ذ.إیشانچ
ظهیرالدین محمد بابر
۱۴۸۳- ۱۵۳۰
بیرآزآلدینراق،«وقایع»نی(اوچینچی مرته)جوده سینچیکلب اؤقیب توگتگن ایدیم.بوگل اوشبوشاه اثرنی،عینن،تیل نقطه ی نظریدن مطالعه قیگنمن.اثرنی اؤقیش جریانیده اولوغ ذاتنینگ توغیلرکونی مناسبتی بیلن ینگی گپلرنی ائته من،-دیگن بیرخیالنی کؤنگلیمده توگوب یوراردیم.شو بهانه اؤزبیکستاندن نیمه خبر؟ دیب بابرشناسلرگه باش اوردیم. قیلینگن إیشلربیلن بیر سیره ته نیشیب هم چیقدیم.اویرده گی ایلیککه یقین بابرشناسلرإیشلری بیلن ته نیش ایسه م -ده بابربؤییچه،ینه کؤپلب علمی تدقیقات إیشلری قییلینگنیگه شاهید بؤلدیم.
|
محترم ویبلگ خوانلر قوییده اؤقی یاتگنینگیزمعلومات،کیملیگی نامعلوم کاتب تامانیدن "بابرنامه" نینگ سؤنگیده کیریتیلگن مسوده (قاره لمه)بؤلیب، اولوغ بابرحیاتی وایجادیگه بغشلب یازیلگندیر.متیندن انگله شیلگنیدیک،اوشبو معلومات تیل جهتیدن بابرنینگ اسلوبی گه انچه یقن تورگنی باعث، تیکست شاعرنینگ زمانداشلریدن بؤلگن کاتب قلمی بیلن یازیلگن بؤلیشی ممکن. ذ.أیشانچ
|
بابر
بویوک شاعر،ودولت اربابی ظهیرالدین محمّدبابر
توغیلرکونی مناستی بیلن
۱۴۸۳- ۱۵۳۰
تـــبـرک سنه برچه نگیزگه قوتلوغ بؤلسین عزیزانسانلر
میلادی(۱۵۲۹)هجری(۹۳۶) أیللر واقعه لری
مسوّدی اوراق ائته دورکیم،
* تؤقیز یوز اؤتیز یتتــــیده(907) جمادی الاول آی نینگ آلتیسیده
چهارباغده کیم اؤشل پادشاه اؤز قؤلی بیلن آباد قیلیب ایردی،حالی
متغیربؤلوب،بوعالمی بیو فانی پدرود قیلدی.وفضلای عهد کیم
تاریخ،مراثی وقصاید وتراکیب ائتدیلر،ازآنجمله شهاب معمّایی :
«همایون بود وارث ملک وی»
بومحالیدورکیم اول پادشاه قابل نینگ یخشیلیغلرینی ائتگن بیلن
وبـیتیگن بیلن توگنگـــَی.لیکن مجمل بوکیم،سیککیز صفتی اصل
انینگ ذاتیغه متـّصل ایردی:
ذ.إیشانچ
منتدارچیلیک
شوأیل سککیزینچی فیبرل کونی،اوغانستان پایتختی کابلده،اؤزبیک
خلقی نینگ ارداقلی فرزندلریدن أیککی بوبوک ذات:
علیشیرنوایی وظهیرالدین محمّد بابرنینگ توغیلگن کونلری
طنطنه لی روشده نشانلندی.
اوشبو تدبیرنی یؤلگه قؤییب،باش-قاش بؤلگن مللتسیور
وطنداشلریمیزگه،ائنیقسه،تشبّثکار یاشلرگه،قیلگن سعی-حرکتلری
اوچون ویبلاگ خوانلریمیزنامیدن رحمتلر ایته میز.

شو سنه مناسبی بیلن کؤپچیلیک قلمکشلر قطاری مینینگ هم
ارزیمس کیچیک مشق واورونیشلریمنی قدرلب،آلقیشله گنلرینگیزدن
تشککر بیلدیره من. باشیم کؤککه یتتدی.سیزنینگ بوتشویقانه
قوللب- قوِتلاولرینگیز مینگه عالم-عالم کوچ - قوِت بغشله یدی.
وحشی قبیله چیلرتامانیدن بوزوب ویران قیلینگن مدنیتیمیزنینگ
توتیا سویکلرینی خرابه لردن أیغیشگه بیل باغله گن ایکنسیز،
ایریم زوغوم وتجاوزلرگه قره می،ایندی بیزهم رواجلنگن مللت
بؤلیب بؤی کؤرسه ته میز،دیه امید باغله سک هم بؤله دی.
کیزی بیلن بیرنرسه نی ائتیش کیره ککی،اوغانستانده بیرار قاره
کؤزگه(اؤزبیک)یتکــَزیله یاتگن زیان،هربیرینگیزگه،قاله ویرسه
بوتون مللتگه بیرله یاتگن آغیرضربه دیر.دشمن قمیشلرنی
بیتــّه-بیتــَه لب سینیدیرماقچی.«بؤلینگننی بؤری یر»(مقال)
جمعیتینگیزبارینی دولت توتینگیز. (بابر)
حرمت وادب بیلن إیشانچ
ذ.إیشانچ علیشیر نوایی
نوایی نینگ دانالیک دفتریدن
حرمتلی نوایی اخلاصمندلری!
بوگونگی صحبتیمیزده شاعرنینگ بیوگرافیه سی،دوری وقیلگن إیشلری
حقیده تؤختلماقچی ایمس میز.زیرا،باره ده سیز یخشی معلوماتگه ایگه
سیز.کیلینگ عزیزلر،اولوغ متفککر شاعریمیزکتابلرینی بیر- بیر
وراقلب،اؤقیب،اؤرگنیب،اوقیب،اونی قیته تاپه یلیک،نوایینی ینگیدن کشف
قیلیلیک.اوندن اؤگیت آله یلیک،روحیمیزوإیچیمیزنی نوایی سؤزلری بیلن
پاکلب آراسته توته یلیک...
