| تبليغات | X |
ذ.ایشانچ
تورکی مشایخلر
علیشیر نوایی نظم ونثرده قلم تیبره ترکن، تیلداش، مللتداشلرینی اؤزآنه تیلیده سؤزصنعتیدن بهره مند قیلیشنی اؤز آلدیگه دایم مقصد قیلیب قؤیگن .آنه تیلیده کویلش، یازیش شاعر وعالم اوچون نهایتده مهم ایدی .اولوغ دها تصوف پیشوالریگه بغشلب، «نسایم المحبت» نی یازه یاتگنده هم مساءله گه انه شونقطه ی نظردن یانده شه دی . نوایی بیرسلسله عارف و متصوفلرنی ایسکی اؤزبیک تیلیده تنیشتیریگینه قالمی،اولر قطاریده بیر سلسله تورکی عارف ومتصوفلرنی هم قلمگه آله دی و تیلداشلریگه معرفی ایته دی . بوایشلری بیلن علیشیرنوایی «علم - فن، ادبیِات، صنعت وجهان مدنیتنی تورکی ایجادکارلرسیزتصورقیلیب بؤلمیدی»-دیگن بؤلسه نیعجب!
«...تنگری تعالی توفیقی بیرله بواولوغ ایشغه ایلیک اوردوم و بوعظیم امرغه قلم سوردوم وحضرت شیخ فریدالدین عطّار ق.س بیتیگن «تذکرة الشعرا» دین بعضی کبارمشایخی کیم،«نفحات الانس»غه داخل بؤلمیدورایردی .هر قیسینی مناسب محلده داخل قیلدیم ... و تورک مشایخی ذکری هم آزراق ایردی، آنی داغی حضرت شیخ المشایخ خواجه احمد یسّوی رحمت الله علیه دین بوزمانغچه اولچه ممکن بار تیلب تاپیب، ذکرلرین بعضی حالات و سؤزلرین اؤز محللیده درج قیلدیم»(«نسایم المحبت») ۱۲- بیت .
دیمک، نوایی « نفحات الانس»گه کیرمی قالگن ۱۵۲ عارفنی اؤزاثریگه کیریتدی .بولرآره سیده تورکی مشایخلر علیحده اؤرین ایگلله یدی.سیزعزیزلرگه تاپیب تنیشتیره یاتگنیمیز مشایخلر انه شولر جمله سیدن دیر.«نسایم المحبت»گه کیرمی قالگن ینه اؤنلب عارفلرهم بارکی، نوبتی بیلن تنیشتیریب باره میز البتته.
خواجه خلیل
شیخ خواجه خلیل تخمین 13- ینچی میلادی عصرده یشب اؤتگن تورکی عارفلر سلسه سیدندیر. نسبی جهتیدن خواجه خلیل اسماعیل آته اولادلریدن سنله دی . بو ذات حقیده هم یگانه منبع علیشیر نوایی نینگ ینه «نسایم المحبت» اثریدیر . شیخ خواجه خلیل حقیده علیشیرنوایی شونده خبر قیله دی: «(خواجه خلیل ) هم آته اولادیدندور. آته نینگ خرقه وسجّاده سی «ابا" جد» انگه تیگیبدور. وآته اولادی آره سیده نقیب ایکندور. (اوندن) کؤپ اخلاق حمیده مرئیدور»
(«نسایم المحبت») ۴۲۱ - بیت
(۱۰)
قؤرقوت آته
بومرشد حقیده علیشیر نوایی نینگ «نسایم المحبت» اثریده قوییده گیلرنی اؤقیمیز:«تورک اولوسی آره سیده شهرتی آرتوقراقدورکه،شهرتقه احتیاجی بؤلغه ی. مشهورمونداقدورکه، نیچه ییل اؤزیدین بورونقینی ، نیچه ییل اؤزیدین سؤنگّی کیلورنی دیبدورلر. کؤپ مواعظ آمیز مغزلیق سؤزلری اراده بار»
(«نسایم المحبت») 421- بیت.
(۱۱)
علی آته
«کوموش کینت لیکدور(حاضرگی اؤزبیکستانده) وعلمی وچراغی درویشلریده شایعدور. نیچه ییل دورکه، اؤزی یاندورغان چراغی اؤچمیدور.تورک خلایقی نذر ونیت انگه بیره دور»(«نسایم المحبت») ۴۲۱ – بیت .
(۱۲)
قیلیچ آته
«عظیم قربتلیغ کیشی ایکندور و سیّافلیک صنعتیغه مشغول ایکندور»
(«نسایم المحبت») ۴۲۱- بیت.
(۱۳)
صدرآته
«مولودی تورکستان ولایتیدندور. اؤز زمانیده مرشد ایکندور»
(«نسایم المحبت») ۴۲۱- بیت.
