ذ.ایشانچ

       تورکی مشایخلر سلسله سینی دوام ایتتیرشیدن آلدین،شونی

ایتماقچیمیزکی،سیزگه ته نیشتیریب کیله یاتگنیمیز تصوّف

 پیشوالری یو عارفلر،کیلیب چیقیشی جهتیدن،تاریخی منبعلرده

انیق تصدیقلنگن تورکی متصوّف و تورکی خلقلرگه  منسوب

ذاتلربؤلیشگن . ایزلب تاپیب،سیزگه تقدیم قیله یاتگنیمیز،بار-یوغی

 انه شولر! - دیگنی ایمس البتته .منبع - مناقبلرده تورلی سببلرگه

 کؤره نسبی ایتیلمه گن؛بیزبیلمه گن ینه اؤنلب پیرومشایخلر

یه شب اؤتگنیگه  شبهه قیلیب بؤلمیدی . بو ذاتلرنی هم تاپیب

جماعت چیلیککه تقدیم قیلیش آلدیمیزده کؤنده لنگ تورگن 

ایشلردن بیریدیر.

  تورکی مشایخلرسلسله سینی قلمگه آلیشیمیزنینگ  ینه

 باشقه  بیرسببی بار . اوهم بؤلسه، بیز نینگ تفکّر تاریخیمیزده،

 بوصوفیلرده  قنده ی اعتقاد ییتکچیلیک قیلگنلیگیدن قطع نظر،

 اؤرته عصرلرده، تنگری،ازل وابد،بارلیق ویره لیش

 حقیده فکریوریتیش ومشاهده قیلیش نینگ موجودلیگیدیر.

عینی پیتده، بومساءله فلسفه ومعنویت هم دیمکدیر. شونده ی

اؤتمیشی  بؤلگن ایلنی جنگری،دشت آدملری ، قالاق ومدنیت سیز

 دیب ایتیشگه هیچ کیم نینگ حقی یؤق دیب اؤیله یمیز.

                                      خواجه بایزید

                                 (۸)

  خواجه بایزید تخمیناً ۱۳-۱۴ینچی میلادی عصرلرده تورکستانده

 یشه ب اؤتگن . او تصوّف دنیاسیده فعال حضوری بؤلگن تورکی

مشایخلردن بیریدیر.

 کیلیب چیقیشی جهتیدن خواجه بایزید  اسماعیل آته نینگ یقن

اولادلریدن سنَه لَدی . او، تورکستان پیری خواجه احمد یسّوی

تعلیماتیگه ایزداشلیک قیلگن و شو تصوّف یؤلینی دوام ایتتیرگن .

 بو ذات حقیده هم تذکره،منبع ومناقبلرده معلومات قید قیلینمه گن .

انیقراق ایتگنده بیز  شونده ی معلوماتگه ایگه ایمسمیز.

خواجه بایزید حقیده گی معلوماتنی  فقط علیشیر نوایی نینگ

    ذ.ایشانچ

         ظهیرالدین محمّد بابر الفبا اختراع چیسی

      اون بیشینچی عصراؤزبیک علم- فنی ومدنیتی ساحه سیده الفبانی اختراع

ایتیشگه بؤلگن حرکت و بجریلگن ایش نهایتده کتته حادثه ایدی .

  ذ.ایشانچ

                   کؤرگولیکلر

                      (حکایه)

- یوگور ، بؤل- بؤل ، قاچ   کیلدی – یه  اویی کویگور ! – دیگن   قیچقیریق اره لش غله -غاور سیسنی ایشیتگن آدملر تم- تره قی  بؤلیب قاچه باشله دیلر.

           ذ.ایشانچ 

                                                     تصویر اینتیرنیتدن آلیندی

                   خواجه برهان الدین  

                            (۷)

    خواجه برهان الدین تخمین، 13-عصرده عمرکیچیرگن تورکی

مشایخلردن بیریدیر.نسبی جهتیدن خواجه برهان الدین شیخ

 اسماعیل آته گه باریب تقه لَدی . انیقراق ایتگنده ، او اسماعیل آته

 نینگ نبیره سیدیر. خواجه  برهان الدین نینگ اسماعیل آته

 گه یقین ایکنی شونی کؤرسه تَدی کی،اوهم زنگی آته،حکیم آته،

اسحاق آته کبی اسلامی تصوف بیلن شغلّنگن، اینیقسه، اؤز

 دوریده خواجه احمد یسّوی تعلیماتینی  زمانداشلری آره سیده

 یاییشگه حصه قؤشگن .

 شیخ برهان الدین خصوصیده گی بیردن- بیرمعلوماتنی بیز

علیشیرنوایی نینگ «نسایم المحبّت» اثریده اوچره ته میز.

 نوایی نینگ تیلگه آلیشیچه  خواجه برهان الدین اؤز دوریده

  تورکی مشایخلرآره سیده جوده کتته آبروگه ایگه بؤلگن :

 «... بو خانواده ده الردین( برهان الدین )عالی همتراق

ومعظّمراق اؤتمه یدور»

نوایی نینگ قید قیلیشیچه  خواجه برهان الدین فقط قارانغی

 چیلّه گه کیریب ، ایلدن ایراق، ترک دنیا چیلیک بیلن کون

کؤرمی، بلکی دنیاوی ایشلر بیلن هم مشغول بؤلگن :

«(خواجه برهان الدین) قوش سالماققه وآوله ماققه  طبل و الم

 بیلن اشغال کؤرگوزؤرلر ایرمیش»

نوایی نینگ ایتیشیچه ، خواجه برهان الدین گه کینگ خلق

عامه سی کؤپ ارادت کؤرستگنینی اؤشه زمان پاده شاه سی معقول

کؤرمه گن  و شیخنی یورتیدن بدرغه قیلگن . خواجه ایسه  کشمیرگه

باریب  اؤزیگه ینگی مُریدلرتاپگن وایل یورت نینگ عزت واکرامیده

یشه گن :«زمان پادشاهی الرغه  ایل نینگ ارادتی و هجومیدین یمان

ایلتیب ، مُلکدین اخراج بویوروبدورلر. کشمیرغه باریب،اول خلق

 الرغه مُرید بؤلغانلر» . «نسایم المحبت» (421- بیت)  

  خواجه حقیده هم تذکره ومناقبلرده ایترلی معلومات یازیب

 قلدیریلمه گن یاکی بو معلوماتلر هنوز- تاپیلگنیچه یؤق .

 آته لرسلسله سی یعنی تورکی مشایخلر دوامچیلریدن ایریم

لری نینگ حیاتی وتصّوفی قره ش لری باره سیده معلومات

 یؤقلیگی ، بیزده سوال توغدیره دی . احتمال، بوشیخلر صوفیلیک

مقامیدن کیلیب چیقیب اؤزلری حقیده معلومات اعلان قیلینمسلیگینی

 ایسته گندیلر. تورکی مشایخلرحقیده گی معلوماتلر اوزلوکسیز

ایزله نیش وتدقیقاتلر نتیجه سیده بیرکونی یوزه گه  

 چیقه دی ، دیب امید قیله میز.

