش اولاد قؤلیده یشنب تورسین. بیرآزچیکینیش بؤلدی.
دولت کیپتان حقیده انیق وتینیق معلوماتلرنی بیریشگه قچان باشله یمیز؟ بویوک قهرمانیمیزنینگ زمانداشلری،یقینلری،جان- جگرلریدن علم وایجاد اوچون کیره ک بؤلگن مهم معلوماتلرنی قچان یازیب آله میز؟ زمان شدت بیلن اؤتیب بارماقده.ینه بیرنیچه أیلدن کیین،موجود واسطه لردن هم اوزیلیب قاله میز.حیات شونقه.
عزیز فاریاب ضیالیلری! سیزنینگ قره ماغینگیزده بؤلگنی اوچون دولت کیپتاندیک مللی قهرمانینگیزنی اونوتمنگ.بوذاتنی سیوینگ. یان دفتری توتیب،بیلگنلرینگیزنی یازیب باره ویرینگ. بیرکونی شاید،اؤزبیک تاریخی نینگ بوکیچمیشنامه سینی هم یازگوچی بیرمرد مـــــــیـــــدان تاـــــپیــــــــلر.
غلام محمّد میمنه گی مزاری باشیده
نقــّاش آته!
مخمس
بیراجازه تـــــــلرادب،ساغــینچ سلامیم بـیــلدیره ی،
غایـــبانه قبرینگ اوزره مونــگ (۱)نوالردن قــوره ی!
اوشبواؤزبیکنامه نی قاشینگده بیر- بیر یازغیره ی(۲)،
زارائــــتیب سؤزلریم،جانـــــیم باریـــچه قیچـــقیره ی.
دردسیز،بیتگن سؤقیر(۳)کؤزلــرینی تاکی یاغـدیـــــره ی.
کیـپریگینگ یالقـین(۴)ساچــیب صنعـتنی قیلدینگ ابتدا،
جان تامیب برماقلرینگدن اون(۵)سالیب،قیلدی دی ندا:
بوهـــنرگه باش ایگـــــیب،منگو قیـــــــلینگلر التـجا!
چونکی،هــــربیررنگیـــده سیرلی توگیــلگـن انــــتـها،
سورمه ینگلیغ حسلرینگنی إیککی کؤزیمگه سوره ی.
بیربــؤلی لیک اؤزبیـگیم دیب،ایلگه کیم آچسه قوچاغ،
ایـــتـلریگه(۶)توزتیقیب،بغریگه قـؤیـگی ینـگــی داغ،
پاره-پاره یورتــنی قــَـشقیرلر(۷)ته لب،قیــلدی اداغ،
تیل کیتیب،داستان کیتیب،ارمان کیتیب-ده(۸)،کیتدی باغ.
آنــه تورکستان یوزین مین قیسی کؤزگـوده(۹)کــؤره ی.
تولپاریم(۱۰)مودرب(1۱)أیـقیلدی،اؤتمیــشیـم بؤلدی زوال،
کیمنی کؤرمنگ بیر- بیریگه خام تلاش،یاوز(1۲)،ملال،
تؤقـــــــسان آلتی اورغوغنی تینگ توتـیش اصلا محال،
ســـــوت بیلن کیرگن قیلیـق،جاندن اریلماغی(1۳)سوال؟
قیــــــسی بیر کهنه مزاراوستـیـده أیـغـلب اؤلــتوره ی؟
بوشکــــــایت نامه نی کیم قنــــــچه ائتسم کم دیــدیـــــم،
سؤزتوغیلمس،آنــــــگ یوکـــــسلمس بلا،پی هم دیدیم!
بارلیغیینگنی مللتیم،توشوکونلیگــــــیمدن(1۴)غم دیـدیم،
کیچیراؤغلانیـــــنگنی،گرشمشاد قــــــــدینـگ خم دیـدیم،
چین قلمکشــــــدیک فکرکینگــــــلیکلریده آت سوره ی.
۱.غم
۲.بیان قیلماق،حکایه قیلماق،
۳.بیتیب کیتگن کؤز،بوتاو،
۴.یانه یاتگن نرسه دن کؤتریلوچی اؤت ،النگه،
۵.تاووش،سیس،
۶.گوشت،
۷.بؤری،
۸.هم،
۹.کؤزگو،
۱۰.ذاتلی آت،
۱۱.بی خاسدن أیقیلیب توشماق،
1۲.دشمن،یات، بیگانه،
1۳.تازه بؤلماق،اریتماق واریق سؤزی بیلن اؤزه کداش،
1۴.مأیوسلیک،ناامیدلیک،
بیلدیریش
حرمتلی تیلداشلر
اؤزبیک تیلینی اؤرگنیلیک درسی نینگ نبوتده گی
ینگی(۱۴) سانینی منه بو آدرسدن اؤقیب آلینگ:
تاریخی حکایه
خان آییم
یازکونلری نینگ تفتیدن ایندیگینه سراب کؤککه اؤرله یاتگن کیزلرایدی.غیر-غیرایسه یاتگن شمال اوزاق- یقیندن الـله قیسی خبرلردرگینی کیلتیریب تورگنده ی.غم- قیغوگه یؤل یؤق. کاروانلرتویه لرده یوکلنگن توز،غلله،تیری،بوغدای وباشقه لرنی کیلتیریب آمبارلرگه تختله یاتگن کیزلر.آدملر آت-اره وه،ایشک،قــَچیرلرده بازارلشگنی شهرگه کیریب کیله دیلر. بازارچیلرنینگ تیاقــــــلریدن کؤرتریله یاتگن چنگلر تارباره قویوقـله شیب بارماقـــــده ایــدی.جرچی کیلگـــوسی جمعه کونی اؤتکزیله جک اؤینلرنی بازارچیلرگه،یؤقاری تاووشده یتگزیب توریبدی.