خوبّی خواجه
علیشرنوایی نینگ قید قیلیشیچه،خوبّی خواجه نینگ «مولودی خوارزم ولایتی و نواحیسدندور. انینگ اوصافی تورک و اوزبک خلایقی آره سیده اندین کؤپراک ومشهوراقدورکه، شرحیغه احتیاج بؤلمه غه ی . ییگیتلیکده اؤتئبدور. (اونی) ییگیتلر سروری خوبّی خواجه دیرلر».
(«نسایم المحبت») ۴۲۲ - بیت.
(۱۵)
ییگیت احمد
«کرامات ومقامات لیغ عزیزایکندور. ییگیتلیک ایامیدین قریلیکدیک طاعت و سلوک وریاضتقه مشغول بؤلوبدور.شهرتی تورک ایلی آره سیده بغایت کؤپ دور»
(«نسایم المحبت») ۴۲۲ - بیت.
(۱۶)
کؤک شیخ
«کرامات ومقامات اییسی(ایگه سی) ایکندور وکؤپ عجیب وغریب حالات اندین منقولدور. سینگلی نامناسب کیشی نکاحیغه کیرگاندورآره لریده اول کیشی نینگ نا هموار معاشی جهتیدین دایم ماجرا بؤلور ایکاندور. انداقکه،ماجرالری شیخقه داغی ییتیبدور. اول کویاو بی انداملیغیدین ناخوش سؤز کؤپ ایتیب،شیخنی ملول قیلیبدور.شیخ نینگ غضبی یوزیدین تیلیگه اؤتیبدورکه، «کؤر بؤل ، شریعیت یوکینی چیک!»اول کیشی هم اولدم نا بینا برلیبدور، العلم اندالله»
«نسایم المحبت» ۴۲۲- بیت .
(۱۷)
تیمورچی آته
غالباً ،مذکور بؤلغان صنعتغه مشغول بؤلؤر ایرمیش . بیر کون قیزیق تیمیرنی ایلیگی بیله بیرآلت یَسب دیبدورکه، حق سبحانه تعالی برچه اؤتلرنی منگه حرام قیلیبدور.
ذ.ایشانچ
مهمانقل
انزرَت عمّه هر گَل قیشلاققه جگرلرینی کؤرگنی بارگنده ، ایککی کؤزی
تؤتیا قیزگه تیکیلیب قالردی.انزرت عمّه ایندی اؤن تؤرتگه قدم قؤیگن
تؤتیانی همّه دن قیزغه نر ایدی .
انزرت عمّه«قیزدیگنی تیشیک منچاق.بیراوآله دی کیته دی.اوندن کؤره باشقه
لرگه سیر بیرمه گنیم یخشی»،- دیگن خیال بیلن بؤزچی نینگ ماککی سیدیک
باره دی - کیله دی .
کیم بیله دی دیسیز؟تیوره ک-اطرافده ینه کیمدیرتؤتیانی،اؤزارزنده لریدن
بیریگه اونشتیریب قؤیماقچی بؤلگندیر.تؤتیا نینگ چرایلی حسنی،کیلیشگن
قد- قامتی هیچ نرسه گه سوال قالدیرمس ایدی .تؤتیا نینگ آته – آنه سی
قیمتچیلیک،قحطچیلیک ییللری کونی اؤتمسلیکدن
«اؤزبیک بؤلسنگ اؤز آغم ...» - دیب جگر بندی
(قیزینی) یککه باغلیک بیرعایله گه بیرقاپ اون وبیرسیر یاققه المشتیریب
کیتیشگنلر.آلتی- ییتتی یاشلی تؤتیاگه آته – آنه سی :
«سین عمّه لرینگنیکیده توریب تورگین»- دیگن- او، بیر اؤغیل،
بیرقیزینی آلیب ،باشی آققن تامان کیتیب قالگنلر.
اولرنینگ قه یاققه کیتگنینی هیچ کیم بیلمیدی .
تؤتیا شو خاندانگه ماسله شیب، اؤزله شیب قالدی .
او آلیندی قیزلیگیدنمی، یاقیمتای ، مهربانلیگیدنمی،
شو اویده اونی همّه یخشی کؤره دی .
بیر کونی انزرت عمّه قؤیرده - قؤیمی ،
ایچیده توگیب یورگن گپینی آخر قرینداشلریگه ایتدی .
قاق توشده ، حوض بؤییده ، تال درختلرسایه سیده گلم – کؤرپچه سالیب،
چلاب ایچیب، چق-چقله شیب گورینگ قیلیشگه نیمه ایتسین .
انزرت عمّه بو نوبت یوره گیده گی گپنی انه شو جاییده ایتدی ،
ینه قرینداشلریگه گپینی ایجّلب توشونتیردی :
- تؤتیا مینیکی،بیلدیلرمی؟اونی بوگوندن عبدالرحیم جانگه قیلیب قؤیدیم!