 حرمتلی  ویبلاگ اؤقوّچیلری!

وقت اؤتیشی بیلن اوشبو مقاله لرنی عینی شو ایلیکترون منزلده

ینگیلب و باییتیب باریشمیزنی هم تاءکید له ماقچیمیز.

   ذ.ایشانچ        

                                                 علیشیرنوایی

      میرزا بابرعلیشیر نوایی بیلن اوچره شگنمی؟

 علیشیر نوایی زمانداشلری بؤلگن مورءخ،شاعروادیبلراولوغ متفکّر

حقیده  جوده کؤپ معلومات  یازیب قالدیرگنلر.بو-علیحده مساءله .

نوایی نینگ کیچیک زمانداشی، شاعر،عالم وتاریخچی ظهیرالدین

محمّد بابر،تورلی مناسبتلربیلن اؤزی نینگ«بابرنامه»اثریده علیشیر

 نوایینی کمیده، ییگیرمه قتله تیلگه آله دی . بابرشاه فقط معلوماتگینه

بیریب قالمی،نوایی نینگ ایجادی وشخصیتی خصوصیده هم  فکر

بیلدیره دی .بابر نوایی اثرلرینینگ تیلی باره سیده شونده ی

معلومات بیره دی :

«میرعلیشیر مصنّفاتی باوجودی کیم هریده نشاء ونما تاپیبدور.

 بوتیل(اندیجان شیوه سیده) بیله دور»«بابرنامه»(60 بیت) 

 تیموری عملدارلردن بؤلگن سلطان ابو سعید  1465- ینچی

ییلده خراساننی قؤلگه کیریتگنیدن کیین، حسین بایقراگه یقین

 شخصلرگه نسبتاًکیسکین و شفقتسیزلرچه مناسبتده بؤله دی .

نوایی نینگ ایککی تاغه سی،علی غریبی ومیرسعید کابلیلرنی حسین

 بایقراگه اَیغاغچیلیک قیلگنلیک عیبی بیلن توتیب اؤلدیردی.علیشیر

نوایی ابوسعید میرزانینگ  بونده ی  ایشلرینی معقولّه مس واوندن

تشویشله نرایدی هم.ابوسعید میرزا  قنده ی قیلیب بؤلمه سین،علیشیر

 نوایینی هراتدن سورگون(اخراج) قیلیشگه جزم قیله دی .نوایی

تحصیل آلیش بهانه سیده سمرقندگه یؤل آله دی .اولوغ شاعرایککی

ییلچه سمرقندّه علم وایجاد بیلن مشغول بؤله دی .بو واقعه نی میرزا

بابر «بابرنامه» ده شونده ی ایسله یدی :«میرعلیشیر نوایی هریدن

سمرقندغه کیلگن فرصتلراحمد حاجی بیک بیله بؤلرایدی . سلطان

حسین میرزا پادشاه بؤلغاندین سؤنگره هریگه کیلدی »(77- بیت)؛

بابر  نوایی نیمه سببدن هراتنی ترک قیلیشیگه  قیزیقیب کؤره دی .

«بیلمان،نی جریمه بیله سلطان ابوسعید میزا(علیشیر نوایینی)هریدن

 اخراج قیلدی» (133- بیت) .

بابر نینگ خبر بیریشیچه،علیشیر نوایی عمرنینگ کتته قسمی حسین

بایقرا واونینگ اؤغیللری آره سیده دوام ایتیب کیلگن اوروش

ونزاعلرنی برطرف قیلیش بیلن اؤته دی.« بابرنامه» ده نوایی

 حسین بایقرا و بدیع الزمان آره سیده گی ضدیتگه ایچیم تاپه آلمه

 گنیدن کؤز یاشی  قیلکنیگه اشاره قیلنه دی:  

                              ظهیرالدین محمّد بابر

   «...ایلچیلرباردیلر و کیلدیلر.آخرعلیشیربیک هم ایلچی لیککه

 کیلدی.هر چند سعی قیلدیلر،استرابادنی اینیسیگه  بیرماککه راضی

بؤلمه دی .بیرکون علیشیر بیک بیله میرزا آره سیده صحبتی اؤتتی

کیم،میرزا نینگ تیز فهم لیغیغه وعلیشیر بیک نینگ رققت قلبیغه

دالدور» (100، 101 – بیتلر)

بابر بیلن نوایی نینگ اوچره شگنی یاکی، اوچره شمه گنی

خصوصیده قؤییراقده سؤز یوریته میز .

  ظهیرالدین محمّد بابر علیشیر نوایی نینگ حیاتی،ایجادی ومدنی 

فعالیتی  بیلن هم یقیندن ته نیش بؤلگن . بابر اولوغ شاعر اثرلری

وشعریتیگه شونده ی مناسبت بیلدیره دی :«علیشیر بیک  نظیری

 یؤق کیشی ایدی .تورکی تیل بیله تا شعریتوبتورلر،هیچ کیم آنچه

کؤپ وخوب ایتقان ایمس .آلتی مثنوی کتاب نظم قیلیب تور، بیشی

«خمسه» جوابیده ، ینه بیر«منطق الطیر» وزنیده «لسان الطیر»

 آتلیق، تؤرت غزلیّات دیوانی ترتیب قیلیبتور:«غرایب الصغر»،

«نوادرالشباب»، «بدایع الوسط» ، «فواید الکبر» آتلیق. یخشی

رباعیِات هم بار. ینه بعضی مصنفات بارکیم، بومذکوربؤلغانلرغه

باقه  پَستراق وسُستراق (؟) واقع بؤلوبتور.اول جمله دین انشاءلرینی

(«منشاءت») مولانا عبدالرحمن جامیغه تقلید قیلیب جمع قیلیب تور.

حاصل کمال ، هرکیمگه هر ایش اوچون هرخط کیم بیتیب تور

ایغیشتیریب تور. ینه«میزان الاوزان»عروض بیتیب تور ، بسیار

 مدخُلدور: ییگیرمه تؤرت رباعی وزنیده  تؤرت وزنده غلط (؟)

 قیلیب تور بُحرنینگ اوزانیده ینگلیب تور.عروضغه متوجه بؤلغان

 کیشیگه  معلوم بؤلغوسیدور. فارسی دیوان هم ترتیب قیلیب تور.

فارسی نظمده «فانی» تخلّص قیلیب تور.بعضی ابیات یمان ایمستور

ولی اکثر سُست وفُرود تور.»(233- بیت)

اؤقیب تورگنینگیزدیک، بابرعلیشیرنوایی موسیقی فنی بابیده هم

علحیده بیراثر یازگنینی خبر قیله یپدی .امّا بو کتاب بیزگچه ییتیب

 کیلمه گندیر .«ینه موسیقیده یخشی نیمه لر باغله لب تور.