علیشیر نوایی
علیشیرنوایی نینگ وطنیده،نوایی
شناسلیک قچان باشلنه دی؟
تن آلیب ائتیش کیره ککی،بیزنینگ نوایی حیاتی وایجادی حقیده گی تصوّریمیز یؤزه کی وسیّازدیر.بویوک شاعرنینگ بیرنیچته اثرلری نامینی، اوچ- تؤرته غزلی وادیب نینگ حسین بایقراوزیربؤلگنی ونهایت علم- فن حمایه چیسی ایکنینی بیله میز خلاص...
عزیز نوایی خوانلر
بوگون سیزگه علیشیرنوایی نینگ فردلرینی تقدیم قیلماقده میز.
فردلرنی شاعر نینگ ۲۰جلدلیک اثری،یعنی،شومکمّل
اثرلرتوپلمیگه کیریتیلگن:«بدایع البدایه» و«فوایدالکبر»دیوانلریدن
ویبلاگگه کؤچیردیک...
سوراقلرگه جواب:
ویبلاگیمیزده حضرت نوایی نینگ تویوقلرینی اؤقیگن دوستلریمیزدن حرمتلی فانوس قوییده گیچه سوال یؤلـــله بپتدی...
محترم صحیفه میز مهمانلری!
نوایی خوانلیککه عاید موضوعمیزنینگ إیکینچی قسمنی بویوک
نوایی نینگ رباعیلریگه بغشله دیک. بونده«خزاین
المعانی»(معنالرخزینه سی)دن اؤرین آلگن 112ته رباعینی
کیریتیدیک. بولراولوغ شاعرنینگ هممه رباعیلری دیگنی
ایمس.علیشیرنوایی نینگ قطار اثرلریدن جای آلگن ینه باشقه
تؤتلیکلرنی لرنی هم تاپیب،اؤقیب تورگنینگیزرباعیلر دوامیگه
قؤشیب قؤیه میز البتته. عالم-عالم معنالرنی مصرعلرده جا ایتگن
متفکّرشاعر واولکن عالمیمیزنینگ سؤزلری سیزگه روحی قوّت
ایجادی ینگیزگه ایسه یوکسکلیک وکمالات عطا قیلسین.
رباعیلر
(1)
سبحان الله ُ خالق ذوالمجدُ اعـــــلا،
کیم اندین ایرورتؤله خلا بیرله ملا.
گر مهرانینگ مثلی دیگلر عقـــــلا،
مهرآللیده زرّه ینگلیغ اؤلغی مثـــلا.
ذ.إیشانچ
نوایی خوانــلیـــک
حرمتلی دؤستلر
جاری أیل نینگ 9-إینچی فیــبرالیده اولوغ نوایی نینگ توغیلگن
کونی؛ وینه شوآی نینگ اؤن تؤرتینچیسیده إیسه،بویوک بابر
دنیاگه کیلگن...
محمّد گل مهمندنینگ إیشلری
یاکی،ینه تورکستانگه مدنی تجاوز
إیککی یریم عصرلیک ظلم واستبدادنینگ قاره کونلری اؤز پایانیگه،ییتدی دیگنلرقتتیق ینگلیشه دیلر.اؤتمیشده،اوغان باسقینچیلری جنوبی تورکستانگه وحشیلرچه تجاوزقیلیب،قؤلیدن کیلگن یاوزلیکلرنی ایه مه گن بؤلسه لر،ایندی لیک،بو استبدادنی اولرقانونی یؤل بیلن عملگه آشیریشگه کیرشه باشله دیلر...
ذکرالله إشانچ
اؤزبــــیک ادبـــیّــاتی حـــوزه لری
کیــــریــش
ادبیِات،تاریخ،مدنیت وصنعتنی فقط ادبیّاتشناس عالملرگینه اؤرگنیب قالمی، اونی کینگ کتاب خوان عامه سی هم اؤقیب،اؤرگنیب باره دی.ادب اخلاصمندلر ی نینگ کؤنکیل دفترلریده کؤپگینه فکت،معلومات وقیدلرسقله نیب یوره دی.شو معناده،ساحه آدملری بؤلمه گن کیشیلر فکرلریگه قولاق آسیب،اولر بیلن هم حسابله شیش ضرور ومهم ،دیب اؤیله یمیز.بیریب باریله دیگن تورکوم مقاله لریمیز انه شو نقطه ی نظردن یازیلگنینی تاکید لماچی ایدیک.
ذ.إیشانچ 
افغانستانده اؤزبیک تیلی زوالگه یوزتوتماقده
افغانستانده اؤزبیک جماعه سی نینگ مدنی احوالی ائنیقسه،اونینگ تیلی حقیده گپرگنده، کیینگی یریم عصردوامیده،بوخلققه ،نسبتن، قیلینگن جور وجفالرنی ایسله مسدن اعلاجیمیزیؤق.
ذ.یشانچ
سؤراقلرگه جواب
ویبلاگ خوانلریمیزدن حرمتلی فانوس،تیلگه عاید إیککی سوالنی یؤلـــله پتدی :
1- اوزبیک تیلیده ایرم اصل عربچه کلمه لر ایشله تیلگنده نیمه اوچون ایرم قوشمچه حرف لر اونگه قوشله دی؟ مثال اولراق البته/البتته؟ البته کی اگر اوزبیکچه کلمه بولسه اونی توشنیب آلسه بوله دی؟