آمین الله اکبر،- دیب آوّچینی کتته آچیب یوزیگه تارتدی .
حرمت یوزه سیدن عمّه نینگ گپی ییرگه قالمه دی . قرینداشلر:
- بؤلسه – بؤلر،«ایککی یریم بیربوتون»،
«قؤینیدن توشگنی قؤنجیگه»- دیه اؤرته ده نان سیندیریشدی .
شوندن کیین انزرت عمّه اؤزی بیلن آلیب
کیلگن یونگ،چیللیک،ایپ-کَله وه سینی رومالیگه توگیب :
- انه ،ایندی مینگه رخصت !- دیب کَلوشینی
کییدی و اوییگه قره ب یول آلدی .
انزرت عمّه یوره گی باغ- باغ آچیلیب،اوییگه کیرارکن،
بوخوش خبردن کتته اؤغلی عبدالرحیمنی، بیر قوچاغلب خرسند قیلدی .
یوزیدن هم اؤپدی . «توتگن قوشینگ مبارک! - اؤغلیم »
- دیب هم قؤیدی آخرده .
عمّه بیر عمللب تؤینی قیلیب آلیش فکریگه توشدی ...
عبدالرحیم اؤن سککیزنی تؤلدیریب،اؤن تؤقیزگه قدم قؤیگن ایدی .
انزرت عمّه شاده غا یلب، تاپگن- توتگنینی ییغیب،کیینگی کیلَر آیده
تؤینی قیلیب آلیشنی ریجه لب قؤیدی .
انزرت عمّه ایش بالته قیشلاققه بیربارگنیده،اوروغ – ایماغلرینی
بو ریجه سیدن خبردار قیلدی :
- زمان آغیر،انقلاب! ایرته نیمه بؤلیشینی بیلمیدی بنده سی،میندن
منه شو،- یغیب قؤیگن اؤن مینگ افغانی پولنی اؤرته گه قؤیدی،
- کیچکینه تؤی قیلیب ، ایل نظریدن اؤتگنیمیز یخشی!
- بیره دیگن قلین یز شومی عمّه خال ،- پیچینگ قیله دی
یساول بؤه کمپیری دلبرآی مامه .
- قیزی بارنینگ نازی بؤله دی،بوکون ساچیمنی یولسنگ هم پیشانه نگه
خالینگ بار دیمه یمن، آغزینگگه سیققه نینی ایت آیمچه!!- دیدی عمّه
قیزریب، بؤزه ریب ، هزل- هوزیل اره لش .
عایله نینگ اینگ کیکسه سی یساوّل چال بوایشگه راضی لیک
بیلدیرگن قرینداشلردن ایدی . او چیلیم سرخانه سینی تازه له یا تیب :
- انزرت عمّه ! شو برات آییدن کیینگه قالمه سین،ایککی تَباق
آش تارتیب عبدالرحیمنی آیاغینی چَتیب قؤیه بیز نصیب بؤلسه،
قیغورمنگ ! - دییدی بلند تاوّشده قباغیگه قؤلینی سایه قیلیب .
قربان هیتی آلدیدن پجشنبه کونی تؤی قیلینه دیگن بؤلدی .
انزرت عمّه نینگ ایکینچی اؤغلی تورسون تؤی خرجتیی اوچون
شهرگه چیقیب کیلدی ...
پَلو هم دملندی . قیشلاق نینگ کیکسه لری، مُلله امام
تؤیگه خبر قیلیندی .
« بیرته قیز ییرگه تیگسه ، قیرقته قیز توش کؤارمیش»،- دیگن
مقال خودِی انه شو تؤیگه اتب تؤقیلگنده ی.
خاتین- خَلچ ،قیزلر، جوانلر - کیلین کویاونی قیلیققه ساله یاتگن
پیتنی پایله شیب ، تنگه - تونگه و ساچه لاق تیریش شوقیده ایدیلر.
همّه اسم – رسم ، عرف-عادتلر بؤلیب اؤتدی ...
بیر ییلدن بویان یککه باغدن عسکرلرنینگ آیاغی اؤزیلمه دی.
هراؤن–ییگیرمه کونده « تلاشی- تلاشی کیلدی»،-دیگن باله لرنینگ
قیچقیریشلری قیشلاق نینگ تینچلیگینی بوزیب توره دی. بوسؤزنینگ
ایشیتیلیشی بیلن یککه باغ ییگیت لری قاچیب، قیر– آدیرلردن کؤزآچه
دیلر.عبدالرحیم هم تلاشیدن ایککی– اوچ مرته زؤرغه جان سقلب
قاچیب قوتیلگن ایدی .
عبدالرحیم بیر ییل قاچیب - قوره ب بؤلسین، اوییده یشه دی .
تؤتیانی چین یوره کدن سیوه دی . بیر اؤغیل کؤریش عبدالرحیم
نینگ بیردن- بیرآرزوسی .او تؤتیا نینگ دیداریدن هیچ هم تؤیمیدی ...