ویخشی  پیشرولری باردور» (233 -بیت)  

    شونینگدیک، نوایی ایجادکاروهنرمندلرنی حمایه قیلگنینی بابر

میرزا شونده ی حکایه قیله دی .«اهل فضل واهل هنرغه علیشیر

بیکچه مُربی و مقوّی معلوم ایمس کیم،هرگز پیدا بؤلمیش بؤلغه ی.

استاد قُل محمّد وشیخ نایی و حسین عودی(؟)  کیم سازده  سرآمد

ایدیلر بیک نینگ تریبت وتقویتی بیلن مونچه ترقّی وشهرت قیلدیلر

. استاد بهزادوشاه مظفّر تصویریده بیک نینگ سعی واهتمامی بیله

 مونداق و معروف بؤلدیلر.مونچه بنای خیرکیم، اول قیلدی،کم کیشی

 مونداققه موفّق بؤلمیش بؤلغه ی» (233- بیت) بابر نوایی نینگ

 شخصی احوالی حقیده هم تؤخته لیب اؤته دی:

«اؤغیل وقیز و اهل واعیالی یؤق .عالمنی طورفرد وجریده اؤتکر

 کومت  قیلدی ، اواخر سپاهی لیقنی ترک قیلدی »(233- بیت)

 بابرنینگ ایتیشیچه،علیشیر نوایی حسین بایقرا دولتیده فعال

همکارلیک قیلیشیگه قره می،برکه لی ایشلری بدلیگه خزینه دن هیچ

قنده ی  پول ومعاش آلمه گن : «میززادین نیمه آلمس بلکه، ییلده

میزاغه مبغلر پیشکش قیلورایدی». (233- بیت)علیشیرنوایی نینگ

عالمدن کؤز یومگنی حادثه سینی «بابرنامه» ده بابر شونده ی

تصویرلیدی :

«سلطان حسین میزا استراباد چیریکیدین یانغنده

(اینیب کیلگنده) استقبالغه کیلدی.میرزا بیله کؤروشوب قؤپقونچه بیر

حالتی بؤلدی قؤپالمه دی کؤتریب ایلتدیلر. طبیب لر اصلا تشخیص

 قیله آلمه دیلر. تانگله سیغه - یؤق تنگری رحمتیغه باردی .

(نوایی دن)بیر بیت حسب حال واقع بؤلوبتور:

بودرد ایله کی اؤلرمین مرض ظاهر ایمس،

طبیب لر  بؤبلاغه   نی چاره   قیلغای لر» (233- بیت)

علیشیرنوایی تورلی طبقه آدملر آره سیده، جمله دن صوفیلر

 دوره سیده هم یوکسک قدر ومرتبه گه ایگه بؤلگن :

«ینه کمال الدین گذرگاهیی ایدی.علیشیربیک قاشیده متصوّفلر

ییغیلیب، وجدو سماع قیلورلرایکن دور» (238- بیت)

حسین بایقرا امیرلریدن مجدّالدین بیلن نوایی اؤرته سیده مناسبتلر

یخشی بؤلمه گن . بابر نینگ تاءکید قیلیشیچه،عملدار مجدّالدین

اؤزهم طباقلری بیلن  تیل بیریکتیریب نوایی گه نسبتا دایما

 قره مه - قرشی توریب کیلگن . بو وضعیت،البتته کی، نوایی

دوستلریگه خوش یاقمه گن « (مجدّالدین)ولی علیشیربیک باشلیق

جمع بیکلرواهل منصب بیله ضدّانهمعاش قیلدی،بوجهتدین برچه

انینگ بیله یامان بؤلدیلر» (239- بیت)بابر نینگ قید قیلیشیچه،

نوایی بیلن شاعر بنّاییاؤرته سیده گی مناسبتلر سَلقی- ترنگ یعنی

مطایبه اره لش تارتیشولردن عباره ت بؤلگن.«بابرنامه» ده حکایه

 قیلینیشیچه، بنّایی موسیقی علمیدن بیخبربؤلگن ایکن: «بورونلر

موسیقیدن بیخبرایکندور،بوجهتدین علیشیربیک(بنّایی نی) طعن

قیلورایکندور،بیر ییل میرزا مروغه قیشله ی بارغانده –علیشیربیک

هم باردور. بنّایی هراتده قالور. اول قیش موسیقی مشق قیلور،یازگه

 چه آنچه بؤلورکیم ، ایشلر باغله غیلر(کوی بسته لر) یاز میرزاهری

 کیلگنده  صوت ونقش اؤتکرور.علیشیر بیک تعجب قیلیب تحسین

قیلور. موسیقیده  طور ایشلرباغله بتور، اول جمله دین بیر نقشی بار،

نُه رنگغه موسوم .بو تؤقیزرنگ نینگ توگه نیش ونقش نینگ مَیلاسی

 راستته دور.(بنّایی)علیشیر بیککه خیلی معترض ایکندور.بوجهتدین

(نوایی) خیلی جفا لر تاردی.آخر توره آلمه ی عراق وآذربایجانغه

یعقوب بیک قاشیغه باردی . یقوب بیک قاشیده یامان ایمس ایدی .

حریف مجلس بؤلیب ایدی.یعقوب بیکاؤلگندین سؤنگ اول ولایتلرده

تورمی، هریگه کیلدی .هنوز (بنّایی نینگ) ظرافت وتعروضی

بارایدی . اول جمله دین بیری بودورکیم  بیرکون شطرنج مجلسیده

 علیشیر بیک ایاغینی اوزه تور .بنّایی نینگ (آرقه سیگه) تیگر،

علیشیر بیک مطایبه بیله دیر کی،«عجب بلایست در هری اگرپای

دراز میکنی به (پشت) شاعر میرسد» بنایی دیرکیم، «اگر جمع

میکنی هم به (پشت) شاعر میرسد» آخربو ظرافتلردین ینه هریدین

سمرقند عزیمتی قیلدی .(242- بیت)علیشیرنوایی نینگ

ایش- یومیشلری بیراونیکیگه اؤخشه مس ایکن:

«علیشیربیک قَلین نیمه لراختراع قیلیب ایدی ویخشی نیمه لراختراع

قیلیب ایدی، هرکیشی کیم،هرایشته بیرنیمه پیدا قیلدی اول نیمه نینگ

 رواج ورونقی اوچون «علیشیری» دیر ایدی . بعضی ظرافت بیله

علیشیر بیککه اِسناد قیلؤرلر ایدی .نیچوک کیم علیشیربیک

قولاغی آغریغیده یاغلیق(رومال) باغله غان اوچون خاتینلر کؤک

 یاغلیقنی قییق باغله غاننی «نازی علیشیری» آت

قؤیدیلر. بوجمله دین بنّایی هریدن کیلوروقت ایشَگی اوچون

 پالان دوزغه غیرمکرار(بیراونیکیگه اؤخشه مس) پالانی

بویرور، آتینی«علیشیری» دیر. «پالان علیشیری» مشهور بؤلدی .