بیلدیریش
حرمتلی تیلداشلر
اؤزبیک تیلینی اؤرگنیلیک درسی نینگ نبوتده گی
ینگی(۱۳) سانینی منه بو آدرسدن اؤقیب آلینگ:
"سوزوان"سؤزی نینگ کیلیب چیقیشی
اؤزبیک آغزه کی ادبیّاتی نینگ بوژنری فقـــط گینه،افغانستانــــده یشب کیله یاتگن اؤزبیکــــلرگه تیگیشلیدیر. باشقه تورکی خلقلرفلکولوریده سوزوان اتمه سی اوچره میـــدی.شو نینگ اوچون بو سؤزباشقه تورکی تیللرلغتیگه کیریتیلمه گن وعلمی تیکشیریلمه گن.سؤز صنعتی نینگ بوشکلی اؤزیگه خاص خصوصیتگه ایگه، بوعلیحده مساله.«سوزوان»سؤزی نینگ معنا وایتمالوژیسینی انیقلشدن آلدین، تورکی خلقلرآغره گی ادبــیّـاتــیده ،اسلامگچه موجـــو بؤلگن ائریم ادبی ژنراتمه لرینی کیلتیره میز. قوییده اؤقی یاتگنیگیز اتمه لرنی إیلک بارعلامه محمودکاشغری اؤزی نینگ«دیوان الغات الترک»اثریده تیلگه آله دی.
همّه سی تیلدن باشلنه دی
وه که اؤلمکدین بورون اؤزحالیمه ماتم توتی
علیشیر نوایی
اؤزبیک نینگ بونده ی بخت قرا بؤلیب قالیشیگه کیم عیبدار؟
بومساله ده هرکیم نینگ اؤزخلاصه سی ،گپ- سؤزی بارالبتـــــته. بونگه بـــــــیرآو،اؤزبـــیک روشنفکرلری عیبداردیسه،باشقه لری اؤزبیک سیاستچیلری عیبدار دیب ائتیشلری ممکن. عـــــین مساله ده اوچینچی،تؤرتینچی و...قره شلرهم بؤلیشی طبعی حال.لیکین،نیمه بؤلگنده هم شونی تن آلیب ائتیش لازم کی،اؤزبیک نینگ(اوغانستان)ذهـنـیتـیده معرفـتــدن(علم ومطالعه)دن قاچیــــش، اؤزی بیلرچیلیک،من- منلیک،کتته یب اؤزیدن کیتش کبی عللتلری چقورإیلدیزآتگـــندیر.اؤزبیک ضیالیلری نینگ ۹۰% ،اصلا،اؤزبیک نینگ تیلی،ادب،صنعت ومدنیتی بیلن إیشلری یــؤق.
قیغوداشلیک
(تعزیه نامه)
محترم خیری صاحب
عزیز آنه نگیزنینگ وفات قیلگنینی ایشیتیب
.چقور قیغوگه باتدیم
شومناسبت بیلن اولا،سیزگه قاله ویرسه بوتون خیریلرعایله سیگه
اؤزقیغوداشلیگیمنی بیلدیره من.سیزگه ومرحوم نینگ برچه فرزندلریگه
.
اوزون عمر،صبر- طاقت تیلیمنحرمت بیلن ذ.یشانچ
بیلدیریش
حرمتلی تیلداشلر
اؤزبیک تیلینی اؤرگنیلیک درسی نینگ نبوتده گی
ینگی(۱۲) سانینی منه بو آدرسدن اؤقیب آلینگ:
اؤزبـــیــک دنــیاوی ادبــیّاتی
صبوردین یخشی یؤقتور پیشه قیلسم،
بو یؤلده صبر یؤقتور اندیشه قیلسم.
خوارزمی
مقاله نی بی بی سی اؤزبیک خذمتیدن اؤقینگ
حکایـــه ذ.إیشانچ
بــالــــه
بوآدم بیلن أیگرمه سککیز أیل بورون اوچره شگنینی آته نظر شونده ی گپریب بیرگن ایدی : شهرسرایــلردن بیریده اؤتاق آلیب بـــــیراؤزیم یشردم.تون- کون موترلرنیــــنگ غــَر-غورسالیب اؤتیشی اویقومنی بوزردی. بیرهــــــــفته اؤتیب بوشاوقینگه عادتــلندیم.هریاقدن کیلگن سرایده گی مسافرلرنینگ طرفه قیافه سی کؤزیمگه خونیک کؤرینیب کیتدی.
ادبـــی نقـــــــد
(۲)
آلدینگی صحبتــــــلریمیزده کیکسه ادیب وشاعرمتین اندخویی نیــــنگ پـــــورتریـتــــیدن چیزگیلر بیردیک.اؤقیگنینگیزاؤشه مقاله ده،سیزایجــــادکارنینگ باسیب اؤتــــگن یؤلی،انسانی خصلتــلری ومحنتکشلیگی حقیده قیسقه بؤلسه- ده،بیرقدرتـــــــــصورگه ایگه بؤلدینگیز.شونی علیحده ائــتیـب اؤتیش کیره کی،متین اند خویی افغانستان اؤزبیکلری آره سیده معرفــت یایــیشگــــه،شعری،ادبی تجربه ومعــــــلوماتلرنی بـــهم کؤریشگه پیشقدملردن بؤلیب کیلماقده.