ایرته لب چهارشنبه کونی انزرت عمّه وقتلی توریب نمازینی اؤقیب آلدی .
«قاره کؤزلرنینگ بختینی بیرگین،ای پروردگاریم !» دیگن دعا بیلن
جای نمازینی یغیب آلدی. قؤلیگه سوپیرگیسی نی آلیب حویلینی سوپیره کیتدی .
چاینی هم دملب قؤیدی .انزرت عمّه اؤغلی عبدالرحیم وتوتیانی اویغتدی .
جمع بؤلیشیب چای اوستیده صحبت قوریشدی.هلی بیر پیاله چاینی ایچیب
بؤلمه گنلر ایدی هم کی، تَپیر-توپیرله شیب عسکرلر دیواردن آشیب
،حویلیگه کیریب کیلدیلر. عبدالرحیمنی عسکرلیککه آلیب کیتیشدیلر.
انزرت عمّه نینگ وای- وای لگن آوازی فایده قیلمه دی .
سککیز ییل اوتدی – یم کی عبدالرحیمدن خبر یؤق .انزرت عمّه نینگ
بارمه گن پالچی - یو،قاقیمچیسی قالمه دی .او«عبدالرحیم اؤلدی»- دیگن
خبرگه یغلب- سیختب کؤنیکیب قالدی .
قوده تاماندن هم انزرت عمّه گه قیستاو اوستیگه – قیستاو بؤله یپدی.
اولر تؤتیانی آلیب کیتیشماقچیلر.لیکن عمّه هیچ قچان بوگپگه کؤنمیدی .
تامانلر اؤرته سیده گی کینه وتارتیشولرجدّی
خفه گرچیلیککه...هم آلیب باردی.
انزرت عمّه« بوکونیمدن اؤلگنیم یخشی ایمسمی؟»- دیگن
سوالگه آخرجوابتاپدی شیکیللی . تؤتیانی ایککینچی اؤغلی
تورسونگه بیریشگه قرارقیلدی .
انزرت عمّه کیچیکتیرمسدن شرطه ایکی پیاله گورچنی دملب،
مسجد امامینی چقیردی :
- جاآآن ملله بؤه !«عبدالرحیم اؤلدی»- دیگن گپ سؤز مینی ادای تمام
قیلدی . اؤزیزدن آرتر گپ یاق ، ایندی قاره بخت تؤتیانی تورسونگه
قیلمه سم بؤمیدی ، سیزدن آق فاتحه ،منه بو گینه نی آلینگ،- دیب بیر
مینگ افغانینی امامگه توتقزدی .مُلله امام لب ولونجینی یلب،پَلوییگن
یاغلیق قؤلینی سرغیگن ساقالیگه سوردی و چؤزیب کیکیریب
«الله گه شکر »-، دیب اوزون سوره نی باشله دی .
ازّآنچه مییه سی تالیققن وباشی ییگیلگن انزرت عمه امام نینگ بواوزاق
قراعتیدن پینککه کیتدی . قراعت اؤرته سیده امام نینگ «اوهو!» قیلیب
یوته لیشی انزرت عمّه نی اویغه تیب یوباردی :
- بسم الله یی، بسم الله یی!!– دیگن انزرت عمه کؤزینی آچیب شیطانگه
لعنت ایتدی . شونده :
- قنی تؤتیا، سین تورسوننی اؤزینگه تن محرملیککه قبول قیله سنمی؟ -
سؤره دی امام اؤرته گه قؤییلگن بیرجام سونی قؤلیگه آلیب .
مُلله امام اوچ مراتبه شو سوالنی تؤتیاگه بیردی .
بیراق، تؤتیادن هیچ قنده ی سیس چیقمه دی .
- قیزنینگ جواب بیرمه گنی ، هه دیگنی،
خوب دیگنی . پیغمبریمیزدن قالگن حدیث بار،- دیب آمین
قیلیب قؤیه قالدی مُلله اکه .
نکاح باغلشده بونده ی سواللر تورسون نگه
سریاغده ی یاقدی، بوندن باشقه یؤل هم چاره هم یؤق- ده !
شو مناسبت بیلن تؤتیانینگ گپی ایل نینگ آغزیدن توشدی .
کمپیر هم ایس – هوشینی یغیب آلگنده ی بؤلدی .
اؤن آی دیگنده تؤتیا تورسونگه قؤچقاردیک اؤغیل توغیب
بیردی. انزرت عمّه کؤپ اؤیلب آخری چقه لاققه مهمانقل
دیگن اسم قؤییدی . بو قؤیگن اسمنی کمپیر هیچ
کمیگه معنیلب هم اؤتیرمه دی .
آره دن بیر ییل اؤتدی .