  (242- بیت)

 بابرسمرقندنی آلگنده ینه نواینی ایسله یدی .«بوایککینچی

 نوبت سمرقندنی آلغانده علیشیربیک تریک ایدی. بیرنوبت منگه

کتابت هم کیلیب ایدی . مین هم بیرکتابت ییباریب ایدیم آرقه سیده

تورکی بیت ایتیب،  بیتیب یباریب ایدیم . جواب

کیلگونچه تفرقه وغوغا بؤلدی »(142- بیت)

                                                         چینگیر ایتمت اف

       چینگیز ایتمت اف عالمدن کؤز یومدی.

بویوک قیرغیز یازوچیسی، دیپلمات، دولت وجماعت اربابی

 چینگیز تؤره قل ویچ  ایتمت اف 79  یاشده  آغیرخسته لیکدن

 بیوقت عالمد ن اؤتدی .

چینگیز ایتمت اف 1929- ینچی میلادی ییلی حاضرگی

 قیرغیزستانگه قره شلی شکر قشلاغیده دنیاگه کیلدی .

 چینگیز ایتمت اف 1956- ینچی

ییلی  قیرغیزستان  زراعت انستیتوتنی بیتیریب ، مسکو ده گی

یازوچیلر اویشمه سی عالی ادبیّات  کورسیگه کیره دی(1968) .

چینگیزایتمت اف اؤزاثرلرینی روس وقیرغیزتیللریده یازه باشله یدی.

اتاقلی یازوچی نینگ حکایه لری 1956-ینچی ییلدن چیقه باشله یدی.

اولوغ یازوچی کوچلی روحی ضدیت و کیچیمنه لرگه بای اثرلرینی

،انسان عاملی وعموم بشری قدریتلرگه تیه نیب یازه دی . چینگیز

ایتمت اف اؤز اثرلریده  شورا حکومتی نینگ خطرلی واینچلی خط

وحرکتینی تنقید آستیگه آله دی .

تورکی خلقلرنینگ هم فخر – افتخاری سنلمیش دها یازوچی چینگیز

ایتمت اف قویده گی مشهور اثر (حکایه، قصه و رمان)لرنی

اؤزیدن  میراث قادیردی .

1. بَیدم تال  ساحللریده  (1955) ،

2. یوزمه- یوز  (1957) ،

3. جمیله (1958) ،

4. سرو قامت دلبریم (1961)،

5. بؤته کؤز (1962)،

6. بیرینچی معلم (1962)،

7. مامه ییر (1963)،

8. سامان یؤلی(1963 )،

9. الوداع گلسری (1966)،

10. آق کیمه (1970)،

11. تاغ وچؤل  قصه لری،

12. دینگیز بؤیلب چاپه یاتگن آله پر(1977)،

13. عصرگه ته تیگولیک کون، - رمان(1986)،

14. قیامت ،- رمان (1986)،

14. کسندره تمغه سی (19)،

15. چؤققیده قالگن آوچی نینگ آه وزاری

 (میخایل شولوخوف بیلن بیرگه یازگن)،

چینگیز ایتمت اف نینگ برچه اثرلری اؤزبیک تیلیگه اؤگیریلگن . چینگیزآغه نینگ  اثرلرینی  اؤزبیک کتابخوانلری سیویب اؤقیدیلر. چینگیز ایتمت اف  برکه لی ایجادی و اجتماعی فعالیتلری طفیلی  اولوغ منصب ودرجه لرگه ایریشگن .

ذ.ایشانچ

   ذ.ایشانچ

     ذ.ایشانچ

                 تاریخینگدور  مینگ عصرلرایچره  پنهان اؤزبیگیم،

                 سینگه تینگداش پامیرو آق ساچ تیانشان اؤزبیگیم.

                                          ایرکین واحدوف     

                      انتالوژی

                    (سیلنمه،تنلنمه)

                                               (۱)  

 منه انتالوژی رُکنیمیزگه هم گُل کیلدی .

 ویبلاگیمیزنینگ عزیز مهمانلری !

اوشبو بؤلیمده اؤزبیک ادبیّاتی نینگ اینگ قدیمگی دوریدن سؤزباشله

ماقچیمیز. بیز دورمه - دور، هر بیر بیتیک ، یازمه یادگارلیگ ،

ادبی، بدیعی اثر و شو اثرلرنینگ موءلّفلری خصوصیده  اینگ ینگی

معلوماتلرنی بیریب  باریشگه حرکت قیله میز. شو بیلن بیرگه اؤشه

بیتیکلرو اثرلردن نمونه لرنی هم بیره میز. شو بهانه بیرمدت اؤتیب،

سیزهم عامه باب بیرموءجزگینه ادبیِّات تاریخیگه  ایگه

                           بؤلسنگیزنیعجب .

                                *****

    عالملر ادبیّات تاریخینی تورلی نقطه ی نظردن دورلشتیره دیلر.

عصربؤغینلری ، سیاسی سلاله لر،ادبی حوزه - وباشقه لربؤیچه .  

 ادبیّاتنی بونده ی دورلشتیریشلردن مقصد، معلوم بیرخلق نینگ

ادبیّاتینی مکمّل اؤرگنیش و بوحقده تؤله تصور بیریشدیر.اؤزبیک

ادبیّاتی هم انه شو جریان ایچیده دایم حرکتده بؤلیب کیلگن وبوآقم

بیلن بیرگه یشه یدی . کیینگی پیتلرده ادبیِاتشناس عالملر اؤزبیک

ادبیّاتینی قوییده گی چه دورلشتیرگنلر:

۱. تورکی قوملرنینگ  شکلله نیش دوری ادبیّاتی(میلادّن اوّلگی ۷-

ینچی عصرلردن  تاش بیتیکلریگچه) ؛

۲. تورکی  خلقلرآغزه کی ایجادی ادبیِاتی ایجادی نینگ جهان خلقلری بیلن ادبیّاتی  مشترکلیک دوری)(میلادّن اوّلگی  اوچ مینگ ینچی ییللردن ۸- میلادیعصرلرگچه)؛

۳. تورکی ادبیّات تاریخیده ینگی یعنی اورخون اینه سای یادگارلیکلری دوریاکی  قبرتاشلری دوری ادبیِاتی؛ (۲،۱ و۳ دورلر ادبیّاتشناس عالم عبدالرشید عبدالرحمان افگه تیگیشلی)

۴. قدیمگی تورکی ادبیّات نینگ یازمه دوری ؛

۵.ایسکی اؤزبیک ادبیّاتی دوری ؛

۶. اؤزبیک ادبیّاتی نینگ اویغانیش دوری ؛

۷.اؤزبیک ادبیّاتی نینگ جدیدلر(ینگی) دوری ؛

هم ایسدن چیقرمسلیک کیره کی،اورخون ینه سای بیتیکلریگچه بؤلگن

دور ،اساساً،تورکی خلقلرنینگ آغزه کی ادبیّاتی دوری حسابلنه دی.