انزرت عمّه برنده گه آسیب قؤیگن قیپقیزیل شاده قلمپیرنی توشیریب،
پوفلب چنگینی قاقه یاتگن ایدی .کؤچه دروازه سینینگ زلفینی
نی کیمدیر کیت- کیتدن شقیرله تدی .
- قؤلیم بؤش ایمس قره گین تؤتیا خال ،- قیچقیردی
کمپیر آرقه سیگه اؤگریلیب .
مهمانقلنی کؤتریب تورگن توتیا باره سالیب دروازه نی
آچدی .عبدالرحیم تؤتیا نینگ قوچاغیده گی باله نی
کؤریب،« بیرار مهماننینگ باله سی بؤلسه کیره ک»-دیگن
اؤی بیلن گؤده گ نینگ کؤمّه سیدن ،ایرکه له ی
توریب چیمچیلب آلدی .
انزرت عمّه یوگوریب کیلیب عبدالرحیمنی بغریگه باسیب :
-آنه گیننگ اؤلسین،قی ییرلرده قالدینگ عبدالرحیم جان،سینی
کؤرارکونیم بار ایکن!!!- دیه،یوزوکؤزیدن یغله گنچه
چؤلپیلله تیب اؤپه بیردی .
درّاو انزرت عمّه عبدالرحیمنی خلوتگه آلیب اؤتدی .
یالغیزاویده یریم ساعتچه دردلشه یاتگن آنه- باله نینگ
سؤزلریدن کؤپ نرسه نی توشینیب بؤلمه دی .انزرت عمّه
نینگ شیویر- شویرلریدن «بیقیب کیتگن ایکن، طبیبگه آلیب
باردیم، کؤترمه قیلدیرتیردیم، تارتیردیم ، اوزدیردیم بالم !
خداگه شکر قیل» گپلری زؤرغه ایشیتیلردی...
ذ.ایشانچ
ارمان
(حکایه)
یازکونلری ایدی . آلتی اریقلیک میرزا بای تشقَری حویلیسیدن
بیراؤتاقنی بؤری تاغه گه بیریب توردی . بؤری تاغه تؤرت اؤغیل
ایککی قیز نینگ آته سی . او ایککی کتته ، بربسته اوغیل و بیر
قیزینی اوروشلرده قؤلدن بیرگن . بؤری تاغه و درزابلیک خاله
ایککی کیچیک اؤغلی و بیر قیزنی آغزیده تیشلب ،بیر تیکه نان
تاپیش ایلینجیده، تینچراق جای ایزلب ، شهرگه کؤچیب کیلگنلر.
خاتینی نینگ آتینی ایشیتمه گنمن . او ییرلرده اعیاللر اسمنی
ایتیش ویت بؤلگنیدنمی، قؤنی– قؤشینی اونی درزابلیک خاله دیب
چقریشردی . بؤری تاغه و درزابلیک خاله نینگ یاشی آلتمیشدن
اؤتیب ایدی .بؤری تاغه روزغارشکنجه سیدن بیلی بوکیلیب،
کؤزی اؤتمسله شیب قالگن.ایندی،او تیریکچیلیکنی تیبره تیشگه
یره میدی.عایله نی باقیش ایسه درزابلیک خاله نینگ بؤینیده .
خاله نینگ قیله دیگن ایشی - بیراونینگ کیرینی یوّیش ،خمیرینی
قیلیش و نانینی پیشیریش .خاله قاره صحردن ایشگه چیقیب کیتر،
تیکه- تشلم نانمی، کییم-کیچکنمی؟کیچقورون اوییگه آلیب کیلردی...
جمعه کونی ایدی ، درزابلیک خاله بوگون اوییگه سهل بر وقتراق
کیلدی .خاله نینگ تیوره گ – اطرافیده اؤن بیر،اؤن وتؤقیز یاشلی
اؤغیل- قیز باله لری چوغورله شیب ،کپه لکدیک ایله نر.قیزگینه
سی مامه خال نینگ ایککی کؤزی آنه سیده . او خاله دن مینچاق،
تقینچاق، شیشه بیلک اوزیکلر کوتیب توریبدی . مامه خال بوگون
خورسند بؤلمه دی.اؤرین وسلیم هم بیرنرسه لرنی آنه سیدن تیلب
یغله ی کیتدی .حیات بؤیی سویکلری ققشب کیلگن چال- کمپیربیر
پیاله چای اوستیده ، باشیدن کیچیرگنلری – یو اؤتگن- کیتگنلرنی
بیر- بیر ایسلب دردلشیب قالیشدی .
- بیزهم شوگینه گودکلرنی اؤقیتیب، بهره سینی کؤرارایکنبیزمی؟ -
دییدی درزابلیک خاله چاینی هوپلی یاتیب.