قبر تاشلری بیتیکلرباشلنگن یادنامه لر ایسه تورکی ادبیّات نینگ

یازمه دوری سنله دی .

بیز انتالؤژی رُکنیمیزنی انه شو دورلرنقطه ی نظردن توزماقچیمیز.

اؤزبیک ادبیّاتی نینگ آغزه کی وداستانچیلیک دوری بیرنیچه مینگ

ییللیکنی اؤزایچیگه آله دی . بوادبیّات نینگ بیتیکلردوری ایسه،

 2500 ییللیک تاریخگه ایگه دیر . شونچه لیک اولکن ادبی، مدنی

تاریخگه ایگه خلق اؤز یورتیده (اوغانستانده؟) قالاق، اسیر،محکوم

 یششسه - یه؟؟؟ 

مللتداشلریم، تیلداشلریم!

ایندی، قان ییغلب،ماتم توتیشدن فایده یؤق .

 ضیالی عزیزلر !

بیلنی محکم باغلب ، قؤلنی قؤلگه بیریب ،اؤزبیکچه یازه آلمسلیک،

اؤزبیکچه اؤقی آلمسلیک بلاسیدن باتراق قوتیلیلیک؛ بو شرمنده لیک

(عذر، بؤسؤزاونچه لیک یخشی جرنگلمه یدی) دن هم

نجات تاپه یلیک !

کؤره یپسیزمی ؟  بو ساحه ده ، یوزلب تیلشناس، ادبیّاتشناس نینگ،

همان، اؤرنی بؤش .اوغان حکومتی هیچ قچان بونده ی مسوءلیتنی

 اؤز بؤینیگه آلمه یدی . بونقه دولتلرگه سوادسیز، تؤپاری ، اؤزی

 نینگ اؤنگ - سؤلینی بیلمه گن قاره خلق وآدملر کیره ک . اوغان

حکمرانلری نینگ قیزَرگن کؤز لری  تاریخ بؤیی ، نور- ضیاء دن

 قمه شیب کیلگن . اولر دایم جاهللیک آلدیده تیز چؤکیب،

 سجده قیلیب کیلگنلر.

 انتالوژی موضوعنی کیلگن جاییدن دوام ایتتیره میز و ینه شو

 ایلیکترون کلبه ده  اوچره شه میز البتته .

                         اسحاق آته

                          (۶)

     12- 13 ینچی عصرلرده یشه ب اؤتگن تورکی مشایخلردن

 سنه له دی.او شیخ اسماعیل آته نینگ اؤغلیدیر .عرفان و تصّوفنی

 آته سیدن اؤرگنگن اسحاق آته  یسّویه طریقتیگه  ایزداشلیک

قیله دی همده شوطریقتنی عامه گه یاییشده کؤپ سعی-حرکتلرقیلگن.

 اسماعیل آته اؤلیمیدن آلدین اؤز اؤرنیگه  اؤغلی اسحاق آته نی

خلیفه قیلیب تعیینله یدی .اسحاق آته حقیده هم انیق وتینیق معلومات

ومنبعلر اختیاریمزده یؤق . اسحاق آته حقیده گی یگانه معلوماتنی

 بیزفقط گینه نوایی نینگ«نسایم المحبت» («محبت شبّاده لری»)

اثریدن تاپه میز. بوقسقه معلوماتده نوایی اسحاق آته حقیده 

 شونده ی یازه دی :

«چون آته سیغه خلف وخلیفه و قایم مقام ایردی. مُرید و اصحابقه

پیشوالیق قیلیب، آته سی ذکرو اورادغه قَوام کؤرگوزیبدور واؤز

زمانیده مقتدا ایرمیش » («نسایم المحبت») – 420 بیت .

 اسحاق آته دن بیرار- بیر تصوفی کتاب ، اثر قالگنی حقیده هم 

معلوماتگه ایگه ایمسمیز .

 تورکی مشایخلر سلسله سیگه بغیشلب، تورکوم مقاله لرنی یازیشدن

مقصد ، تورکی خلقلرجمله دن اؤزبیکلر کؤچمنچی، دشت آدملری

بؤلمی، بلکی، اولرهم باشقه مدنی خلقلر قطاری اسلام وجهان مدنیتی

رواجیگه اولوشی بارلیگینی کؤرسه تیش وبیان قیلیشدیر. بو سلسله

انچه اوزاق دوام ایتیشی ممکن .

 ذ. ایشانچ

ذ. ایشانچ                                            

علیشیر نوایی نینگ فردوسی گه مناسبتی

      فردوسی اؤزی نینگ «شهنامه» سی بیلن دانگ تره تگن شاعردیر. اونینگ«شهنامه» سی جهان ادبیّاتی نینگ شاه اثرلریدن بیری، - دیب اعتراف ایتیله دی . شونینگدیک، «شهنامه» فارسلرنینگ مللی قیافه سی واؤزلیگی؛ شومللت شعریتی نینگ  اینگ یوکسک چؤققیلریدن دیر. بو اولوغ قایه لرگه فردوسیدن اؤزگه  شاعر، کؤتریله آلمه سه ؛ چیقه آلمسه !؟

3 - «شهنامه» متنی اینتیرنیت صحیفه یسدن آلیندی . 