- قنی ایدی،باله بیزباشقه لرنینگ فرزندلری دیک،اوریسیتگه باریب،
اؤقیب کیلسه، داکتر بؤلسه ؛انجنیر بؤلسه؛ حاکم بؤلسه ؛تاپرمن-
توترمن بؤلسه! منه ایککیمیز هم تؤکیلیب قالدیک؛ سینی باشینگ
یاستیققه ییتسه حالیمیزگه یت یغلیدی؛گودکلرآچدن اؤله دی.– دیدی
بؤری تاغه سلله سینینگ پیچی بیلن پیشانه تیرینی اریته توریب.
- آنه نینگ ایمچه گینی قتتیق تشله گن بنده لری ایکنبیز،
نان گدای بؤل؛ جای گدای بؤل،دیب قرغه گن ایکنلر گؤرده یاتمه
گورلر،- درزابلیک خاله اؤرنیدن توریب باله لریگه یریمته قتتیق
ناننی بؤلک لب بیردی،- یره تگن ایگم مونچه قیینه مسنگ ایدی .
بؤری تاغه چقوراویگه تالدی واؤلگن فرزندلری داغیدن بیرتؤییب
یغله دی . درزابلیک خاله هم چالی نینگ بو احوالینی کؤریب،
المی تازه بؤلدی .
- صبرینگنی خداگه قیل،خدا پاشا،-کمپیرینی کؤنگلینی کؤترگنده ی
بؤلدی بو سؤزلری بیلن بؤری تاغه .
هوا دیم . تیوره کده چبینلرغیژلله یدی .چنگ – توزان کؤتریلدی .
چال- کمپیر نینگ شرین صحبتی شو ییرده تؤختب قالدی .چنگ-
تؤزان هم کؤپگه چؤ زیلمه دی .درزابلیک خاله کینگ یینگی بیلن
یوزیده گی چنگ- گردلرنی اریتیب آلدی.
شو پیت آله قرغه نینگ شق- شق لگن تاوشی،درزاب لیک خاله و
بؤری تاغهلرنینگ تینچینی بوزیب قؤیدی.درزاب لیک خاله اؤزیچه
بیرار ناخوش حادثه نینگ آلدینی آلماقچیده ی بؤلیب،
«کیشت - کیشت» لگنچه قؤلیده گی چله یانگن یاغاچنی
آله قرغه گه آتیب یوباردی .ینه ،باره سالیب ،ایسریق هم توتتدی
خاله بیر نرسه لرنی ایتیب .
هلی قویاش باتمه گن ایدی .
- هیییی خاتین!یاپینریبیزآسمان،توشه نریبیز ییربؤسه،الکه
ده نیمه عیب.شو یریم – سیریمیلرینگ قامه دی- ده،قامه دی.
-آته سی!-آهاری کیتگنراق گل شفتالورومالی بیلن درزابلیک
خاله باشنی تنغیب باغله دی،-بیرکون ام کؤینیمنی کؤترمه دیز.
داد سیزدی قؤلیزدن،بیداد سیزدی قؤلیزدن!– دیگنچه،کورشام
قالمسلیک اوچون قاره شوروه قیله قاله ی دیگن اؤی بیلن
قازاننی اؤچاققه آسدی .
تؤرتده خشتدن یسه لگن اؤچاققه قاغذ،یپراق،په خال – مه
خال ،چؤپ – چخسلرنی تیقیشتیریب آلاو یاقه باشله دی .
سؤنگ،اویانغاقچه لیک اؤسیملیک یاغینی سَرغه یگن تونگچه
دن چیقریب قازانگه سالدی- ده ،اوستیدن بیردانه پیازنی تؤغره
ب تشله دی . یغی اره لش بیر نیمه لرنیایتیب، جیز- پیزقیلب
توردی .بؤری تاغه عصا اؤرنیده تیمیر کَسَو گه سویه نیب ،
خاله نینگ کؤنگلینی کؤترماقچی بؤلیب ،اؤچاق یانیگه کیلدی .
- بؤلر- بؤمس نرسه لرگه کؤزیاشی قله بیرمه گین آنه سی .
بیراونینگ توبیده اؤلتیرگن بؤلسک،قارنیمیزتؤیب،اوستیمیز
بیتمسه.هه !بارارسن اؤشه درزابینگه بیرکون،-خاله نی بیرآز
یوپنتیرگنده ی بؤلدی تاغه .
- اؤزی کیچه یامان توش کؤریب توربیدیم،اوستیگه –اوستک شوم
قرغه نینگ شق – شق لگنی یوره گیمنی بوزدی ،- دیه چالیگه
حسرت- اؤگه یه قیله کیتدی خاله .
خذمتلری طفیلی درزابلیک خاله نی کؤپچیلیک تنیدی .
خاله نیمه قیلمه سین،اؤغیللری اؤرین وسلیمنی مکتبگه قؤیب
اؤقیتیشنی عهده سیدن چیق آلمه دی .
قیشلاقدن کیلگن باله لر- ده ،اؤقیشگه بؤین بیرگیسی کیلمه دی .