*************************

               ذ. ایشانچ

                     استاد حامد فاریابینی ایسلب 

      1979- میلادی  ییل نینگ کوزی ایدی . یورت بؤیلب ایسه یاتگن ساووق شرپه لر، بیردنیگه ایشیک قاقیب قالدی . بو شرپه لر تیلیدن، یاشیدن و اندیشه سیدن قطع نظر، بیش کون مکتب اؤقیگن،اؤنگ - سؤلینی ته نیگن آدملرنی نشانگه آلیب،آرتیدن ایزیغی باشله دی . بوتابده،هیچ نرسه قیلیب بؤلمس؛ آسمان بلند ییر قتتیق ایدی.«سیچقان ینی مینگ تنگه»مقالینی داناخلق،خوددی، بیزگه اتب ایتنگنده ی توییلردی اؤشنده... هر کیم باشی آغقن تمان یِؤل آلدی . کؤی،محلله،قیشلاق،کینتلرجای بیرمس ایدی .عیبسیزگنهکار«باش یلنگلر»(مکتب اؤقوچیلری شونام بیلن کم سیتیلردی)  پناه ایزلب ولایتلرمرکزلری سری یؤل آلدیلر. بیزقیشلاقدن قویلدیک. بیزنینگ جاندن عزیز ولایتیمیز،باش پناه میز فاریاب ایدی . میمنه اؤنینگ مرکزی دیر.شونده ی قیلیب، گؤزه ل میمنه ، بؤزباله ،ایندیگینه  حیات چیککه سیدن کیریب کیله یاتگن مینی هم باشقه لرقطاری اؤز بغریگه آلدی. بو ییرده هم :«فلانچی کیلر میش» دیب،- بیراو کؤزیگه خس قؤیب اؤتیرگن جایی  یؤق . بونده ی نرسه لرگه امید باغلش نینگ اؤزی ،عین، بیمعنیلیک ایمسمی؟ راست،هرکیم اؤز کلچه سیگه ،زؤرغه آلاو تارتیب یورگن کونلر. یامغمیردن قاچیب ناوه (ترنو)گه دوچ کیلگن بیز بؤلدیک دیمیسیزمی؟ قیشلاقده یشیل(مجاهدلر)لربؤلسه ،شهرده قیزیل (حزبی) لر. هرایکّی سی هم  عزراییل دیک جانیمیزنی آلیشگه  آسماندن ،گویا، بویروق کیلتیرگنده ی . اؤلیب قوتولمه سنگ، قاچیب قوتوله آلمیسن بوبلالردن. بیراق، قیزیللرگه سهل کؤنگیل تؤله دی. هرنه ،بولراؤزجنسیمیزدن-کو، دیب قؤیه سن،اؤزینگ بیلن اؤزینگ دردله شه یاتگن پیتلرده . یؤق ای!  قی ییرده دیسیز. بولرهم اش - پش دیگونچه قیرغیدیک جیغیلّه تیب بؤغزینگدن بؤغیب آله دی- ده ، اوروشگه جبهه گه یوباره دی . مین هم شونده ی قسمتگه ایککی یاکی اوچ مرته  یوزمه – یوز کیلدیم . بیلمیمن ، نیمه سبب بؤلدی- یو، اوروشدن قالدیم .  میمنه خلقی کؤپ مهربان ، مهمان دوست اؤزینگنی کی- ده،هیچ نرسه قیلمسه هم«اؤزبیک بؤلسنگ اؤز آغه ام » دیگن التفاتنی اولرنینگ کؤزلریدن سیزسه بؤلردی .

                                                (2)

شرین تگاب بیز نینگ اولسواللیگیمیز ایدی.ثورانقلابی بؤلگنده،ینگی تعیینلنگن  ولایت حاکمی(والی) ایلک تشریف بویورگن کونلر. همّه یاق اورّا- اورّا !!! اله مه - قسیر! یشه سین کمبغللر، یؤق سیللر!! یؤقالسین بایلر!!! شعارلری ایرته – یوکیچ تینمی  قولاقلریمیز آستیده  ینگره یدی . باغ - ییرلریمزنی اوغانلر تارتیب آلگن . بولر دستیدن ایزیلگنمیز ازّانچه . تقدیریمز اؤشه لر نینگ قؤلیگه قیلده ی آسیلیب کیلگن. دارالامان (؟) کونلر کیلدی،- دیه اؤزیمیزگه دَنگ یؤق - خلص کلام . 

اؤشه کونلری شهرده بیر کتته ایغین بؤلدی . ینگی والی اؤزبیک کیشی ایدی، بیانیه بیردی . حساب- کتاب (محشر)کونیگه اؤخشرایدی .هرکیم پیت تاپیب  دردینی تؤکیب ساله یاتگن  ایدی. سؤزگه چیققنلرکؤپ بؤلدی.همّه دری تیلیده آتشین نطق سؤزله شدی . لیکین، بیر آدم اؤزبیک تیلیده انقلابی گپلرنی ایمس، خلق قؤشیقلریدن  ایته کیتدی:

-  حاجی کیتدی مکّه گه ،

 قولاغلری حلقه گه،

 حلقه سی توشیب قالدی ،

 اؤلتیردی (اؤتیردی) ایغله ماققه !!

 دیگن،سؤزلری قولاغیمگه جوده – یم خوش یاقدی. بیزجؤره لر-اؤرتاقلرمیمنه گه بارگنده،نیگه دیر شو انسان نینگ اوییده قؤنیم تاپدیک . جوده خوش صحبت ، دانا، هزل کش، چق- چقی آدم...او کیشی  آمرسخیداد مسرور ایدی .

قیشلاق باله سی گه شهرده اؤرگنیش آسان کیچمیدی ، اینیقسه جان تلپسه سیده یورگن بیرکیز لرده ...شهرگه چیقیب مطبوعات اوینی تاپدیم .مطبوعات اوییده «فاریاب»(بو نام مینگه کؤپ عزیز!!!) رؤزنامه سی باسیب چیقریلردی . اؤرته چه   بیر کتابخانه سی بارایدی.شعر-ادبدن تارتیب  تورلی ساحه گه عاید کتابلر بار بو کتابخانه ده جایلشکندی. بو ییریده اؤزیمنی آسایشته راق حس قیلدیم  . بیراو قوّله سه شو مکانگه کیلیب کیریب آلسم، دیمن . کتابخانه نینگ فیضی باشقه چه - ده . نی- نی عالم وشاعرلر سین بیلن سؤزله شیب تورگنده ی. شولر تیلیدن :

- ایندی قؤرقمه،آدم باله سی قچانگچه آته -آنه نینگ بؤینیگه آسیلیب یشب یوره دی،دیگن یوپنچ  کؤنگلینگنی کؤترگنده ی بؤله دی خیالیمده .

 حالیمگه یره شه کتابلرنی آلیب اؤقیمین . اؤزبیکچه سوادیم زؤر ایمس ایدی . بیر نیمه لرنی یازیب یوره من.عالم آچکؤز دیگن بیر مامور بیلن ته نیشیب قالدیم .قؤلیده  نوایی نینگ دیوانی ایدی . جگر رنگ چرمدن مقوالنگن  سریق قاغذ بیر کتاب . بو کتابنی  قؤلیمگه آلیب کؤزیمگه سورتدیم .

نوایی شعرلری نینگ مغزینی یخشی چقه آلمیمن اؤشه پیتلری. شو دیواندن بیرگینه  بیت

ایسمده قالیبدی :

ای نوایی  نغمه آهنگیدا کؤپ  قیلدینگ  فغان،

ایمدی مجلس مطربی بو نغمه نی چالغانچه قیل.

عالم آچکؤز عممه کیدن (میمنه ده ابه دییله دی) اؤزبیچه کتابلر حقیده سؤره یمن . او کیشی :

 ای باله! اؤزبیک تیلیده کتاب قالدیمی؟ بَرینی وزیر محمّد گل ییغیب خرمانده ی قیلیب، یاقیب یؤباردی ، دیسه بؤله دیمی .

شو کونی ینه کتابخانه گه کیلدیم.میمنه شاعرلری،ادیبلری خودّی چیلّه گه اؤتیریب آلگندیک کتاب اؤقیش بیلن غرق ایدیلر. بعضیده اؤزارا بحث له شیب قالردیلر.هرمساءله ده گپ – گورینگ بؤلیب توره دی .