اؤرین وسلیم هرکون کؤچه چنگیتیب تینگ قورلری بیلن
اوروش- اوروش اوینردیلر.اولرنینگ مییه سیگه اؤیندن بؤلک
نرسه سیغمیدی . بوباله لرنینگ اؤینلری عادی اؤینلرگه هیچ
هم اؤخشه میدی .ایندی کؤرگنلریم باله لراؤینلرینی
تصویرلب بیره ی:
اؤسمیر باله لر ایککی جبهه گه بؤلینیشیب آلیب، یالغانچه
سیگه اوروش قیله دیلر. جبهه نینگ بیر یاقیده حزبیلر ینه بیر
یاقیده مجاهدلر. اوروشلر رولینی ایسه باله لر اجرا قیله دیلر.
بو اوروشنی کؤچه باله لری جوده هم تکامللشتیریب یوباریشگنلر.
باشیده،بواؤیینده لتته- پوته ،چؤپ – چخس قورال وظیفه سینی
اؤته گن بؤلسه،ایندی لیکده ،باله لراؤزلریچه پارتلگیچ مادده لرنی
اختراع قیلیشگن.باله لر گوگرد، صابون، ساچمه وبیزین ینه الّه
نیمه لردن چینه کم قورال- بمب یسه شگن .بومنظره ، شفقتسیز
اوروشه یاتگن ایککی دشمن طرفنی ایسله تردی .اوشبو اؤینلرگاه
حزبیلرغالب چیقر،گاهده مجاهدلر.باله لرنینگ اوروش اؤینی شو
درجه گه ییتدی کی، حتا، حزبیلر اؤزارا، مجاهدلر اؤزارا
جبهه – جبهه بؤلیشیب اوروشآچیشردی.گاه پرچمیلرغالب، گاه
خلقیلر؛گاه «جمعیت» گاهده «حزب اسلامی» ...غالب چیقیشر
اوروشلرده.پستراق دیوارمی،بیرار- بیردؤنگلیکمی اوروش جبهه
لرینی ایککیگه اجره تیب توراردی. وقت اؤتگن سری،باله لرنینگ
اؤین اوروشی کیشی نینگ نظری توشمس جایلرده بؤله دیگن بؤلدی.
مجازی روللر، مجازی صحنه لر ، آره ده جدّی ماجرا لر.
بؤری تاغه نینگ ایککی اؤغلی شو اؤین نینگ باشقروچیسی ،
تشکیلاتچییلریگه ایلنگنینیگه نیمه دیسیز؟
اؤرین حزبیلر قوماندانی، سلیم مجاهدلر قوماندانی .
شنبه کونی درزابلیک خاله یکّه توت تامانلرده کیمگه دیرکیریویب
بیریش اوچون سهل کیچیکیب اوییدن چیقیب، ایشگه کیتدی .
درزابلیک خاله اویدن چیقه یاتیب :
- بیقدلیک قیلمنگ، سی نینگیزنی خفه قیمنگ، آته نگنی ایتگنیدن
چیقمنگ !– دیب اؤرین و سلیملر نینگ قو لاغینی تابلب قؤیدی .
- مین قره ب توره من بولرینگه ،وقتراق قیتگین آنه سی!– دیب
سؤزقیلدی خاتینیگه بؤری تاغه، بیر آتیم ناسنی تیلی نینگ استیکه
تشلب .آره دن بیرساعت اؤتر- اؤتمس اؤرین وسلیم دُمینی توگیب
کؤچه گه یزغیدی.
بؤری تاغه نینگ هی-هی لگنچه گپی آغزیده قالدی .
- اؤرین آووو، سلیم آووو ! دیگن قیچقیریقلریگه هیچ قنده ی
جواب آلمه دی تاغه .
مامه خال نینگ هم اؤرین اکه ه ه ه ،سلیم اکه ه ه ه ،- دیه
هیقیریشلری هواگه کیتدی .
بؤری تاغه دن اوچ چقریمچه لیک نریراقده ، چمه سی
ییگیرمه چاغلی باله عادتی، اوروش اؤینی قیلیشه یپدی .
بوندن تاغه بیخبر.
- تسلیم بؤل،تسلیم بؤل،چؤچه ی لیلین(لینین)،بؤمسه قیریب
تشله یمیز. همّه نگنی! – دیگن اینگیچکه سیسگه ،جبهه نینگ
اوتامانیدن کیمدور جواب قیله دی.
- بیز تسلیم بؤله دیگنلردن ایمسبیز!امالی، طیاره لراوستلرینگه
بم یاغدیره دی .بیلدیزمی اشرارله ؟- دیگن گپ – سؤزلرجبهه
نینگ اوتامانیدن هم ایشیتیله دی .
آره – چوره ده هواده توتون کؤتریلیب ،پققیله گن سیس،آتیشمه
گه اؤخشه گن تق- تُق ، قرسیلله شلر قولاققه چه لینردی .
اوروش اوجیگه چیققه نیدن آره چیلیک (واسط) نتیجه بیرمسدی .
-الله اکبر! الله اکبر!- دیگن آواز هم اوروشنی
تاباره قیزیتیب یوباردی .
بیر پس جیملیکدن سؤنگ تامانلر اوروش نتیجه لرینی اؤز
مجازی رادیو لریدن اؤقشتمه قیلیب ، اعلان قیلیشردی .خلّص،
یره لنگنلر، اؤلگنلر، بیدرک واسیرلر حقیده قرمه – قرشی
خبرلر...اوروش جبهه سیدن .
بؤری تاغه ، درزابلیک خاله نی اینتیقلیک بیلن کوتر.بیر پیلله
درزابلیک خاله بُغچه سینی باشیده کؤتریب اویگه کیریب
کیلدی . تاغه گودکلری بیدرک کیتگنیدن ایسی چیقیب کیتگو
دیک بیر حالتده ، کیمدن سؤره ب بیلیشگه حیران ؟
بو احوالنی کؤرگن خاله نینگ ایچیگه غلغله توشدی .
آته – آنه باله لرینی کیمدور اؤغیرله دیمی، - خیالیده .
- آلکه نینگ ایککی کون آلدین شق- شق له شیدن یوره گیم
خیره، آته سی ! الهی چپگه کؤرسین ، چپگه یی!- دیب حویلی
اؤرته سیده ،آیاق اوستیده جانینی قؤیرگه جای تاپمیدی خاله.
کؤچه دن غله غؤور آواز ایشتیلدی . بؤری تاغه ایندی،اؤنگله
نیب اؤرنیدن توربیدی- یم کی،اؤرین وسلیمنی قؤشنیلرآرقه لب
کؤتریب کیلدیلر.
اؤرین وسلیم نینگ اوستلری لای-توپراق،یوزلری کویگنده ی.
مامه تلاق یوزلریگه کؤزلریدن قان آقردی .
بیتلری قان ته لش،کؤزقاره چیغقلری ساچمه وچَقماق ضربیدن
یاریلگن. اؤرین هم ، سلیم هم هیچ نرسه نی کؤرمیدی .
کؤزلرکؤربؤلیب قالگن.بؤری تاغه یغله ب توریب
باله لرینی بغریگه آلدی .
بؤز تؤنی بیلن اؤرین و سلیم نینگ یوزی وکؤزینی
اریتیب تورگن بؤری تاغه،زؤرغه یوریب باریب تؤرتته تاک
برگینی کیلتیریب، ایسیق چایگه سالدی- ده باله له لرینینگ
کؤزیگه ،خودی، ملهم دیک قؤیدی، قیشلاقچه سیگه داوالماقچی
بؤلیب.درزابلیک خاله نینگ یوزیگه ساوّق سواوره یپدی،قؤشنی
اعیاللردن بیری.قیزچه سی مامه خال آنه سی نینگ کؤکره گیگه باشینی
قؤیب یغلردی.بیلیدن کوچی کیتگن آنه ی زار،ایندی
یاتیلگن،کؤزسیزایککی ارمانلی ارزنده گؤده گینی باقیب کتته
قیله ی دیسه، آسمان - بلند ، ییر قتتیق .
ذ.ایشانچ
ایریلیق
کوی و قؤشیق کؤمیلگن آقشام!
استاد غفار کمالنی ایسلب:
صنعتکار اؤلدی !
هممممّه ایشتدی.
برچه شام آشینی کوتما قده !
«اؤزبیک» دعا و آمین دییشدن باشقه
نرسه نی توشینه آلمیدی .
هه !
آمین دییش، فکرلشدن کؤره آسانراق- ده !
کیمدیر
اوندن فقط عیب قیدیر دی،
کیملردیر اوحقده گپیریشدن عار قیلدیلر،
آه !
او اؤلمه دی، اماّ اؤلدیردی مینی .
او منگولیک یاستیغیگه باشینی قؤیدی،
وآخرگی سؤزینی ایتیب کیتدی.
سیویش،سیوینیش ویه شَریش ایدی اونینگ سؤزلری.
اونینگ کویلرینی یالغیزلیکدن
اؤزگه ،
هیچ کیم تینگله مه دی،
انگله میدی و توشونمه دی.
استاد
بیر اؤزی کؤیله دی،
بیراؤزی ایشیتدی ،
بیر اؤزی یغله دی!
همّه بیلن خَیرلشه اولگوردی.
بیر او بیلن هیچ کیم درد لشمی،
س سؤزلشمی - بؤلدیلر غایب .
می مین سیز بلکه ،
ی بوتوندیرآچون،
او او سیز دنیا اؤکسوک
و کیمتیک ،
- قا انیق - قارانغو!!!