باشیده  قره قؤلدن تیکیلگن کلاه ،کیچیک جسّه لی، کمتر، درویش صفت بیر انسان کتابخانه گه کیریب کیله دی.هزیل- هوزیل گپلرنی قیلیب،شاعرلر، یازوچیلر حرمت یوزه سیدن  بو کیشی  بیلن قؤل  قیسیشه دیلر .

 بو انسان  بیلن قویی  راق ده ته  نیشَرسیز .

ایندی ، شو دوره ایجادکارلری اسمملرینی کیلتیریب اؤته ی: رضوانق تمنّا (فاریاب روزنامه سینینگ مدیری) ،حسرت خالقی ، بهروز خالقی، محمّدعالم  کوهکن، تاشقین بهایی، قاسمی، کاظم امینی،عبدالرحمان فروتن،محمّد مقیم مقیم، نوری ،منشی زاده ،اسحاق شمسی، شایق وصال، آقا کریم وطنیار، فوژان، تایب. ایسیمگه کیلگنی،سنه گنیم شو قلمکشلر. بولرنینگ کؤپینی کؤرمه گنمیگه اؤتتیز ییل بؤلدی . اولرگه ساغینچ سلاملری یؤلّه یمن.تورکستان ،اینیقسه، فاریاب زمیننی بلند آوازه قیلیشلریگه تیلکداشمن . شو اؤرینده جوده استعدالی عالم وادیب  استاد نظر محمّد جوشننی تیلگه آلمسدن علاجیم یؤق . اونینگ هم صحبتلریدن کؤپ بهره مند بؤلیب ایدیم. بو روشنفکرنی حزبی لر اوشلشدی کیین  قماقخانه گه تشله دیلر .

میمنه ده  قمه لیب کؤپ زجرلر تارتدی.کیینچه لیک پاکستانده اؤلدیریلگنیدن کؤپ افسوسلر چیکدیم .مین اوچون کؤپ محترم بؤلگن  فاریاب روشنفکرلریدن  ینه بیرینی تیلگه آلمه سم بؤلمس. بو ذات اؤشه پیتلری ابوعبید جوزجانی لیسه سی نینگ مدیری جناب قاسم خان سلیمی ایدیلر.دانشمند، سؤزچی ، شیرین بیان  تام معناده آیدینلی بیر کیشی  دیسه بؤله دی.جناب قاسمی بورّا- بورّ سؤزلر ایدی . نطقی  جوده تاثیرچن ؛ خلص کؤپ فضیلتلرگه آراسته . اونی مکتب باله لری جوده سیور، دایم گردی  کپلک . سلیمی معده (آش قازان)خسته لیگیدن پریشان ایدی .تخمین،  ییگرمه آلتی ییلدن بیری خبریم یؤق . 

 ینه کؤپ بیلمدان انسالرنی تنیمن.اولرنینگ آتینی کیلتیریب اؤته آلمه دیم. بو بابتدن عذر

سؤره یمن .

                                     (۳)

کؤپراق وقتیم شاعرحامد فاریابی بیلن اؤتردی .

ایچیمده  شعر- ادبگه دایر  تورلی سواللر قه له شیب یاتگن . اوستاددن کیزی بیلن مساءله لرنی سؤره ب توره من . استاد حامد فاریابی نینگ مینگه یاققن طرفی ، او دانشمند ، توغمه شاعر ؛  نهایتده مللت پرور، ایل سیور، کمترین  و صمیمی انسان ایدی .

       چپ تاماندن استادحامد  فاریابی و کمینه مین ایشانچ 

      فاریاب مرکزی میمنه ده ۱۹۷۹ - ینچی ییلی توشوریلگن عکس .

شعرنما، مقاله نما بیتیکلریمنی شو شاعرلردن بیریگه کؤرسه ته می، کؤرستمیمی؟ دیگن- اؤیگه باره من . هرحالده  مینگ یوره کنی بیر یوره ک قیلیبب ، یاشی ایللیکّه باریب قالگن فقیر احوال شاعر عبدالمومین حامد فاریابی گه   یوزله نه من .  مینگه کتته لرگه معامله ده بؤلگندیک مناسبتده بؤلدی . آره- چوره ده  «فلان صاحب» دیب مراجعت هم  قیله دی .غرورله نیب کیته من . شو قلمکشلرده ی بؤلگیم کیله دی . شولر آره سیده اؤز شخصیتیمنی تاپگنده ی بؤلدیم . بو محیطده اؤزله شیب قالدیم شیکیللی! ایندی ،بی ملال میمنه ایجاد کارلری بیلن تیل تاپیشیب،فکر لشه یاتگن بؤلیب قالدیم. یازگنلریم «فاریاب» روزنامه سیده چیقه باشله دی . استاد فاریابی دن ایشیتگن ایلک  شعر لردن کؤپی خاطره مدن اؤچپیب کیتگن ،آققه کؤچیریب  یازیب،آلگن شاه بیتلریم هم افسوس  قؤلیمدن یو قالگن .

حامد فاریابی نینگ  دیوانلرگه تینگ  ایککی غزلی(؟) حقیده گپیریب بیرسم :

بو ایککی غزل شاعر باشیگه نی- نی کلفتلر کیلتیرگن .

حامد فاریابی ظاهر شاه دوریده  اؤن بیش ییل «حبس مطبوعا تی» (مطبوعاتدن محروم ) قیلیش حکمی بیلن  جزالنگن . استاد فاریابی نینگ مینگه حکایه قیلیشیچه،  ظاهرشاه نینگ اؤن تؤرت وزیرینی مجازاً،شعری – معنوی محاکمه قیلگن . فاریابی  بو شعریده هر بیر وزیرنی معلوم عیبلر  بیلن عیبلیدی .مثال،

«اقوام و قبایل»  وزیریگه حامد فاریابی شونده ی عیب قؤیه دی :

 خون مللت را فدای ناز پشتون پرورد !

 ...........................................

باشقه وزیرلرگه هم  قؤیلگن ، قطارمنظوم عیبنامه لرنی یؤقاتگنمینی  ینه افسوس بیلن  قید قیلیشیم کیره ک دیر. نظم تاریخیده  بونده ی  فاش قیلوچی شعرنی جراءت بیلن شهکار دیب ایتسه بؤله دی . احتمال بو شعردن ادبیِاتشناس عالم رحیم ابراهیم جنابلری خبرداردیر.عیناً، شو شعری اوچون حامد فایابی مطبوعاتدن چیتله تیلگن .

استاد نینگ ایکّینچی شعری «بینمت» ردیفلی  بلند روح بیلن یازیلگن  فارسی

غزل ایدی . اوندن هم  افسوس، بیرگینه  بیت خاطره مده قالیبدی :

فاریاب ما اسیران گل زمین ای مهد ترک !

تابکی در   انتظار  ترک   بالقان   بینمت ؟

بوشعرهم «محاکمه ی چهارده وزیر» کبی اؤزبیک نینگ اینچلی«دردنامه » سی ایدی . نیمه اوچون اوغانلر بیزگه مونچه لیک ظلم قیله دی ؟ دیب،کؤپ اؤیله یمن . دولت کپتان واقعه سی  کؤنگلیمنی ویران قیله د ی . شرین تگاب نینگ کوه صیاد آتلیق قیشلاغیده شوردریا ،جلایر اوغانلری  قتتیق ظلم قیلیب،اوچ- تؤرت اؤزبیک 

کیشیسینی قیزدیریلگن تیمیربیلن سخله لب اؤلدیرگنیگه بیش-آلتی ییل بؤلیب قالگن ایدی.سرپلده ااسحاق زیلر بیر نیچه کیشی اؤزبیکنی تریکله ین یاندیردیلر .

اوغانلر تورکستاننی سری یاغده ی قیلیب اؤرز ارا بؤلیب آلیشه دی . بونده ی

واقعه لردن کؤپینی  ایشیتگنمن ...

 حامد فاریابی بیلن جوده کؤپ ملاقتده بؤلدیم .ایککی ییلگه یقین  وقت ایچیده هر

کونی ساعتلب او ذات نینگ علم وکمالیدن بهره من بؤلگنمن . استاد فاریابی دن  کؤپ نرسه لرنی ایشیتدیم ، اؤرگندیم . فاریابی  فارسی شعرلرنی اؤیلمه سدن قافیه ، ردیفلرنی مییه سیده تیزیب چیقمسدن شره- شره باغله ب ،یازیب تشلر ایدی . استاد نینگ بیدلگه ، نوایی، فضولیی ،جامی، جلاالدین رومی ، صاحب تبریزی ، طالب آملی ، واقف لاهوری، فروغ فرّخزاد  لرگه اخلاص وارادتی کؤپ بؤلگن . فاریابی ایران مدرن شعریتی نینگ گلچراغی بؤلمیش  فروغ فرّخزاد بیلن شخصی مکاتبه (یازیشمه) لری بؤلگنینی مینگه گپیریب بیرگن . حامد فاریابی دن کؤپ خاطره لر ذهنیمده مُهرله نیب قالگن .هرکونی کمیده تؤرت- بیش ساعت ملاقاتده بؤلیب صحبت  قورگنمیز . بو کتته  حیاتنامه نی اوشبو سطرلرده سیغدیریب بؤلمیدی . اونگه  علحیده اثر یازیش کیره ک بؤله دی . شونده ی نیتیم هم یؤق ایمس . ینه بیر ایککی شینگیل خاطره لرنی قیستیریب اؤته ی . حامد فاریابی تؤرت

دیوانی حقیده حکایه قیلب بیرگن  . ادشمه سم دیوانلرینی رنگلر نامی بیلن اته گن ایدی . اؤشه پیتلری بو دیوانلری اؤز قؤلیده بؤلمه گنینی ایتگنی همان ایسیمده . بو دیوانلر هرات لیک بیر دوستی نینگ قؤلیده کؤپ ییللر سقله نیب تورگن  . «ادبی رنگلر» نامی آستیده بیر اثرنی یازیب توگتگنیگه اؤزیم شاهد بؤلگنمن . بو اثرده شعرلر  رنگلر تلقینی بؤیچه  بدیعی تحلیل قیلینگن ایدی چمه مده . هر بیر شعرنی قؤلیگه آلیب – یاق ، استاد بو- «سریق ایکن»، «قاره راق»،«قیزیل کول رنگ» ،«تؤق یشل» و شونگه اؤخشش  ناملربیلن بهالر ایدی . فاریابی یاش شاعرلرآره سیده  جناب کاظم امینی نی کؤپ یخشی کؤراردی . شعرلرینی تؤغریلب بیراردی . کؤپ شعرلرنی انه شو  انسان نینگ الهامی بیلن یازگنینی بیله من .

شمس تبریزم تو بودی مولوی گر میشدم،

سامع  گفتار من بودی  فراموشم  مکن .

 ظهیرالدین محمّد بابر  ایتگنیدیک، حامد فاریابی  گه  «اولوس نینگ طعن وطریفی برابر(بیرده ی)»  ایدی . مشرب، درویش، قلندر احوالی بیلن حامد فاریابی  فاریاب نینگ ،اؤزبیک نینگ ارداقلی شاعری بؤلگن ، فخرو افتخاری بؤلیب قاله دی  . فاریابی نینگ اندیشه سی، شعری تفکّری شخصاً مینینگ کؤزیمنی آچگن، یؤل کؤرستگن ، اؤزبیک نینگ دردیگه مبتلا قیلگن . مینینگ بختیم شو دردّه دیر. بو دردسیز یشش اؤلیمدیر. تقدیر مینی قلم  تیبره تیشدن تؤختمه سین دیمن .

            استاد حامد فاریابی قلمی بیلن یازیلگن فارسچه تؤرتلیک   

               تبرّک قؤلیازمه نینگ باسمه ده کؤرینیشی .

               برای  یادگار  نشستیم  در اینجا ،

               که  یادما  کنند  در نبود  ما فردا .

                                         به  اعتبارالفت   یاران قسم  حامد،

                                         که بهتر از این نبود جاویدان نشان ما .

                                                                    حامد فاریابی

          تینچلیک اوچون  اؤزحقی یؤلیده قربان بؤلگن

              شبرغان شهیدلری خاطره سیگه بغشلنه دی .

            اؤتتیزییل اوروش کؤرمه گن

            شهرنی قان تلش قیلگن  کهنه ابلیسگه

            ایته دیرگن سؤزلردن پرچه لر :

     هر ییلانگه قؤل اوزه تدینگ کاکل دلدار دیب !

                                      ایرگش اوچقون

                   ساچمه لر

                                         (۱)

        اولر

        قؤینی بؤش ،

        قؤللری آچیق،

        فاتح  ایدیلر.  

        اولر

        تقدیری کؤر، پیشانه سی شور،

        ملکی تاراج ،

        یورتی

        ویران،

        کؤنگلی بریان،

        داوانلردن آشیب کیله یاتگن ،

        کیچیککن

        بیراق،

        هارغین  مللت ایدیلر. 

                       (۲)

        اولر

        قؤرغاشیننی 

        چیچکلرگه  المشگن؛

        تینچلیک دیگن کوی - نواگه توتشگن ؛

        تاپگنینی  باشقه لرگه اولشگن ؛

        اله مان ایدیلر.  

                  (۳)     

        ظفر میوه سینی تاتمه گن؛

        ایرکینلیکنی بغریگه باسمه گن؛

        امید سرابیده سرگردان؛

        قاره تون نینگ یلتیراق یوزیدن 

        تانگ نینگ امید آیتنی  اؤقیگن ، 

        و

        ینگلیشیب

        اؤکسوکدن کؤنگلی غیش اله مان ایدی - اولر.

                             (۴)

         سؤز اوچون اؤلیشدن بیخبر،

         حق تیله سه  آتیلشدن بیخبر ،

         اؤز یورتیده ایککی یوز ییل